Mục lục khoá họcĐang ở M2-04
← Khoá Math
0/46 bài đã học xong
Toán nâng cao · Bài M2-04 · Bài 4/13 của chương · bài 19/46 của Toán

Equivalent Expressions

Biểu thức tương đương — cách đề hỏi và mẹo thử số

Học xong bài này bạn làm được gì
Hiểu “tương đương” đúng nghĩa: bằng nhau với mọi giá trị được phép của biến — và điều đó cho ta hai công cụ khác nhau. Công cụ một: so hệ số từng bậc. Công cụ hai: thử số, biết chọn số nào và biết khi nào cách này gãy. Viết lại được biểu thức về đúng dạng đề yêu cầu: $a(x-h)^{2}+k$, $\;q(x)+\dfrac{r}{d(x)}$, hay gom cùng một luỹ thừa. Và đọc được dạng biến đổi đồ thị: $y=af(x-h)+k$ nói gì về điểm, về đỉnh, về cực trị.

Bài này gỡ cho bạn chuyện gì

"Tương đương" nghĩa là bằng nhau với mọi giá trị hợp lệ của $x$ — không phải bằng nhau ở một vài điểm. Phân biệt đó quyết định chọn phương pháp nào.

hai công cụ, và chúng làm hai việc khác nhau:

- So hệ số — chính xác, và là cách duy nhất đáng tin khi trong đề có chữ cái. - Thử số — nhanh, nhưng nó chỉ loại, không chứng minh. Hai phương án cùng qua một phép thử là chuyện bình thường; khi đó phải thử số thứ hai.

Cần nắm trước khi vào bài

Thuật ngữ của bài — cầm sẵn rồi hãy đọc

Thuật ngữ trong đềTiếng ViệtNhớ thế này
equivalenttương đươngbằng nhau với mọi $x$ hợp lệ
for all values of $x$với mọi giá trị của $x$tín hiệu bắt buộc so hệ số
identityđồng nhất thứcđẳng thức đúng với mọi $x$
match coefficientsso hệ sốhệ số của từng bậc phải bằng nhau
complete the squarehoàn thành bình phươngđưa về dạng $a(x-h)^2 + k$
vertex formdạng đỉnh$a(x-h)^2 + k$, đỉnh tại $(h, k)$
translationphép tịnh tiến$x \to x-h$ dời sang phải $h$; $+k$ dời lên $k$
reflectionphép đối xứng$a < 0$ lật qua trục hoành

What “equivalent” actually means

Two expressions are equivalent when they take the same value at every $x$ in the common domain. That is a much stronger statement than agreeing at one convenient value, and it gives the two standard attacks.

Two ways to settle an equivalence question

Match coefficients. If two polynomials agree for all $x$, then the coefficient of each power agrees. This is exact, and it is the only reliable method when letters appear.

Test a number. Substitute one value into the given expression and into each option; any option that disagrees is dead. Fast, but it only eliminates — if two options survive, test a second number.

Giải thích tiếng Việt

Chọn số để thử theo ba luật: tránh $0$ và $1$ (chúng làm nhiều biểu thức khác nhau trùng giá trị), tránh mọi số làm mẫu bằng $0$, và chọn số vừa đủ nhỏ để tính nhẩm — $2$, $3$, $5$ là tốt nhất. Với biểu thức có hai biến, cho hai biến hai số khác nhau, vì đặt $x=y$ sẽ giấu mất chính chỗ sai.

Ví dụ mẫu

Which expression is equivalent to $\;(x+3)^{2}-(x-3)^{2}$?

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Lỗi thường gặp

Thử số chỉ loại, không chứng minh. Hai phương án cùng qua một phép thử là chuyện bình thường; khi đó phải thử số thứ hai. Và nếu bốn phương án chỉ khác nhau ở hệ số của một bậc cao, hãy so hệ số thẳng thay vì thử — nhanh hơn và không có rủi ro.

Where testing numbers breaks

Equivalence is claimed only on the common domain, so an excluded point is not a counterexample — and it is also not a safe test value.

$\dfrac{x^{2}-9}{x+3}$ and $x-3$ are equivalent for every $x\neq -3$. At $x=-3$ the first is undefined and the second equals $-6$. A question about this pair will always carry the phrase “for $x\neq -3$”, and that phrase is the instruction to cancel.

Matching coefficients

Ví dụ mẫu

If $\;(ax+3)(2x-1)=6x^{2}+bx-3\;$ for all $x$, find $a$ and $b$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

If $\;(3x-2)(x+k)=3x^{2}+13x-10\;$ for all $x$, find $k$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Giải thích tiếng Việt

Khi so hệ số, hãy bắt đầu từ bậc ít số hạng nhất — thường là hằng số hoặc bậc cao nhất. Ở ví dụ trên, hằng số chỉ có một cách tạo ra ($-2\cdot k$) nên cho ngay $k$; còn hệ số bậc nhất là tổng của hai tích, giải chậm hơn. Chọn đúng phương trình để bắt đầu tiết kiệm nửa thời gian.

Rewriting into the form the question wants

The question almost never says “simplify”. It says “which of the following is equivalent”, and the four options all share one shape. Read the shape first, then aim at it.

Ví dụ mẫu

Write $\;2x^{2}-12x+5\;$ in the form $a(x-h)^{2}+k$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Lỗi thường gặp

Số $-9$ nằm trong ngoặc nên khi đưa ra ngoài phải nhân với $2$, thành $-18$. Quên nhân là ra $2(x-3)^{2}-4$ — sai. Cứ hoàn thành bình phương xong là thử một giá trị $x$ bất kỳ để soát, mất năm giây.

Ví dụ mẫu

Write $\;\dfrac{x^{2}+7x+10}{x+3}\;$ in the form $q(x)+\dfrac{r}{x+3}$.

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

If $\;3^{x}=4$, what is the value of $\;9^{x}+3^{\,x+2}$?

Thử tự làm ra giấy trước đã.

Transformations are equivalent forms too

Reading $y=a\,f(x-h)+k$
  • $x\rightarrow x-h$ shifts the graph right by $h$. The sign feels backwards because it is: the input must be $h$ larger to produce the same output.
  • $+k$ shifts up by $k$.
  • $a<0$ reflects across the $x$-axis; a minimum becomes a maximum.
  • $x\rightarrow bx$ compresses horizontally by a factor $b$: the point that was at $x_{0}$ now sits at $x_{0}/b$.
Ví dụ mẫu

The graph of $y=f(x)$ has a minimum at $(2,-5)$. Where is the corresponding point on the graph of $\;y=f(x-4)+3$? And on $\;y=-f(x)$?

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Ví dụ mẫu

The graph of $y=f(x)$ passes through $(4,7)$. Which point must lie on the graph of $\;y=-2f(x+1)+3$?

Thử tự làm ra giấy trước đã.
Giải thích tiếng Việt

Thứ tự làm việc cố định: xử lý đầu vào trước (giải $x-h$ hoặc $bx$ bằng hoành độ đã cho), rồi mới xử lý đầu ra (nhân $a$ rồi cộng $k$). Làm ngược thứ tự, hoặc cộng $k$ trước khi nhân $a$, là ra một điểm trông rất hợp lý — và nó luôn có mặt trong bốn phương án.

Ba chỗ mất điểm của dạng này

Coi phép thử số là chứng minh

Thử số chỉ loại. Chọn số theo ba luật: tránh $0$ và $1$ (chúng làm nhiều biểu thức khác nhau trùng giá trị), tránh mọi số làm mẫu bằng $0$, và chọn số đủ nhỏ để tính nhẩm — $2$, $3$, $5$ là tốt nhất.

Quên nhân hệ số ra ngoài khi hoàn thành bình phương

Số cộng thêm nằm trong ngoặc, nên khi đưa ra ngoài phải nhân với hệ số. Hoàn thành bình phương xong thì thử một giá trị $x$ bất kỳ để soát — mất năm giây.

Xử lý đầu ra trước đầu vào ở phép biến đổi

Thứ tự cố định: xử lý đầu vào trước (giải $x-h$ hoặc $bx$), rồi mới đầu ra (nhân $a$ rồi cộng $k$). Làm ngược thứ tự, hoặc cộng $k$ trước khi nhân $a$, là ra đáp án khác.

Tự kiểm tra — chữa ngay tại chỗ

Câu 1
If $(ax+3)(2x-1) = 6x^{2} + bx - 3$ for all values of $x$, where $a$ and $b$ are constants, what is the value of $b$?
  1. $-3$
  2. $1$
  3. $3$
  4. $6$
Chọn một phương án rồi bấm Kiểm tra.
Câu 2
Which of the following is equivalent to $2x^{2} - 12x + 5$?
  1. $2(x-3)^{2} - 13$
  2. $2(x-3)^{2} - 4$
  3. $2(x-3)^{2} + 5$
  4. $(2x-6)^{2} - 13$
Chọn một phương án rồi bấm Kiểm tra.
Câu 3
The graph of $y = f(x)$ is translated 4 units to the right and 3 units down to produce the graph of $y = g(x)$. Which equation defines $g$ in terms of $f$?
  1. $g(x) = f(x+4) - 3$
  2. $g(x) = f(x-4) - 3$
  3. $g(x) = f(x-4) + 3$
  4. $g(x) = f(x+4) + 3$
Chọn một phương án rồi bấm Kiểm tra.

Tóm tắt bỏ túi

  • Tương đương $=$ bằng nhau với MỌI $x$ hợp lệ, không phải ở một vài điểm.
  • Cụm "for all values of $x$" hoặc có chữ cái trong đề $\Rightarrow$ bắt buộc so hệ số.
  • So hệ số thì bắt đầu từ bậc ít cách tạo ra nhất — thường là hằng số hoặc bậc cao nhất.
  • Thử số chỉ LOẠI, không chứng minh. Tránh $0$ và $1$, tránh số làm mẫu bằng $0$, chọn $2$, $3$, $5$.
  • Hoàn thành bình phương: số cộng thêm nằm trong ngoặc nên phải nhân hệ số khi đưa ra.
  • Soát bằng một phép thử số sau mỗi lần biến đổi — năm giây, bắt gần hết lỗi.
  • Biến đổi đồ thị: đầu vào trước, đầu ra sau. $x \to x-h$ dời phải; $+k$ dời lên; $a<0$ lật qua trục hoành.
  • $\dfrac{x^{2}-9}{x+3}$ và $x-3$ tương đương với mọi $x \neq -3$ — cụm điều kiện đó chính là lời nhắc phải rút gọn.

Làm bài tập của bài này

Bộ M2-04 — 18 câu, chấm ngay trên máy, có đáp án từng câu. Vài câu đầu ở mức nền tảng để chắc tay, phần còn lại từ mức đề thật trở lên.

4 dễ7 khó7 rất khó