Mục lục bài họcĐang ở d04-b3
← AP Microeconomics
0/24 bài đã học xong
Chương 4 · Unit 4 — Imperfect Competition · Bài 3/4 của chương · bài 15/24 của AP Microeconomics

Monopolistic Competition and Long-Run Excess Capacity

Cạnh tranh độc quyền và năng lực dư thừa trong dài hạn
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

What the market looks like

Monopolistic competition has many firms, a differentiated product, and free entry and exit. Product differentiation gives each firm a downward-sloping demand curve, so in the short run the firm behaves exactly like a small monopolist: it produces where $MR = MC$ and reads price off demand, and it can earn positive economic profit.

How the long run closes the profit

Free entry is the engine. Positive profit attracts new firms selling close substitutes. Each incumbent then loses customers, so its demand curve shifts left and becomes more elastic (flatter), because buyers now have more alternatives. Entry stops only when the demand curve is tangent to the $ATC$ curve, so that

$$P = ATC \quad\Rightarrow\quad \text{economic profit} = 0$$

Symmetrically, losses cause exit, demand shifts right, and profit rises back to zero.

Two inefficiencies that survive

  • Allocative inefficiency: the tangency happens on the downward-sloping part of demand, so $P > MC$ still holds and some deadweight loss remains.
  • Productive inefficiency and excess capacity: a downward-sloping demand curve can only be tangent to $ATC$ where $ATC$ is still falling, which is left of minimum ATC. The gap between the firm's output and the output that minimises $ATC$ is called excess capacity.

Perfect competition, by contrast, ends at $P = MC = \text{minimum } ATC$. The extra cost is the price society pays for variety.

Giải thích tiếng Việt

Cạnh tranh độc quyềnrất nhiều hãng, sản phẩm khác biệt hoá, và tự do gia nhập, rút lui. Nhờ khác biệt hoá, mỗi hãng có đường cầu riêng dốc xuống — nên trong ngắn hạn nó hành xử y hệt một hãng độc quyền nhỏ: chọn $Q$ ở $MR = MC$, đọc giá trên đường cầu, và có thể có lợi nhuận kinh tế dương.

Động cơ đóng lợi nhuận trong dài hạn là tự do gia nhập. Chuỗi nhân quả cần viết đủ trong bài thi:

  1. Có lợi nhuận kinh tế dương $\to$ hãng mới nhảy vào bán hàng thay thế gần.
  2. Khách bị chia bớt $\to$ đường cầu của hãng cũ dịch sang trái.
  3. Người mua có nhiều lựa chọn hơn $\to$ đường cầu ấy còn co giãn hơn, tức thoải hơn.
  4. Quá trình dừng khi đường cầu tiếp xúc đường $ATC$, tức $P = ATC$ và lợi nhuận kinh tế bằng $0$.

Chiều ngược lại đối xứng: lỗ thì có hãng rút lui, cầu dịch phải, lợi nhuận dâng về $0$.

Hai kém hiệu quả vẫn tồn tại sau khi lợi nhuận về $0$:

  • Kém hiệu quả phân bổ: điểm tiếp xúc nằm trên đoạn cầu dốc xuống nên $P > MC$, vẫn còn tổn thất vô ích.
  • Năng lực dư thừa: một đường thẳng dốc xuống chỉ có thể tiếp xúc $ATC$ ở chỗ $ATC$ còn đang giảm, tức bên trái điểm cực tiểu. Khoảng cách giữa sản lượng của hãng và sản lượng làm $ATC$ nhỏ nhất chính là năng lực dư thừa.

Cạnh tranh hoàn hảo thì kết ở $P = MC = ATC$ cực tiểu. Phần chi phí dôi ra là cái giá xã hội trả để có sự đa dạng sản phẩm — nêu được ý đánh đổi này là chỗ ăn điểm ở câu tự luận.

