Mục lục bài họcĐang ở d07-b3
← AP Calculus BC
0/40 bài đã học xong
Chương 7 · Unit 7 — Differential Equations · Bài 3/4 của chương · bài 27/40 của AP Calculus BC

Euler's Method

Phương pháp Euler
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Euler's method — walking the slope field one step at a time

Given $\dfrac{dy}{dx}=f(x,y)$ and a starting point $(x_0,y_0)$, choose a step size $h$ and repeat:

$$x_{n+1}=x_n+h,\qquad y_{n+1}=y_n+h\cdot f(x_n,y_n)$$

Each step follows the tangent line at the point you are standing on, not the point you are heading to. The result is a polygonal path that approximates the solution curve.

Two facts the exam tests more often than the arithmetic:

  • Direction of the error. If the solution is concave up on the interval, every tangent segment lies below the curve, so Euler underestimates. Concave down gives an overestimate. Decide concavity from the sign of $\frac{d^{2}y}{dx^{2}}$, not from whether $y$ is increasing.
  • Size of the error. Euler's method is first order: halving $h$ roughly halves the error. It never becomes exact for $h>0$ unless the solution is a straight line.

Stepping backwards, from $x_0$ to a smaller $x$, simply means $h<0$; the formula is unchanged.

Giải thích tiếng Việt

Cho $\dfrac{dy}{dx}=f(x,y)$ và điểm xuất phát $(x_0,y_0)$, chọn bước $h$ rồi lặp:

$$x_{n+1}=x_n+h,\qquad y_{n+1}=y_n+h\cdot f(x_n,y_n)$$

Mỗi bước đi theo tiếp tuyến tại điểm đang đứng, không phải điểm sắp tới. Kết quả là một đường gấp khúc bám theo đường nghiệm.

Hai điều đề hỏi nhiều hơn cả phần tính toán:

  • Chiều sai số. Nghiệm lõm lên trên cả khoảng ⇒ mọi đoạn tiếp tuyến nằm dưới đường cong ⇒ Euler cho ước lượng thiếu. Lõm xuống thì ngược lại. Chiều lõm đọc từ dấu $\frac{d^{2}y}{dx^{2}}$, không đọc từ chuyện $y$ đang tăng hay giảm.
  • Độ lớn sai số. Euler là phương pháp bậc nhất: chia đôi $h$ thì sai số giảm khoảng một nửa. Với $h>0$ nó không bao giờ thành chính xác, trừ khi nghiệm vốn là một đường thẳng.

Đi lùi, tức từ $x_0$ về phía $x$ nhỏ hơn, chỉ có nghĩa là $h<0$; công thức giữ nguyên, không đổi dấu gì thêm.

Nên trình bày thành bảng ba cột $x_n$, $y_n$, $f(x_n,y_n)$ — người chấm tìm được từng mắt xích, và bản thân người làm cũng không lạc dòng.

nghiệm thậtgấp khúc Eulersai số00,51xy
Vì sao Euler thiếu khi đồ thị lõm lên. Hình vẽ nghiệm của $\frac{dy}{dx}=2x(y+1)$ với $y(0)=1$ (đường liền) và đường gấp khúc Euler hai bước $h=0{,}5$ (đường đứt). Mỗi đoạn gấp khúc là một tiếp tuyến, mà tiếp tuyến của đồ thị lõm lên luôn nằm dưới đồ thị — nên mỗi bước lại tụt thêm một ít, và sai số cộng dồn. Tại $x=1$, Euler cho $2$ trong khi giá trị thật $2e-1\approx4{,}437$: khoảng cách đứt nét chính là sai số tích luỹ.
Ví dụ — hai bước Euler và chiều sai số

Cho $\dfrac{dy}{dx}=x+2y$ với $y(0)=1$. Dùng phương pháp Euler với hai bước bằng nhau, $h=0{,}25$, để xấp xỉ $y(0{,}5)$.

Giải.

Bước 1. Tại $(x_0,y_0)=(0,1)$: $f=0+2(1)=2$.

$$y_1=1+0{,}25\cdot 2=1{,}5\quad\text{tại } x_1=0{,}25$$

Bước 2. Tại $(0{,}25;\,1{,}5)$: $f=0{,}25+2(1{,}5)=3{,}25$.

$$y_2=1{,}5+0{,}25\cdot 3{,}25=2{,}3125\quad\text{tại } x_2=0{,}5$$

Vậy $y(0{,}5)\approx 2{,}3125$.

Chiều lệch. $y''=1+2y'=1+2(x+2y)$, tại $(0,1)$ cho $y''=1+2(2)=5>0$, và $y''$ giữ dấu dương trên cả khoảng vì $y$ dương và tăng. Đồ thị lõm lên nên $2{,}3125$ là ước lượng thiếu.

Mấu chốt kỹ thuật: hệ số góc ở bước 2 phải tính tại $y_1=1{,}5$ vừa tìm được, không phải tại $y_0=1$.

Bẫy hay mất điểm — Lỗi mất điểm nhiều nhất là cập nhật $x$ mà quên cập nhật $y$: bước hai vẫn lấy $f\left(x_1,y_0\right)$. Cách chặn duy nhất đáng tin là kẻ bảng ba cột và điền hết một hàng rồi mới xuống hàng dưới — mỗi hàng là một điểm, và hệ số góc luôn đọc từ chính hàng đó. Bẫy thứ hai: đề cho $h$ và cho $x$ đích, người làm nhân nhầm số bước, chẳng hạn đi từ $x=0$ tới $x=1$ với $h=0{,}25$ mà chỉ đi hai bước. Đếm số bước bằng phép chia $\frac{x_{\text{đích}}-x_0}{h}$ trước khi tính dòng nào.
Phải nhớ — $y_{n+1}=y_n+h\cdot f(x_n,y_n)$ — hệ số góc luôn lấy tại điểm đang đứng. Kẻ bảng, đếm số bước bằng phép chia, và trả lời “thừa hay thiếu” bằng dấu của $y''$.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 7 — Differential Equations gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →