Mục lục bài họcĐang ở d09-b3
Incomplete records and not-for-profit organisations
When there is no double entry
Many small businesses keep only a cash book and a file of invoices. The task is to reconstruct the financial statements from what exists — and the exam rewards a systematic method, not guesswork.
The accounting equation method
If nothing else is available:
$\text{Lợi nhuận}=(\text{vốn cuối kỳ}+\text{rút vốn})-(\text{vốn đầu kỳ}+\text{góp thêm})$
It gives a profit figure but no detail, so it cannot produce a statement of profit or loss — a limitation worth stating.
Reconstructing the missing figures
Use control accounts as equations:
$\text{Doanh thu bán chịu}=\text{phải thu cuối}+\text{tiền thu được}-\text{phải thu đầu}$
$\text{Mua chịu}=\text{phải trả cuối}+\text{tiền đã trả}-\text{phải trả đầu}$
And to find missing cash: opening cash plus receipts minus payments should equal closing cash; a gap is either an error or a theft, and saying so is part of the answer.
Using margins and mark-ups
A stated gross margin lets you work backwards to a missing sales or cost figure. Mark-up is on cost; margin is on selling price. A $25\%$ mark-up is a $20\%$ margin, and confusing the two is the single most common error in this topic.
Not-for-profit organisations
A club does not have a profit and loss account. It has a receipts and payments account (a summary of the cash book), an income and expenditure account (the accruals-based equivalent of a statement of profit or loss, ending in a surplus or deficit), and an accumulated fund instead of capital. Subscriptions must be adjusted for amounts in arrears and in advance — that adjustment is where the marks are.
Khi không có ghi sổ kép
Nhiều doanh nghiệp nhỏ chỉ giữ một cuốn sổ quỹ và một tập hoá đơn. Việc phải làm là dựng lại báo cáo tài chính từ những gì đang có — và đề thi cho điểm cho một phương pháp có hệ thống, không phải cho việc đoán.
Phương pháp phương trình kế toán
Nếu không có gì khác:
$\text{Lợi nhuận}=(\text{vốn cuối kỳ}+\text{rút vốn})-(\text{vốn đầu kỳ}+\text{góp thêm})$
Nó cho ra một con số lợi nhuận nhưng không có chi tiết nào, nên không lập được báo cáo lãi lỗ — một giới hạn đáng nêu ra trong bài.
Dựng lại các con số còn thiếu
Dùng tài khoản kiểm soát như những phương trình:
$\text{Doanh thu bán chịu}=\text{phải thu cuối}+\text{tiền thu được}-\text{phải thu đầu}$
$\text{Mua chịu}=\text{phải trả cuối}+\text{tiền đã trả}-\text{phải trả đầu}$
Và để tìm tiền thiếu: tiền đầu kỳ cộng các khoản thu trừ các khoản chi phải bằng tiền cuối kỳ; phần chênh hoặc là sai sót hoặc là mất cắp, và nói được điều đó cũng là một phần của câu trả lời.
Dùng tỷ suất lợi nhuận
Một biên lãi gộp đã biết cho phép suy ngược ra doanh thu hoặc giá vốn còn thiếu. Tỷ lệ cộng thêm (mark-up) tính trên GIÁ VỐN; biên lãi (margin) tính trên GIÁ BÁN. Cộng thêm $25\%$ tương đương biên lãi $20\%$, và nhầm hai cái này là lỗi phổ biến nhất của chủ đề này.
Tổ chức phi lợi nhuận
Một câu lạc bộ không có báo cáo lãi lỗ. Nó có báo cáo thu chi tiền (bản tóm tắt sổ quỹ), báo cáo thu nhập và chi phí (bản tương đương của báo cáo lãi lỗ theo cơ sở dồn tích, kết thúc bằng khoản thặng dư hoặc thâm hụt), và một quỹ tích luỹ thay cho vốn chủ sở hữu. Tiền hội phí phải được điều chỉnh cho phần còn nợ và phần trả trước — và chính bút toán điều chỉnh đó là chỗ có điểm.
(a) Cửa hàng Minh Tâm không ghi sổ kép. Phải thu đầu kỳ $\$42\,000$, cuối kỳ $\$58\,000$; tiền khách trả trong năm $\$386\,000$. Tỷ lệ cộng thêm trên giá vốn là $25\%$. Tính doanh thu bán chịu và giá vốn hàng bán.
(b) Câu lạc bộ Sao Mai thu được $\$96\,000$ hội phí trong năm. Hội phí còn nợ: đầu năm $\$7\,000$, cuối năm $\$9\,000$. Hội phí trả trước: đầu năm $\$4\,000$, cuối năm $\$6\,000$. Tính hội phí đưa vào báo cáo thu nhập và chi phí.
(a) Doanh thu bán chịu.
$=\text{phải thu cuối}+\text{tiền thu}-\text{phải thu đầu}$
$=58\,000+386\,000-42\,000=\mathbf{\$402\,000}$
Giá vốn hàng bán — chỗ dễ sai nhất. Đề cho tỷ lệ CỘNG THÊM $25\%$, tức tính trên giá vốn:
Giá bán $=$ giá vốn $\times1{,}25$, nên giá vốn $=402\,000\div1{,}25=\mathbf{\$321\,600}$.
Lãi gộp $=402\,000-321\,600=\$80\,400$.
Kiểm lại: $80\,400\div321\,600=25\%$ trên giá vốn ✓, và $80\,400\div402\,000=20\%$ trên giá bán — tức cộng thêm $25\%$ chính là biên lãi $20\%$. Nếu vội và lấy $402\,000\times0{,}75=\$301\,500$ thì đã dùng nhầm biên lãi $25\%$ và sai $\$20\,100$.
(b) Hội phí đưa vào báo cáo thu nhập và chi phí.
Bắt đầu từ tiền thực thu $\$96\,000$:
$-$ hội phí còn nợ đầu năm $\$7\,000$ — khoản này thuộc về năm TRƯỚC, đã ghi vào thu nhập năm trước rồi
$+$ hội phí còn nợ cuối năm $\$9\,000$ — thuộc về năm nay dù chưa thu
$+$ hội phí trả trước đầu năm $\$4\,000$ — thu từ năm trước nhưng thuộc về năm nay
$-$ hội phí trả trước cuối năm $\$6\,000$ — đã thu nhưng thuộc về năm sau
$=96\,000-7\,000+9\,000+4\,000-6\,000=\mathbf{\$96\,000}$
Cách nhớ dấu: hỏi một câu cho mỗi khoản — khoản này thuộc về NĂM NÀO? Thuộc về năm nay thì cộng vào, thuộc về năm khác thì trừ ra. Đây chính là nguyên tắc dồn tích áp dụng cho hội phí, và bốn dòng trên là bốn trường hợp có thể xảy ra.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Cash Flows, Concepts and Incomplete Records gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.