Mục lục khoá họcĐang ở M4-01
← Khoá Math
0/46 bài đã học xong
Hình học & lượng giác · Bài M4-01 · Bài 1/8 của chương · bài 39/46 của Toán

Angles, Parallel Lines and Triangles

Góc, đường song song, tổng góc trong tam giác

Học xong bài này bạn làm được gì
Đọc được một hình chỉ toàn chữ cái và số đo bằng chữ, rồi truy ra mọi góc còn lại bằng bốn sự thật gốc — không đo, không đoán theo hình vẽ. Xử lý được hình có nhiều tam giác lồng nhau bằng góc ngoài thay vì cộng ba góc từng cái một. Trả lời được câu hỏi “phải đúng điều nào” khi đề cố tình vẽ hình lệch tỉ lệ, và câu hỏi đặt ẩn vào số đo góc.

Bài này gỡ cho bạn chuyện gì

Bốn sự thật sinh ra gần như mọi câu góc: hai góc kề bù cộng $180^\circ$ · hai góc đối đỉnh bằng nhau · hai đường song song bị cắt thì cả hình chỉ có ĐÚNG HAI số đo · ba góc trong tam giác cộng $180^\circ$.

Mẹo đọc hình song song nhanh nhất: đừng nhớ tên "so le trong / đồng vị / trong cùng phía". Chỉ cần nhớ cả hình có đúng hai số đo, và chúng bù nhau. Nhìn góc nào trông nhọn thì cùng nhóm nhọn, góc nào trông tù thì cùng nhóm tù.

Nhưng ngay ở đây có một cảnh báo: hình trong đề không vẽ theo tỉ lệ.

Cần nắm trước khi vào bài

Thuật ngữ của bài — cầm sẵn rồi hãy đọc

Thuật ngữ trong đềTiếng ViệtNhớ thế này
linear pairhai góc kề bùcộng lại $180^\circ$
vertical anglesgóc đối đỉnhbằng nhau
transversalđường cắt ngangcắt hai đường song song
alternate interior anglesgóc so le trongbằng nhau
co-interior / same-side interiorgóc trong cùng phíabù nhau
exterior anglegóc ngoàibằng tổng hai góc trong không kề
remote interior angleshai góc trong không kềhai góc còn lại của tam giác
isoscelescâncạnh bằng nhau thì góc đối diện bằng nhau
regular polygonđa giác đềumọi cạnh và mọi góc bằng nhau
not drawn to scalehình không theo tỉ lệkhông được đo bằng mắt

Four facts generate everything

Almost every angle question on the exam is these four statements chained together. Nothing else is needed.

The generators
  1. Linear pair. Two angles forming a straight line sum to $180^\circ$.
  2. Vertical angles. Two lines crossing create two pairs of equal opposite angles.
  3. Parallel lines cut by a transversal. Corresponding angles are equal, alternate interior angles are equal, and same-side (co-interior) angles sum to $180^\circ$. Consequence: only two distinct angle measures appear in the whole figure, and they add to $180^\circ$.
  4. Triangle sum. The three interior angles of any triangle sum to $180^\circ$.
mt12345678

In the figure above, with $\ell\parallel m$: angles $1,4,5,8$ all share one measure and angles $2,3,6,7$ all share the other. Any angle from the first group plus any angle from the second group equals $180^\circ$.

Giải thích tiếng Việt

Mẹo đọc hình song song nhanh nhất: đừng nhớ tên “so le trong / đồng vị / trong cùng phía”. Chỉ cần nhớ cả hình chỉ có đúng hai số đo, chúng bù nhau. Nhìn góc nào “mở về cùng một phía” với góc đã biết thì bằng nó, “mở ngược phía” thì bù nó. Cách này không bao giờ lẫn tên gọi, và chạy được cả khi đề đánh số góc chứ không đặt tên góc.

