Mục lục bài họcĐang ở d06-b4
← AP Calculus BC
0/40 bài đã học xong
Chương 6 · Unit 6 — Integration and Accumulation of Change · Bài 4/4 của chương · bài 24/40 của AP Calculus BC

Partial Fractions and Improper Integrals

Phân tích thành phân thức đơn giản và tích phân suy rộng
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Splitting a rational function

AP BC only requires the easy case: the denominator factors into distinct linear factors, and the numerator has strictly lower degree. Then

$$\frac{P(x)}{(x-r_1)(x-r_2)}=\frac{A}{x-r_1}+\frac{B}{x-r_2}$$

Clear denominators and substitute $x=r_1$, then $x=r_2$: each substitution kills one unknown, so no linear system is needed. Each piece integrates to a logarithm, so the answer is a combination $A\ln|x-r_1|+B\ln|x-r_2|+C$. If the numerator's degree is not lower, do polynomial long division first.

Integrals that reach past the finite

An integral is improper when the interval is unbounded, or when the integrand blows up somewhere on the interval. In both cases the definition is a limit:

$$\int_a^{\infty} f(x)\,dx=\lim_{b\to\infty}\int_a^{b} f(x)\,dx,\qquad \int_a^{b} f(x)\,dx=\lim_{c\to a^{+}}\int_c^{b} f(x)\,dx\ \text{ if } f \text{ blows up at } a$$

The integral converges if the limit is a finite number and diverges otherwise. The benchmark to memorise: $\displaystyle\int_1^{\infty}\frac{dx}{x^{p}}$ converges exactly when $p>1$, while $\displaystyle\int_0^{1}\frac{dx}{x^{p}}$ converges exactly when $p<1$. The two thresholds point in opposite directions, and $p=1$ diverges in both.

Giải thích tiếng Việt

Tách phân thức. AP BC chỉ đòi trường hợp dễ: mẫu phân tích được thành các nhân tử bậc nhất khác nhau, và bậc tử nhỏ hơn bậc mẫu. Khi đó $\frac{P(x)}{(x-r_1)(x-r_2)}=\frac{A}{x-r_1}+\frac{B}{x-r_2}$. Quy đồng bỏ mẫu rồi thay lần lượt $x=r_1$ và $x=r_2$: mỗi lần thay giết một ẩn, khỏi phải giải hệ. Mỗi mảnh cho một loga, nên kết quả luôn có dạng $A\ln|x-r_1|+B\ln|x-r_2|+C$. Nếu bậc tử không nhỏ hơn bậc mẫu, phải chia đa thức trước.

Tích phân suy rộng. Một tích phân là suy rộng khi đoạn lấy tích phân vô hạn, hoặc khi hàm dưới dấu tích phân vọt lên vô cùng tại một điểm nào đó của đoạn. Cả hai trường hợp đều định nghĩa bằng giới hạn: cắt ở một chữ cái mới, tính tích phân hữu hạn trước, rồi mới cho chữ cái đó tiến ra biên. Bài làm phải viết ra dấu $\lim$, vì đó là chỗ rubric cho điểm.

Tích phân hội tụ nếu giới hạn là một số hữu hạn, phân kỳ nếu không. Hai mốc phải thuộc, và chúng chỉ về hai hướng ngược nhau: $\int_1^{\infty}x^{-p}dx$ hội tụ khi $p>1$; $\int_0^{1}x^{-p}dx$ hội tụ khi $p<1$. Ở giữa, $p=1$ phân kỳ ở cả hai. Cách nhớ: ra vô cực thì cần hàm tắt nhanh nên mũ phải lớn; sát điểm vô cực thì cần hàm vọt chậm nên mũ phải nhỏ.

b 1 b → ∞ tính tích phân tới b TRƯỚC, rồi mới lấy giới hạn — đuôi vô hạn vẫn có thể có diện tích hữu hạn y = f(x)
Miền vô hạn mà diện tích hữu hạn. Hình vẽ một miền kéo dài mãi sang phải. Trực giác nói "dài vô hạn thì diện tích vô hạn", nhưng điều đó chỉ đúng nếu chiều cao không tắt đủ nhanh. Quy trình đúng luôn có hai nhịp: cắt tại $b$, tính tích phân hữu hạn, rồi mới cho $b\to\infty$. Nhảy thẳng vào việc thay $\infty$ vào nguyên hàm là chỗ rubric trừ điểm dù con số cuối có đúng.
Ví dụ — tách phân thức rồi lấy giới hạn

Xét sự hội tụ và tính giá trị (nếu có) của $\displaystyle\int_3^{\infty}\frac{4}{x^{2}-4}\,dx$.

Giải.

Bước 1 — tách. $x^{2}-4=(x-2)(x+2)$, viết $\frac{4}{(x-2)(x+2)}=\frac{A}{x-2}+\frac{B}{x+2}$, tức $4=A(x+2)+B(x-2)$.

Thay $x=2$: $4=4A$ nên $A=1$. Thay $x=-2$: $4=-4B$ nên $B=-1$.

Bước 2 — nguyên hàm.

$$\int\left(\frac{1}{x-2}-\frac{1}{x+2}\right)dx=\ln\left|\frac{x-2}{x+2}\right|+C$$

Bước 3 — giới hạn.

$$\int_3^{\infty}\frac{4\,dx}{x^{2}-4}=\lim_{b\to\infty}\left[\ln\left|\frac{x-2}{x+2}\right|\right]_3^{b}=\lim_{b\to\infty}\left(\ln\frac{b-2}{b+2}-\ln\frac15\right)$$

Khi $b\to\infty$ thì $\frac{b-2}{b+2}\to1$ nên $\ln\frac{b-2}{b+2}\to0$. Vậy tích phân hội tụ và bằng $-\ln\frac15=\ln 5$.

Việc gộp hai loga thành một trước khi lấy giới hạn là mẹo đáng nhớ: để rời thì mỗi loga đều tiến ra $\infty$, gộp lại thì hiệu của chúng lộ ra là hữu hạn.

Bẫy hay mất điểm — Bẫy chết người của bài này là tích phân suy rộng giấu ở giữa đoạn. Với $\int_{-1}^{1}\frac{dx}{x^{2}}$, thay máy móc nguyên hàm $-\frac1x$ vào hai đầu ra $-2$ — một diện tích âm cho một hàm luôn dương, tức chắc chắn vô lý. Sự thật là hàm vọt lên vô cùng tại $x=0$ nằm trong đoạn, phải tách thành hai tích phân suy rộng và cả hai đều phân kỳ. Cách chặn, làm trước khi viết dòng nào: rà mẫu số và các hàm loga trên toàn đoạn lấy tích phân, xem có điểm nào làm chúng bằng $0$ hay không xác định không. Rà mất năm giây, bỏ qua thì mất trọn câu.
Phải nhớ — Mẫu tách thành nhân tử bậc nhất khác nhau thì thay nghiệm để lấy hệ số, mỗi mảnh ra một loga. Tích phân suy rộng luôn viết bằng $\lim$, cắt trước rồi mới cho tiến ra biên. Thuộc hai mốc $p$ ngược chiều nhau, và luôn rà điểm hỏng nằm giữa đoạn.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 6 — Integration and Accumulation of Change gồm 14 câu trắc nghiệm và 4 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →