Mục lục bài họcĐang ở d01-b1
← AP Calculus AB
0/26 bài đã học xong
Chương 1 · Unit 1 — Limits and Continuity · Bài 1/4 của chương · bài 1/26 của AP Calculus AB

Defining Limits and Using Limit Notation

Định nghĩa giới hạn và cách đọc ký hiệu
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

What a limit actually claims

The statement $\lim_{x\to c} f(x) = L$ says: we can force $f(x)$ to be as close to $L$ as we like, provided $x$ is close enough to $c$ but not equal to $c$. The value $f(c)$ is deliberately excluded from the conversation — the limit describes the approach, never the destination.

This is why a limit can exist where the function is undefined, and why a function can be defined at $c$ with a completely unrelated limit there.

The two-sided limit exists exactly when both one-sided limits exist and agree:

$$\lim_{x\to c}f(x)=L \iff \lim_{x\to c^-}f(x)=\lim_{x\to c^+}f(x)=L$$
Giải thích tiếng Việt

Câu $\lim_{x\to c} f(x) = L$ nói đúng một điều: ép $x$ lại gần $c$ thì $f(x)$ lại gần $L$ bao nhiêu tuỳ ý — nhưng $x$ không bao giờ được bằng $c$. Giá trị $f(c)$ bị cố ý gạt ra khỏi câu chuyện.

Hệ quả trực tiếp, và cũng là chỗ đề AP hay đánh: giới hạn tồn tại được ngay cả khi hàm không xác định tại đó; ngược lại hàm có thể xác định tại $c$ mà giới hạn ở đó lại là một số khác hẳn.

Giới hạn hai phía tồn tại khi và chỉ khi hai giới hạn một phía cùng tồn tại và bằng nhau. Đây là dụng cụ chính để xử lý hàm ghép khúc.

x y 3 5 2 lim = 5 (lỗ trống) f(3) = 2 (điểm đặc)
Cùng một điểm $x=3$, hai câu trả lời khác nhau. Đường cong tiến về độ cao $5$ từ cả hai phía nên $\lim_{x\to 3}f(x)=5$; nhưng chấm đặc nằm ở độ cao $2$ nên $f(3)=2$. Lỗ trống (vòng tròn rỗng) là dấu hiệu quy ước: giá trị đó không thuộc đồ thị. Đề AP vẽ đúng hình này rồi hỏi ba câu riêng biệt — giới hạn, giá trị hàm, và hàm có liên tục tại $3$ không.
Ví dụ — đọc giới hạn một phía từ đồ thị

Cho đồ thị ở trên. Xác định $\lim_{x\to 3^-}f(x)$, $\lim_{x\to 3^+}f(x)$, $\lim_{x\to 3}f(x)$ và $f(3)$.

Giải.

Nhánh trái tiến lên độ cao $5$ khi $x\to 3^-$, nên $\lim_{x\to 3^-}f(x)=5$. Nhánh phải cũng xuất phát từ độ cao $5$, nên $\lim_{x\to 3^+}f(x)=5$. Hai phía bằng nhau ⇒ $\lim_{x\to 3}f(x)=5$.

Còn $f(3)$ đọc ở chấm đặc: $f(3)=2$. Vì $\lim_{x\to3}f(x)=5\neq 2=f(3)$, hàm không liên tục tại $x=3$ — cụ thể là gián đoạn khử được (removable discontinuity), vì chỉ cần định nghĩa lại $f(3)=5$ là vá xong.

Bẫy hay mất điểm — Thấy $f(3)$ có giá trị là kết luận luôn “giới hạn bằng $2$”. Đề AP dựng hình này chính vì bẫy đó. Quy tắc máy móc để không bao giờ sai: hỏi lim thì bịt ngón tay vào đúng điểm $x=c$ rồi đọc đường cong ở hai bên; hỏi $f(c)$ thì chỉ đọc chấm đặc.
Phải nhớ — $\lim_{x\to c}f(x)$ và $f(c)$ là hai câu hỏi độc lập. Chúng bằng nhau đúng khi hàm liên tục tại $c$ — mà liên tục là kết luận phải chứng minh, không phải mặc định.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 1 — Limits and Continuity gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →