Mục lục bài họcĐang ở d03-b1
← AP Calculus AB
0/26 bài đã học xong
Chương 3 · Unit 3 — Differentiation: Composite, Implicit, and Inverse Functions · Bài 1/3 của chương · bài 9/26 của AP Calculus AB

The Chain Rule

Quy tắc dây chuyền
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Outer times inner

$$\frac{d}{dx}f\big(g(x)\big)=f'\big(g(x)\big)\cdot g'(x)$$

In Leibniz notation, with $u=g(x)$: $\dfrac{dy}{dx}=\dfrac{dy}{du}\cdot\dfrac{du}{dx}$.

The reliable procedure: name the inner function, differentiate the outer function leaving the inner one untouched, then multiply by the derivative of the inner one. When functions are nested three deep, apply it repeatedly from the outside in.

Two patterns worth memorising because they appear constantly:

$$\frac{d}{dx}e^{g(x)}=e^{g(x)}g'(x),\qquad \frac{d}{dx}\ln\big(g(x)\big)=\frac{g'(x)}{g(x)}$$
Giải thích tiếng Việt

“Đạo hàm hàm ngoài, giữ nguyên hàm trong, rồi nhân đạo hàm hàm trong.” Câu đó là toàn bộ quy tắc.

Cách làm không bao giờ sai: đặt tên hàm trong là $u$, đạo hàm phần ngoài theo $u$, rồi nhân $\frac{du}{dx}$. Lồng ba tầng thì lặp lại từ ngoài vào trong, mỗi tầng một thừa số.

Hai mẫu gặp liên tục: $\left(e^{g}\right)'=e^{g}g'$ và $\left(\ln g\right)'=\frac{g'}{g}$. Thuộc hai cái này tiết kiệm rất nhiều thời gian ở Section I.

x g u = g(x) f f(g(x)) đạo hàm = (tốc độ chặng ngoài tại u) × (tốc độ chặng trong tại x) f′(g(x)) · g′(x)
Vì sao là phép nhân. Hình dung hai chặng: $x$ đi qua $g$ ra $u$, rồi $u$ đi qua $f$ ra kết quả. Nếu chặng trong chạy nhanh gấp $g'(x)$ lần và chặng ngoài khuếch đại thêm $f'(u)$ lần, thì tốc độ tổng là tích hai hệ số — không phải tổng. Đây cũng là lý do quên nhân $g'(x)$ làm sai toàn bộ bài chứ không chỉ sai một chút.
Ví dụ — lồng ba tầng

Tính $\dfrac{dy}{dx}$ với $y=\sin^3\left(4x^2+1\right)$.

Giải.

Ba tầng: ngoài cùng là luỹ thừa ba, giữa là $\sin$, trong cùng là $4x^2+1$.

$$\frac{dy}{dx}=3\sin^2\left(4x^2+1\right)\cdot\cos\left(4x^2+1\right)\cdot 8x$$

Gọn lại: $24x\sin^2\left(4x^2+1\right)\cos\left(4x^2+1\right)$.

Mất bất kỳ thừa số nào trong ba là sai. Cách kiểm: đếm số “lớp vỏ” của biểu thức gốc, đáp án phải có đúng chừng ấy thừa số.

Bẫy hay mất điểm — $\frac{d}{dx}\sin(2x)=2\cos(2x)$, không phải $\cos(2x)$. Và $\frac{d}{dx}\ln(5x)=\frac{5}{5x}=\frac1x$ — bằng đúng $\frac{d}{dx}\ln x$, một kết quả trông lạ nhưng đúng, vì $\ln(5x)=\ln 5+\ln x$ chỉ khác một hằng số.
Phải nhớ — Đếm lớp vỏ, mỗi lớp một thừa số. Quên thừa số trong cùng là lỗi bị mất điểm nhiều nhất của cả môn.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 3 — Differentiation: Composite, Implicit, and Inverse Functions gồm 14 câu trắc nghiệm và 4 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →