Mục lục bài họcĐang ở d06-b4
← Cambridge Primary Mathematics
0/36 bài đã học xong
Chương 6 · Stage 6 — Order of operations, ratio, volume and statistics · Bài 4/6 của chương · bài 34/36 của Cambridge Primary Mathematics

Calculating with decimals, and rounding for accuracy

Tính với số thập phân và làm tròn cho đúng độ chính xác
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Multiplying decimals by whole numbers

Ignore the point, multiply, then put it back. $3{,}4\times6$: do $34\times6=204$, and since $3{,}4$ has one decimal place the answer has one too: $20{,}4$. Counting decimal places is a rule you can check, unlike guessing where the point “looks right”.

Dividing decimals by whole numbers

$7{,}2\div4$: divide as usual and keep the point in line: $1{,}8$. Estimating first ($7\div4$ is under $2$) tells you the answer must start with a $1$.

Rounding

To round to one decimal place, look at the next digit only: $5$ or more rounds up. $2{,}349$ to one decimal place is $2{,}3$, because the next digit is $4$ — the $9$ further along does not get a vote.

Round at the end, not the middle

Rounding halfway through a calculation makes the final answer wrong. Keep the full number until the last line.

Giải thích tiếng Việt

Nhân số thập phân với số tự nhiên

Bỏ dấu phẩy đi, nhân, rồi đặt dấu phẩy lại. $3{,}4\times6$: làm $34\times6=204$, và vì $3{,}4$ có một chữ số thập phân nên đáp số cũng có một: $20{,}4$. Đếm số chữ số thập phân là một quy tắc kiểm được, khác hẳn việc đoán chỗ đặt dấu phẩy cho “trông đúng”.

Chia số thập phân cho số tự nhiên

$7{,}2\div4$: chia như bình thường và giữ dấu phẩy thẳng hàng: $1{,}8$. Ước lượng trước ($7\div4$ chưa tới $2$) cho biết đáp số phải bắt đầu bằng $1$.

Làm tròn

Làm tròn tới một chữ số thập phân thì chỉ nhìn chữ số kế tiếp: từ $5$ trở lên thì tăng. $2{,}349$ làm tròn tới một chữ số thập phân là $2{,}3$, vì chữ số kế là $4$ — chữ số $9$ ở xa hơn không có quyền bỏ phiếu.

Làm tròn ở bước cuối, không làm giữa chừng

Làm tròn giữa bài khiến đáp số cuối sai. Giữ nguyên số đầy đủ tới dòng cuối cùng.

Ví dụ — bài toán nhiều bước với số thập phân

Một cửa hàng bán gạo giá $18{,}5$ nghìn đồng một ki-lô-gam. Một người mua $2{,}4$ ki-lô-gam và trả bằng tờ $50$ nghìn. Hỏi người đó được thối lại bao nhiêu nghìn đồng, làm tròn tới một chữ số thập phân?

Giải.

Bước 1 — ước lượng. Khoảng $18{,}5\times2{,}4\approx19\times2{,}5\approx47{,}5$, nên thối khoảng $2{,}5$.

Bước 2 — nhân, tạm bỏ dấu phẩy. $185\times24=4440$.

Bước 3 — đặt lại dấu phẩy. $18{,}5$ có một chữ số thập phân, $2{,}4$ có một, tổng là hai — nên đáp số có hai chữ số thập phân: $44{,}40$ nghìn đồng.

Bước 4 — trừ. $50{,}00-44{,}40=5{,}60$ nghìn đồng.

Bước 5 — làm tròn ở bước cuối. $5{,}60$ tới một chữ số thập phân là $5{,}6$ nghìn đồng.

Ước lượng ở bước 1 lệch vì mình làm tròn cả hai số lên; nó vẫn làm đúng việc của nó là chặn những đáp số sai hẳn bậc như $4{,}44$ hay $444$.

Bẫy hay mất điểm — Làm tròn ngay sau bước nhân rồi mới trừ, ví dụ lấy $44{,}4\to44$ rồi tính $50-44=6$. Đáp số $6$ khác $5{,}6$ — sai vì đã vứt thông tin quá sớm. Luật cứng: chỉ làm tròn ở DÒNG CUỐI, và chỉ khi đề yêu cầu.
Phải nhớ — Với số thập phân, hai quy tắc kiểm được thay cho cảm tính: đếm chữ số thập phân để đặt dấu phẩy, và chỉ nhìn đúng một chữ số kế tiếp khi làm tròn.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 6 — Order of operations, ratio, volume and statistics gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →