Mục lục bài họcĐang ở d04-b4
← AP Microeconomics
0/24 bài đã học xong
Chương 4 · Unit 4 — Imperfect Competition · Bài 4/4 của chương · bài 16/24 của AP Microeconomics

Oligopoly, Payoff Matrices and Nash Equilibrium

Độc quyền nhóm, ma trận lợi ích và cân bằng Nash
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Interdependence is the defining feature

An oligopoly is a market with a few large firms and significant barriers to entry. What makes it different from every other structure is mutual interdependence: the best price for one firm depends on what the rivals do, so the firm cannot simply read an answer off its own cost curves.

Reading a payoff matrix

Each cell lists the payoff to the row player first and the column player second. Two tools do almost all the work:

  • A dominant strategy gives a player a higher payoff no matter what the rival chooses. Test it by comparing that player's own numbers down a column (for the row player) or across a row (for the column player).
  • A Nash equilibrium is an outcome where neither player can gain by changing strategy alone, given what the other is doing. If both players have a dominant strategy, the cell where the two meet is the Nash equilibrium.

The prisoner's dilemma and cartels

A cartel agrees to restrict output and hold price up. The agreement is unstable because at the cartel price each member's marginal revenue exceeds its marginal cost, so cheating by selling a little more raises that member's profit. Since every member reasons the same way, low prices are the dominant strategy and the Nash equilibrium is worse for both firms than the cooperative outcome. Collusion becomes easier to sustain when the game is repeated, when there are few firms, and when cheating is easy to detect.

Giải thích tiếng Việt

Độc quyền nhóm là thị trường có vài hãng lớnrào cản gia nhập đáng kể. Thứ phân biệt nó với mọi cấu trúc khác là sự phụ thuộc lẫn nhau: mức giá tốt nhất cho một hãng phụ thuộc vào việc đối thủ làm gì, nên không thể tra đáp án chỉ từ đường chi phí của chính mình.

Cách đọc ma trận lợi ích. Mỗi ô ghi lợi ích của người chơi hàng trước, người chơi cột sau. Đảo thứ tự là hỏng cả bài, nên việc đầu tiên khi nhìn ma trận là xác định đâu là số của ai.

  • Chiến lược áp đảo: cho người chơi lợi ích cao hơn bất kể đối thủ chọn gì. Kiểm bằng cách so các con số của riêng người đó: người chơi hàng so theo từng cột, người chơi cột so theo từng hàng.
  • Cân bằng Nash: kết cục mà không ai có lợi khi đơn phương đổi chiến lược, với điều kiện người kia giữ nguyên. Nếu cả hai đều có chiến lược áp đảo thì ô giao nhau của chúng chính là cân bằng Nash.

Thế lưỡng nan của người tù và các-ten. Một các-ten thoả thuận cắt sản lượng để giữ giá cao. Thoả thuận này bất ổn vì ở mức giá các-ten, doanh thu cận biên của mỗi thành viên vẫn cao hơn chi phí cận biên của nó, nên bán lén thêm một ít là lãi thêm. Ai cũng nghĩ như vậy, nên hạ giá thành chiến lược áp đảo và cân bằng Nash tệ hơn cho cả hai so với kết cục hợp tác.

Điều kiện giúp thông đồng bền hơn: trò chơi lặp lại nhiều lần (có cơ hội trả đũa), ít hãng nên dễ theo dõi nhau, và hành vi phá giá dễ bị phát hiện.

Hãng B chọn Hãng A chọn Giá CAO Giá THẤP Giá CAO Giá THẤP 60 ; 60 20 ; 80 80 ; 20 35 ; 35 cân bằng Nash Mỗi ô ghi (lợi nhuận của A ; lợi nhuận của B), đơn vị triệu
Ma trận lợi ích của hai hãng. Đọc theo cột cho hãng $A$: nếu $B$ giữ giá cao, $A$ được $60$ khi giữ cao và $80$ khi hạ giá; nếu $B$ hạ giá, $A$ được $20$ khi giữ cao và $35$ khi hạ giá. Hạ giá tốt hơn ở cả hai tình huống, nên đó là chiến lược áp đảo của $A$. Ma trận đối xứng nên $B$ cũng vậy. Ô tô đỏ $(35;35)$ là cân bằng Nash — và nó tệ hơn ô $(60;60)$ cho cả hai hãng. Đó chính là hình dạng của thế lưỡng nan người tù, và cũng là lý do các-ten luôn có xu hướng tan.
Ví dụ — ma trận không có chiến lược áp đảo cho cả hai

Hai hãng chọn chiến lược. Ô ghi (lợi nhuận của $A$ ; lợi nhuận của $B$).

B chọn B1B chọn B2
A chọn A110 ; 1030 ; 20
A chọn A240 ; 1520 ; 35

Tìm chiến lược áp đảo nếu có, và tìm cân bằng Nash.

Giải.

Bước 1 — soát chiến lược áp đảo của $A$ (so số đầu, theo từng cột).

  • Nếu $B$ chọn B1: $A$ được $10$ với A1, $40$ với A2 $\to$ A2 tốt hơn.
  • Nếu $B$ chọn B2: $A$ được $30$ với A1, $20$ với A2 $\to$ A1 tốt hơn.

Hai tình huống cho hai câu trả lời khác nhau, nên $A$ không có chiến lược áp đảo.

Bước 2 — soát chiến lược áp đảo của $B$ (so số sau, theo từng hàng).

  • Nếu $A$ chọn A1: $B$ được $10$ với B1, $20$ với B2 $\to$ B2 tốt hơn.
  • Nếu $A$ chọn A2: $B$ được $15$ với B1, $35$ với B2 $\to$ B2 tốt hơn.

B2 thắng ở cả hai hàng, nên B2 là chiến lược áp đảo của $B$.

Bước 3 — dùng cái chắc chắn để suy ra cái còn lại. $A$ biết $B$ là người chơi duy lý, nên $A$ tin chắc $B$ sẽ chơi B2. Trong cột B2, $A$ so $30$ với $20$ và chọn A1.

Bước 4 — kiểm định nghĩa Nash tại ô $(A1, B2) = (30 ; 20)$. Nếu $A$ đơn phương đổi sang A2 thì tụt còn $20$, tệ hơn. Nếu $B$ đơn phương đổi sang B1 thì tụt từ $20$ xuống $10$, cũng tệ hơn. Không ai muốn đổi, nên đây là cân bằng Nash.

Điểm cần nhớ: chỉ cần một bên có chiến lược áp đảo là đủ để gỡ cả trò chơi — cứ cố định bên đó rồi cho bên kia phản ứng tốt nhất.

Bẫy hay mất điểm — So sai bộ số khi tìm chiến lược áp đảo. Lỗi hay gặp nhất là người chơi cột lại đi so các con số đầu trong ô, hoặc so chéo hai ô không cùng một giả định về đối thủ. Cả hai đều cho ra cân bằng Nash sai mà bài làm trông vẫn rất trôi chảy. Cách chặn: trước khi so bất cứ thứ gì, lấy bút khoanh tròn số của người chơi hàng và gạch chân số của người chơi cột trong cả bốn ô; sau đó bắt buộc so trong cùng một cột cho người chơi hàng và trong cùng một hàng cho người chơi cột — vì cột hay hàng chính là "giả định đối thủ giữ nguyên" mà định nghĩa Nash đòi hỏi. Lỗi thứ hai: gọi ô có tổng lợi ích lớn nhất là cân bằng Nash. Nash nói về động cơ đơn phương, không nói về tổng.
Phải nhớ — Độc quyền nhóm sống bằng phụ thuộc lẫn nhau. Người chơi hàng so theo cột, người chơi cột so theo hàng. Cân bằng Nash là ô không ai muốn đơn phương rời đi, và trong thế lưỡng nan nó tệ hơn cho cả hai so với hợp tác — nên các-ten luôn có động cơ phá giá.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 4 — Imperfect Competition gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →