Mục lục bài họcĐang ở d06-b4
Income Distribution, the Lorenz Curve and Tax Structures
Measuring inequality
The Lorenz curve plots the cumulative share of income (vertical axis) against the cumulative share of households ranked from poorest to richest (horizontal axis). Perfect equality would be the $45^{\circ}$ line: the bottom $20\%$ of households would earn $20\%$ of income. Any real distribution sags below that line, and the further it sags, the more unequal the distribution.
The Gini coefficient turns that sag into one number. Let $A$ be the area between the $45^{\circ}$ line and the Lorenz curve, and $B$ the area under the Lorenz curve down to the horizontal axis. Then
$$G=\frac{A}{A+B}$$Because the whole triangle under the $45^{\circ}$ line has area $0.5$, this is the same as $G=2A$. The coefficient runs from $0$ (perfect equality, the curve is the line) to $1$ (one household owns everything).
Two limits the exam rewards. A Gini computed on market income ignores taxes and transfers, so it overstates inequality in actual living standards. And two very different distributions can produce the same Gini if their Lorenz curves cross — the single number hides where in the distribution the gap sits.
Đo bất bình đẳng
Đường Lorenz vẽ tỉ lệ thu nhập cộng dồn (trục dọc) theo tỉ lệ hộ gia đình cộng dồn, xếp từ nghèo nhất đến giàu nhất (trục ngang). Bình đẳng tuyệt đối là đường $45^{\circ}$: nhóm $20\%$ nghèo nhất sẽ kiếm đúng $20\%$ thu nhập. Mọi phân phối thật đều võng xuống dưới đường đó, và võng càng sâu thì càng bất bình đẳng.
Hệ số Gini quy cái võng đó về một con số. Gọi $A$ là diện tích giữa đường $45^{\circ}$ và đường Lorenz, $B$ là diện tích dưới đường Lorenz xuống tới trục ngang. Khi đó
$$G=\frac{A}{A+B}$$Vì cả tam giác dưới đường $45^{\circ}$ có diện tích $0{,}5$, công thức trên tương đương $G=2A$. Hệ số chạy từ $0$ (bình đẳng tuyệt đối, đường Lorenz trùng đường chéo) tới $1$ (một hộ chiếm hết).
Hai giới hạn mà bài tự luận cho điểm khi nêu ra. Một, Gini tính trên thu nhập thị trường bỏ qua thuế và trợ cấp, nên nó thổi phồng mức bất bình đẳng của mức sống thực tế. Hai, hai phân phối rất khác nhau vẫn có thể cho cùng một Gini nếu hai đường Lorenz cắt nhau — một con số duy nhất che mất chuyện khoảng cách nằm ở đoạn nào của phân phối.
Progressive, proportional, regressive
A tax is classified by what happens to the average tax rate — tax paid divided by income — as income rises. Never classify by the dollar amount paid.
- Progressive: the average rate rises with income. Rich households pay a larger share of income. This is the structure that lowers the Gini coefficient.
- Proportional (flat): the average rate is constant. Everyone pays the same share, so the Gini is unchanged.
- Regressive: the average rate falls as income rises. Sales taxes and excise taxes on food or fuel are the standard examples, because low-income households spend a larger share of income on those goods.
The crucial exam distinction is marginal versus average rate. A progressive income tax has marginal rates that rise in brackets, but the average rate a household actually pays is always lower than its top marginal rate, since the earlier brackets are taxed at lower rates. Government redistribution combines progressive taxation with transfer payments — cash assistance, food benefits — and it is usually the transfers, not the tax code, that move the Lorenz curve most.
Luỹ tiến, tỉ lệ, luỹ thoái
Phân loại một sắc thuế dựa vào chuyện thuế suất trung bình — tiền thuế chia cho thu nhập — thay đổi thế nào khi thu nhập tăng. Tuyệt đối không phân loại theo số tiền nộp.
- Luỹ tiến: thuế suất trung bình tăng theo thu nhập. Hộ giàu nộp một tỉ lệ lớn hơn trên thu nhập của mình. Đây là cấu trúc làm giảm hệ số Gini.
- Tỉ lệ (thuế phẳng): thuế suất trung bình không đổi. Ai cũng nộp cùng một tỉ lệ, nên Gini giữ nguyên.
- Luỹ thoái: thuế suất trung bình giảm khi thu nhập tăng. Thuế bán hàng, thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào thực phẩm hay xăng dầu là ví dụ chuẩn, vì hộ thu nhập thấp chi một tỉ lệ lớn hơn trên thu nhập cho các mặt hàng đó.
Phân biệt then chốt trong đề thi là thuế suất biên so với thuế suất trung bình. Thuế thu nhập luỹ tiến có các mức biên tăng dần theo bậc, nhưng thuế suất trung bình mà một hộ thật sự nộp luôn thấp hơn mức biên cao nhất của hộ đó, vì các bậc phía dưới bị đánh với mức thấp hơn.
Phân phối lại của nhà nước ghép thuế luỹ tiến với các khoản chuyển giao — trợ cấp tiền mặt, trợ cấp lương thực — và thường chính các khoản chuyển giao, chứ không phải biểu thuế, mới kéo đường Lorenz nhiều nhất.
Một sắc thuế thu $\$3\,000$ từ hộ có thu nhập $\$20\,000$, thu $\$9\,000$ từ hộ có thu nhập $\$50\,000$, và thu $\$18\,000$ từ hộ có thu nhập $\$120\,000$. Xếp loại sắc thuế này và cho biết nó tác động thế nào tới hệ số Gini.
Bước 1 — tính thuế suất trung bình, không nhìn số tiền.
$$\frac{3\,000}{20\,000}=15\%\qquad\frac{9\,000}{50\,000}=18\%\qquad\frac{18\,000}{120\,000}=15\%$$Bước 2 — đọc chiều biến thiên. Tỉ lệ đi từ $15\%$ lên $18\%$ rồi tụt về $15\%$. Nó không tăng đơn điệu, cũng không giữ nguyên.
Bước 3 — kết luận. Sắc thuế luỹ tiến trong khoảng thu nhập thấp và luỹ thoái ở khoảng thu nhập cao. Nếu đề chỉ cho hai hộ ngoài cùng — $20\,000$ và $120\,000$ — thì nó trông đúng như thuế tỉ lệ, vì cả hai đều nộp $15\%$.
Bước 4 — tác động tới Gini. Ở đoạn trên của phân phối, hộ giàu nhất nộp tỉ lệ thấp hơn hộ trung lưu, nên thuế này không kéo được đường Lorenz lên gần đường chéo ở đoạn ấy; so với một biểu thuế luỹ tiến thật sự, Gini sau thuế của nó cao hơn.
Ghi nhớ: hộ giàu nộp nhiều tiền hơn ở cả ba mức thuế suất — số tiền lớn hơn không hề chứng minh thuế luỹ tiến.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 6 — Market Failure and the Role of Government gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.