Ví dụ mẫu

Lines $\ell$ and $m$ are parallel. A transversal makes an angle of $(5x-12)^\circ$ with $\ell$ and the co-interior angle at $m$ measures $(2x+10)^\circ$. Find the two angle measures.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Lỗi thường gặp

Đề cho hai biểu thức góc rồi bạn cho chúng bằng nhau theo phản xạ. Phải quyết định trước: hai góc này cùng nhóm (bằng nhau) hay khác nhóm (bù nhau)? Đặt sai một lần là sai cả bài. Kiểm nhanh: thay $x$ vừa tìm vào, hai số đo phải bằng nhau hoặc cộng ra $180$ — nếu ra thứ khác thì phương trình đã dựng sai.

The exterior angle — the shortcut worth having

Exterior angle theorem

Extend one side of a triangle. The exterior angle created equals the sum of the two remote interior angles — the two angles not adjacent to it.

BCADACD

$\angle ACD=\angle A+\angle B$. Two consequences used constantly: an exterior angle is always larger than either remote interior angle, and knowing the exterior angle plus one remote interior angle gives the other in a single subtraction.

Ví dụ mẫu

In triangle $ABC$, side $BC$ is extended past $C$ to a point $D$. If $\angle ACD=118^\circ$ and $\angle B=47^\circ$, find $\angle A$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

In triangle $ABC$, $AB=AC$ and $BC$ is extended past $C$ to $D$ with $\angle ACD=121^\circ$. Find $\angle A$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Giải thích tiếng Việt

Tam giác cân là chỗ đề giấu dữ kiện. Đề chỉ viết $AB=AC$ — đó là cách nói “hai góc ở đáy bằng nhau” mà không nói thẳng. Quy tắc chuyển: cạnh bằng nhau thì góc đối diện chúng bằng nhau, không phải góc kề. Với $AB=AC$, góc đối $AB$ là $\angle C$, góc đối $AC$ là $\angle B$, nên $\angle B=\angle C$. Nhầm sang $\angle A$ là lỗi hay gặp nhất ở dạng này.

Figures are not drawn to scale

Every geometry figure on the exam carries the same silent rule: the picture shows how the parts connect, not how big they are. A segment drawn twice as long may be shorter. An angle that looks square may be $80^\circ$.

Usable from a figure: which points lie on which segments, which angles are adjacent, which lines are marked parallel or perpendicular, and every measure written in symbols. Not usable: relative lengths, relative angle sizes, and anything that “looks” right.

Ví dụ mẫu

In a figure, triangle $ABC$ looks equilateral, but the labels give $\angle A=(2k)^\circ$, $\angle B=(3k-10)^\circ$ and $\angle C=(k+10)^\circ$. Find $\angle B$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Lỗi thường gặp

Câu “must be true” đi kèm hình vẽ lệch là bẫy nặng nhất của nhóm hình học. Học sinh loại phương án bằng cách liếc hình rồi thấy “chỗ đó rõ ràng dài hơn”. Cách chặn duy nhất: với mỗi phương án, thử dựng một hình hợp lệ làm nó sai. Dựng được thì phương án đó không phải “must be true”.

Chaining through several triangles

When a figure contains two or three triangles sharing a vertex or a side, do not chase every angle. Pick the triangle that already has two known angles, finish it, and carry the shared angle into the next triangle.

Ví dụ mẫu

Point $D$ lies inside triangle $ABC$, and segments $BD$ and $CD$ are drawn. Given $\angle BAC=32^\circ$, $\angle ABD=27^\circ$ and $\angle ACD=41^\circ$, find $\angle BDC$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

The bisectors of $\angle B$ and $\angle C$ of triangle $ABC$ meet at $P$. If $\angle A=50^\circ$, find $\angle BPC$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Giải thích tiếng Việt

Hai ví dụ trên cùng một kỹ thuật: đừng tìm từng góc, hãy tìm tổng hai góc mà tam giác thứ hai cần. Trong bài phân giác, không cách nào biết riêng $\angle B$ hay $\angle C$ — và cũng không cần. Khi đề thiếu dữ kiện để tách rời hai đại lượng, gần như chắc chắn câu hỏi chỉ cần tổng của chúng.

Polygons

Two formulas, one of them enough

For a polygon with $n$ sides: \[\text{sum of interior angles}=(n-2)\cdot180^\circ,\qquad \text{sum of exterior angles}=360^\circ\ \text{always}.\] For a regular polygon each exterior angle is $\dfrac{360^\circ}{n}$, and each interior angle is $180^\circ-\dfrac{360^\circ}{n}$.