Q P ATC MC D MR tiếp xúc: P = ATC nên lợi nhuận kinh tế = 0 năng lực dư thừa Q* Q ở ATC min
Cân bằng dài hạn của cạnh tranh độc quyền. Hãng vẫn chọn $Q^{*}$ ở chỗ $MR$ cắt $MC$, nhưng sau khi các hãng mới gia nhập, đường cầu đã trượt vào đúng vị trí tiếp xúc với $ATC$ ngay tại $Q^{*}$ — nên $P = ATC$ và lợi nhuận kinh tế bằng $0$. Chú ý điểm tiếp xúc nằm bên trái điểm cực tiểu của $ATC$: đó là điều bắt buộc về hình học, vì một đường dốc xuống không thể tiếp xúc $ATC$ ở đáy phẳng. Đoạn đỏ dưới trục là năng lực dư thừa — hãng có thể sản xuất rẻ hơn trên mỗi đơn vị nếu làm nhiều hơn, nhưng làm vậy thì lỗ.
Ví dụ — vì sao lợi nhuận về không mà giá vẫn trên chi phí cận biên

Một chuỗi tiệm cà phê trong khu phố đang lãi kinh tế. Mô tả chuyện gì xảy ra với đường cầu, giá, sản lượng và lợi nhuận của một tiệm bất kỳ trong dài hạn, và giải thích vì sao ở điểm kết thúc vẫn còn tổn thất vô ích dù lợi nhuận đã bằng $0$.

Giải.

Bước 1 — tín hiệu. Lợi nhuận kinh tế dương là lời mời công khai. Các chủ tiệm mới mở quán cà phê bên cạnh, bán thứ gần giống nhưng không giống hệt.

Bước 2 — cầu của tiệm cũ dịch trái. Cùng một mức giá, tiệm cũ nay bán được ít ly hơn vì khách chia sang chỗ mới.

Bước 3 — cầu co giãn hơn. Khách có nhiều lựa chọn nên nhạy giá hơn: tăng giá một chút là mất nhiều khách hơn trước. Đường cầu vừa dịch vào vừa thoải ra.

Bước 4 — dừng ở tiếp xúc. Việc gia nhập chỉ ngừng khi không còn lợi nhuận kinh tế để hút ai nữa, tức khi đường cầu chỉ còn chạm đường $ATC$ tại đúng một điểm. Ở đó $P = ATC$, giá thấp hơn ban đầu, sản lượng mỗi tiệm cũng thấp hơn ban đầu.

Bước 5 — vì sao vẫn còn tổn thất vô ích. Đường cầu của tiệm vẫn dốc xuống, nên tại $Q^{*}$ ta vẫn có $MR = MC$ mà $P > MR$, suy ra

$$P > MC$$

Có những khách sẵn lòng trả nhiều hơn chi phí pha thêm một ly, mà ly đó vẫn không được pha. Lợi nhuận bằng $0$ chỉ nói rằng hãng không giàu lên; nó không nói rằng nguồn lực được phân bổ đúng.

Đồng thời tiệm hoạt động ở chỗ $ATC$ còn đang giảm, tức chưa dùng hết năng lực: mỗi tiệm nhỏ hơn mức rẻ nhất, nhưng khu phố có nhiều tiệm để chọn.

Bẫy hay mất điểm — Vẽ điểm tiếp xúc ngay tại đáy đường $ATC$. Hình vẽ đó tự mâu thuẫn: nếu đường cầu dốc xuống mà chạm $ATC$ ở đáy phẳng thì nó phải cắt xuống dưới $ATC$ ở bên phải, tức hãng lỗ, nên đó không thể là cân bằng dài hạn. Kèm theo đó là kết luận sai "cạnh tranh độc quyền có hiệu quả sản xuất". Cách chặn: khi vẽ, đặt bút ở điểm tiếp xúc trước, luôn nằm trên sườn dốc xuống của $ATC$, rồi mới kẻ đường cầu men theo độ dốc đó; đáy $ATC$ vẽ sau và luôn nằm ở bên phải. Một lỗi liên quan: nhầm lợi nhuận kinh tế bằng $0$ với lợi nhuận kế toán bằng $0$ — chủ tiệm vẫn đang thu đủ phần bù cho vốn và công sức của mình.
Phải nhớ — Ngắn hạn giống độc quyền nhỏ, dài hạn bị tự do gia nhập ép về $P = ATC$ nên lợi nhuận kinh tế bằng $0$. Điểm tiếp xúc luôn nằm bên trái $ATC$ cực tiểu, để lại năng lực dư thừa, và $P > MC$ nên vẫn kém hiệu quả phân bổ.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 4 — Imperfect Competition gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →