Policies, qualities and conflicts

(a) Hai đặc tính đối đầu nhau.

Ủng hộ — tính THÍCH HỢP. Giá thị trường $\$800\,000$ là con số người đọc thật sự muốn biết.

Một ngân hàng xét cho vay quan tâm nhà xưởng hiện đáng bao nhiêu, không phải nó đã tốn bao nhiêu từ nhiều năm trước. Con số $\$500\,000$ có thể đã lạc hậu hoàn toàn.

Phản đối — tính ĐÁNG TIN CẬY. Giá thị trường là một ước tính.

Hai người định giá khác nhau sẽ cho hai con số khác nhau, có thể chênh nhau hàng chục nghìn. Và điều nguy hiểm hơn: chính doanh nghiệp có động cơ chọn con số cao để trông đẹp hơn.

Giá gốc $\$500\,000$ thì có hoá đơn chứng minh — không ai tranh cãi được, và không ai bóp méo được.

(b) Kế toán giải quyết theo hướng ĐÁNG TIN CẬY.

Đó là lý do nguyên tắc giá gốc được dùng: tài sản ghi theo số tiền đã thật sự bỏ ra.

Lý do của lựa chọn này: một con số kém thích hợp nhưng đáng tin vẫn dùng được — người đọc biết nó là giá gốc và tự điều chỉnh nhận định.

Một con số thích hợp nhưng không đáng tin thì tệ hơn không có gì, vì người đọc không biết nó có bị thổi phồng hay không.

Nguyên tắc đứng sau: hoạt động liên tục — doanh nghiệp sẽ tiếp tục dùng nhà xưởng chứ không bán, nên giá bán của nó không liên quan tới việc điều hành.

(c) Hai mâu thuẫn khác.

Mâu thuẫn một — THẬN TRỌNG đối đầu THÍCH HỢP.

Thận trọng cố ý ghi thấp đi. Đẩy quá xa, nó cho ra những con số an toàn nhưng gây hiểu lầm — doanh nghiệp bị làm cho trông yếu hơn thực tế.

Một nhà đầu tư nhìn vào có thể bỏ qua một cơ hội tốt, hoặc trả giá thấp hơn giá trị thật.

Mâu thuẫn hai — TRỌNG YẾU đối đầu với tính ĐẦY ĐỦ.

Ghi riêng từng cây bút chì thì đầy đủ tuyệt đối, nhưng sẽ chôn vùi các con số quan trọng trong đống nhiễu.

Nguyên tắc trọng yếu cho phép gộp các khoản nhỏ lại, và điều đó giữ cho báo cáo dễ hiểu — tức đánh đổi một chút đầy đủ để lấy nhiều tính dễ hiểu.

(a) Vì sao lãi giảm dù kinh doanh không đổi.

Hai phương pháp khấu hao phân bổ cùng một giá gốc theo hai cách khác nhau.

Đường thẳng trích đều mỗi năm. Số dư giảm dần trích nặng ở những năm đầu rồi nhẹ dần.

Với tài sản còn mới, số dư giảm dần cho ra khoản khấu hao lớn hơn hẳn. Chi phí tăng thì lãi giảm — ở đây là $\$12\,000$.

Điểm mấu chốt: doanh nghiệp bán y hệt lượng hàng, mua với giá y hệt, và chi phí thật không đổi đồng nào. Chỉ con số báo cáo thay đổi, vì cách ghi đã đổi.

(b) Đặc tính bị ảnh hưởng: TÍNH SO SÁNH ĐƯỢC.

Đem lãi năm nay so với năm ngoái trở nên vô nghĩa, vì hai con số được tính bằng hai cách khác nhau.

Người đọc nhìn vào sẽ tưởng doanh nghiệp làm ăn kém đi, trong khi thực tế không hề như vậy.

Tính so sánh được dựa trực tiếp vào nguyên tắc nhất quán — dùng cùng một phương pháp từ năm này sang năm khác.

(c) Điều kiện để việc đổi chính sách được chấp nhận.

Điều kiện một — phải có lý do chính đáng. Chẳng hạn phương pháp mới phản ánh đúng hơn cách tài sản thật sự mất giá trị.

Không được đổi chỉ vì nó cho ra con số đẹp hơn — đó là bóp méo báo cáo.

Điều kiện hai — phải công bố rõ ràng. Báo cáo phải nêu rõ đã đổi phương pháp và tác động của việc đổi.

Nhờ đó người đọc tự điều chỉnh khi so sánh, và biết rằng phần giảm $\$12\,000$ đến từ cách ghi chứ không từ kinh doanh.

(d) Vì sao $\$500$ bị lấy cắp là trọng yếu ở mọi quy mô.

Trọng yếu nói về việc một khoản có làm thay đổi một quyết định hay không, chứ không chỉ về độ lớn con số.

$\$500$ chi sai vào một khoản văn phòng phẩm thì không trọng yếu với doanh nghiệp doanh thu mười triệu — nó không đổi kết luận nào.

Nhưng $\$500$ bị thủ quỹ lấy cắp tiết lộ một điều hoàn toàn khác: hệ thống kiểm soát của doanh nghiệp có lỗ hổng.

Nếu $\$500$ lấy được mà không bị phát hiện, thì số tiền lớn hơn nhiều cũng có thể lấy được. Đó là thông tin làm thay đổi quyết định của ngân hàng, kiểm toán viên và chủ doanh nghiệp — nên nó trọng yếu ở mọi quy mô.