Mục lục bài họcĐang ở d07-b3
Limited company financial statements
What changes when a business becomes a company
Ownership is divided into shares, liability is limited, and the accounts must follow published formats. Profit is no longer 'appropriated' to individuals; it is taxed, then either paid as dividends or kept as retained earnings.
Share capital and reserves
Ordinary shares carry voting rights and a variable dividend; preference shares carry a fixed dividend paid first and usually no vote. Share premium is the amount received above nominal value and cannot be distributed as dividend. A revaluation reserve arises when a non-current asset is revalued upward — it is unrealised, so it also cannot be distributed. Retained earnings is the only reserve normally available for dividends, and that distinction is examined constantly.
Debentures are not shares
A debenture is long-term debt: interest is an expense charged before profit, must be paid whatever the result, and debenture holders rank ahead of shareholders. A dividend is a distribution of profit and can be skipped.
The statements
The statement of profit or loss ends with profit for the year after tax. The statement of changes in equity then shows opening retained earnings, plus profit, minus dividends paid, giving closing retained earnings. The statement of financial position groups assets and liabilities into current and non-current, with equity as share capital plus reserves.
Rights and bonus issues
A rights issue offers new shares to existing shareholders, usually at a discount — it raises cash. A bonus issue converts reserves into shares and raises no cash at all; it merely rearranges the equity section. Confusing the two is a guaranteed lost mark.
Điều gì thay đổi khi doanh nghiệp thành công ty cổ phần
Quyền sở hữu được chia thành cổ phần, trách nhiệm hữu hạn, và báo cáo phải theo mẫu công bố. Lợi nhuận không còn được ‘phân chia’ cho từng cá nhân nữa; nó chịu thuế, rồi hoặc được trả dưới dạng cổ tức hoặc giữ lại thành lợi nhuận chưa phân phối.
Vốn cổ phần và các quỹ
Cổ phần phổ thông có quyền biểu quyết và cổ tức thay đổi; cổ phần ưu đãi có cổ tức cố định được trả trước và thường không có quyền biểu quyết. Thặng dư vốn cổ phần là phần thu vượt mệnh giá và KHÔNG được dùng chia cổ tức. Quỹ đánh giá lại tài sản phát sinh khi tài sản dài hạn được đánh giá tăng — đây là khoản chưa thực hiện nên cũng không được chia. Lợi nhuận chưa phân phối là quỹ duy nhất thường dùng được để chia cổ tức, và sự phân biệt này bị hỏi liên tục.
Trái phiếu doanh nghiệp không phải cổ phần
Trái phiếu là nợ dài hạn: lãi trái phiếu là chi phí trừ trước khi ra lợi nhuận, phải trả bất kể kết quả kinh doanh, và trái chủ được ưu tiên trước cổ đông. Cổ tức là khoản phân phối lợi nhuận và có thể không chia.
Các báo cáo
Báo cáo lãi lỗ kết thúc ở lợi nhuận sau thuế trong năm. Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu sau đó thể hiện lợi nhuận chưa phân phối đầu kỳ, cộng lợi nhuận trong năm, trừ cổ tức đã trả, ra lợi nhuận chưa phân phối cuối kỳ. Báo cáo tình hình tài chính xếp tài sản và nợ thành ngắn hạn và dài hạn, với vốn chủ sở hữu bằng vốn cổ phần cộng các quỹ.
Phát hành quyền mua và phát hành thưởng
Phát hành quyền mua chào cổ phần mới cho cổ đông hiện hữu, thường với giá ưu đãi — nó THU được tiền. Phát hành thưởng chuyển quỹ thành cổ phần và không thu về đồng nào; nó chỉ sắp xếp lại phần vốn chủ sở hữu. Nhầm hai cái này là mất điểm chắc chắn.
Công ty Hồng Hà có: vốn cổ phần phổ thông (mệnh giá $\$1$) $\$500\,000$; thặng dư vốn cổ phần $\$120\,000$; quỹ đánh giá lại tài sản $\$80\,000$; lợi nhuận chưa phân phối $\$260\,000$. Lợi nhuận sau thuế năm nay $\$150\,000$.
(a) Tối đa công ty chia được bao nhiêu cổ tức? (b) Nếu phát hành thưởng tỷ lệ $1\!:\!5$, phần vốn chủ sở hữu thay đổi ra sao?
(a) Nguồn chia cổ tức.
Lợi nhuận chưa phân phối cuối kỳ $=260\,000+150\,000=\$410\,000$.
Tối đa chia được $\$410\,000$.
Vì sao không phải nhiều hơn: thặng dư vốn cổ phần $\$120\,000$ và quỹ đánh giá lại $\$80\,000$ đều là quỹ KHÔNG được phân phối. Thặng dư vốn thuộc về vốn góp chứ không phải lợi nhuận kiếm được; quỹ đánh giá lại là lãi chưa thực hiện — tài sản chỉ tăng giá trên sổ chứ chưa bán, nên chia nó ra là chia một khoản tiền chưa hề tồn tại.
Trong thực tế công ty sẽ chia ít hơn nhiều để giữ tiền tái đầu tư — con số $\$410\,000$ chỉ là trần pháp lý.
(b) Phát hành thưởng $1\!:\!5$.
Số cổ phần hiện có $=500\,000$ (mệnh giá $\$1$). Phát hành thưởng $1$ trên $5$ ⇒ phát thêm $100\,000$ cổ phần, tức tăng vốn cổ phần thêm $\$100\,000$.
Khoản này lấy từ các quỹ, ưu tiên quỹ không phân phối được trước — dùng hết thặng dư vốn $\$120\,000$ thì thừa, nên lấy $\$100\,000$ từ thặng dư vốn.
Sau phát hành: vốn cổ phần $\$600\,000$; thặng dư vốn $\$20\,000$; quỹ đánh giá lại $\$80\,000$; lợi nhuận chưa phân phối $\$410\,000$.
Tổng vốn chủ sở hữu $=\$1\,110\,000$ — KHÔNG ĐỔI.
Ý quan trọng nhất: phát hành thưởng không mang về đồng tiền mặt nào và không làm giàu thêm cổ đông; nó chỉ chuyển tiền từ ô này sang ô khác trong cùng phần vốn chủ sở hữu. Cổ đông có nhiều cổ phần hơn nhưng mỗi cổ phần đại diện cho phần giá trị nhỏ hơn tương ứng.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Partnership and Company Accounts gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.