Mục lục bài họcĐang ở d09-b3
Evaluating core studies: the marking toolkit
The five issues you are marked on
Paper 1 questions almost always ask you to evaluate a named study on one of five issues. Learn them as questions you can ask of any study.
1. Generalisability — who was studied, and to whom do the findings apply? Milgram used 40 American men who volunteered; Bandura used nursery children of university staff; Saavedra and Silverman studied one boy. Say why the sample limits generalisation, not just that it is small.
2. Reliability — would the same procedure give the same result again? Standardised procedures raise it: Milgram's four scripted prods, Bandura's 5-second observation intervals, Piliavin's fixed 70-second collapse. Inter-rater reliability matters wherever observers coded behaviour.
3. Validity — did it measure what it claimed? Split it two ways. Ecological validity is about the setting and task: Piliavin's train is high, Bandura's Bobo doll is low. Internal validity is about control and demand characteristics: Milgram's laboratory is high on control, but participants may have guessed the shocks were fake.
4. Ethics — name the principle breached and how it could be handled: informed consent, deception, right to withdraw, protection from harm, confidentiality. Milgram deceived participants, made withdrawal difficult through the prods, and caused real distress; he did debrief fully and follow up. Piliavin's passengers gave no consent at all and could not withdraw — the standard defence is that the field setting was the only way to get valid data on real helping.
5. Type of data — quantitative data (Milgram's voltages, Piliavin's helping times) allows comparison and statistics but loses meaning; qualitative data (why participants said they continued, the boy's descriptions of disgust) gives depth but is harder to compare. Most strong answers say a study used both and explain what each added.
Two debates that recur
Situational versus individual explanations: Milgram and Piliavin are the clearest situational evidence; personality accounts of obedience predict the opposite. Nature versus nurture: the learning approach sits firmly on nurture, but Yamamoto's chimpanzees suggest some helping tendencies are not taught. Naming the debate and then using the study's own data as evidence is what separates a top band answer from a list.
Năm vấn đề bạn bị chấm
Câu hỏi Paper 1 gần như luôn yêu cầu đánh giá một nghiên cứu có tên theo một trong năm vấn đề. Hãy học chúng như những câu hỏi có thể đặt cho bất kỳ nghiên cứu nào.
1. Tính khái quát — ai được nghiên cứu, và kết quả áp dụng cho ai? Milgram dùng $40$ người đàn ông Mỹ tự nguyện; Bandura dùng trẻ nhà trẻ của cán bộ đại học; Saavedra và Silverman nghiên cứu một bé trai. Hãy nói vì sao mẫu giới hạn tính khái quát, chứ đừng chỉ nói mẫu nhỏ.
2. Độ tin cậy — làm lại đúng quy trình có ra kết quả như cũ không? Quy trình chuẩn hoá nâng nó lên: bốn câu thúc soạn sẵn của Milgram, khoảng quan sát $5$ giây của Bandura, cú ngã cố định ở giây thứ $70$ của Piliavin. Ở đâu có người quan sát mã hoá hành vi thì ở đó độ tin cậy giữa những người chấm là điểm đáng bàn.
3. Độ giá trị — có đo đúng thứ nó tuyên bố đo không? Tách làm hai. Độ giá trị sinh thái nói về bối cảnh và nhiệm vụ: tàu điện của Piliavin cao, búp bê Bobo của Bandura thấp. Độ giá trị nội tại nói về kiểm soát và đặc trưng nhu cầu: phòng lab của Milgram kiểm soát tốt, nhưng người tham gia có thể đã đoán ra điện giật là giả.
4. Đạo đức — gọi tên nguyên tắc bị vi phạm kèm cách xử lý: đồng ý có hiểu biết, lừa dối, quyền rút lui, bảo vệ khỏi tổn hại, bảo mật. Milgram lừa dối người tham gia, làm việc rút lui trở nên khó qua bốn câu thúc, và gây khổ sở thật; ông có giải trình đầy đủ và theo dõi sau đó. Hành khách của Piliavin không hề đồng ý và không thể rút lui — lập luận bào chữa chuẩn là chỉ bối cảnh hiện trường mới cho dữ liệu có giá trị về hành vi giúp đỡ thật.
5. Loại dữ liệu — dữ liệu định lượng (mức volt của Milgram, thời gian tới lúc được giúp của Piliavin) cho phép so sánh và làm thống kê nhưng mất ý nghĩa; dữ liệu định tính (lý do người tham gia nói vì sao họ tiếp tục, những mô tả về cảm giác ghê tởm của cậu bé) cho chiều sâu nhưng khó so sánh. Bài mạnh thường chỉ ra nghiên cứu dùng cả hai và nói mỗi loại thêm được gì.
Hai tranh luận hay quay lại
Giải thích theo tình huống hay theo cá nhân: Milgram và Piliavin là bằng chứng tình huống rõ nhất; cách giải thích phục tùng bằng nhân cách lại dự đoán điều ngược lại. Bẩm sinh hay nuôi dưỡng: cách tiếp cận học tập đứng hẳn về phía nuôi dưỡng, nhưng đàn tinh tinh của Yamamoto gợi ý một số xu hướng giúp đỡ không do dạy mà có. Gọi tên tranh luận rồi dùng chính số liệu của nghiên cứu làm bằng chứng — đó là chỗ tách một bài băng cao khỏi một bản liệt kê.
Câu hỏi: ‘Đánh giá nghiên cứu của Piliavin và cộng sự (1969) theo độ giá trị sinh thái và đạo đức. [6]’
So sánh hai bài trả lời dưới đây và chỉ ra bài nào ăn điểm, vì sao.
Bài A: ‘Nghiên cứu có độ giá trị sinh thái cao vì làm ở tàu điện ngầm thật. Về đạo đức thì không tốt vì hành khách không đồng ý và có thể bị hoảng sợ.’
Bài B: viết theo khuôn ‘nêu — dẫn chứng từ nghiên cứu — hệ quả’.
Bài A hỏng ở đâu. Cả hai ý đều đúng nhưng đều dừng ở mức khẳng định. Không có chi tiết nào của nghiên cứu, không có hệ quả nào rút ra. Barem xếp loại này vào băng thấp: ‘nhận diện được vấn đề, chưa triển khai’.
Bài B viết như sau.
Độ giá trị sinh thái. Nghiên cứu diễn ra trên chặng tàu $7{,}5$ phút thật, với hành khách thật không biết mình đang được quan sát, nên hành vi giúp đỡ ghi được là hành vi tự nhiên chứ không phải phản ứng trước một nhiệm vụ phòng lab. Hệ quả: kết quả áp dụng được cho các tình huống khẩn cấp ngoài đời tốt hơn hẳn những nghiên cứu cùng chủ đề làm trong phòng. Tuy vậy bối cảnh có một đặc thù thu hẹp phạm vi: hành khách không bỏ đi được cho tới ga sau, và chính điều đó có thể lý giải vì sao không thấy phân tán trách nhiệm ở đây trong khi các nghiên cứu phòng lab lại thấy.
Đạo đức. Ba nguyên tắc bị vi phạm, gọi đúng tên: đồng ý có hiểu biết (hành khách không được hỏi), quyền rút lui (không ai rời toa đang chạy được) và bảo vệ khỏi tổn hại (chứng kiến người ngã gục có thể gây khó chịu, nhất là ở điều kiện nạn nhân ngã và chảy máu ở bản mở rộng). Cách xử lý khả dĩ: giải trình cho hành khách ở ga xuống và cho phép rút dữ liệu. Lập luận bào chữa: xin đồng ý trước sẽ phá huỷ chính thứ đang được đo, và mức tổn hại không vượt quá cái mà một hành khách gặp trong ngày thường.
Khác biệt then chốt: bài B mỗi ý đều có một số liệu hoặc chi tiết thủ tục của chính nghiên cứu, rồi mới rút hệ quả. Đó là điều barem gọi là ‘triển khai’.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Core Studies: the Social and Learning Approaches gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.