Ví dụ mẫu

Each interior angle of a regular polygon is five times its exterior angle. How many sides does it have?

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

The four interior angles of a quadrilateral measure $(x+10)^\circ$, $(2x-20)^\circ$, $(3x)^\circ$ and $(2x+10)^\circ$. Find the largest angle.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Giải thích tiếng Việt

Luôn đi qua góc ngoài khi bài nói “đa giác đều”. Tổng góc ngoài cố định $360^\circ$ nên phép chia $360/n$ ra ngay; còn đi đường góc trong thì phải giải phương trình $(n-2)180/n=\dots$, dài hơn và dễ sai đại số. Hai đường cho cùng đáp số, nhưng một đường tốn mười giây, đường kia tốn một phút.

Ba chỗ mất điểm của dạng này

Cho hai biểu thức góc bằng nhau theo phản xạ

Phải quyết định trước: hai góc này cùng nhóm (bằng nhau) hay khác nhóm (bù nhau)? Đặt sai một lần là cả bài sai, và con số ra vẫn "đẹp".

Liếc hình để loại phương án ở câu must be true

Bẫy nặng nhất của nhóm hình học. Dùng được từ hình: điểm nào nằm trên đoạn nào, góc nào kề góc nào, ký hiệu song song / vuông góc, và mọi số đo viết bằng ký hiệu. Không dùng được: độ dài tương đối, góc trông lớn nhỏ.

Bỏ qua dữ kiện giấu trong "tam giác cân"

Đề chỉ viết $AB = AC$ — đó là cách nói "hai góc ở đáy bằng nhau" mà không nói thẳng. Cạnh bằng nhau thì góc đối diện bằng nhau, và ngược lại.

Tự kiểm tra — chữa ngay tại chỗ

Câu 1
Lines $\ell$ and $m$ are parallel and are cut by a transversal. One interior angle at $\ell$ measures $(5x-12)^\circ$, and the same-side interior angle at $m$ measures $(2x+10)^\circ$. What is the value of $x$?
Gõ đáp số rồi bấm Kiểm tra.
Câu 2
In triangle $ABC$, side $BC$ is extended past $C$ to a point $D$. If $\angle ACD = 118^\circ$ and $\angle B = 47^\circ$, what is the measure of $\angle A$?
  1. $35^\circ$
  2. $62^\circ$
  3. $71^\circ$
  4. $133^\circ$
Chọn một phương án rồi bấm Kiểm tra.
Câu 3
Each interior angle of a regular polygon measures $156^\circ$. How many sides does the polygon have?
Gõ đáp số rồi bấm Kiểm tra.

Tóm tắt bỏ túi

  • Bốn sự thật sinh ra mọi thứ: kề bù $180^\circ$ · đối đỉnh bằng nhau · song song thì cả hình chỉ có hai số đo (bù nhau) · ba góc tam giác $180^\circ$.
  • Quyết định "cùng nhóm hay khác nhóm" TRƯỚC khi viết phương trình.
  • Góc ngoài $=$ tổng hai góc trong không kề. Nó luôn lớn hơn mỗi góc đó.
  • Hình không vẽ theo tỉ lệ. Dùng được: quan hệ điểm–đoạn, góc kề, ký hiệu song song/vuông góc, số đo bằng ký hiệu. Không dùng được: độ dài và góc ước lượng bằng mắt.
  • $AB = AC$ là cách đề giấu dữ kiện "hai góc đáy bằng nhau".
  • Đa giác: tổng góc trong $(n-2) \cdot 180^\circ$; tổng góc ngoài luôn $360^\circ$. Đa giác đều thì đi đường góc ngoài.
  • Bài nhiều tam giác: đừng tìm từng góc, hãy tìm TỔNG hai góc mà tam giác kia cần.

Làm bài tập của bài này

Bộ M4-01 — 18 câu, chấm ngay trên máy, có đáp án từng câu. Vài câu đầu ở mức nền tảng để chắc tay, phần còn lại từ mức đề thật trở lên.

4 dễ7 khó7 rất khó