Mục lục bài họcĐang ở d01-b4
Marginal Analysis and Rational Choice
Thinking at the margin
Rational agents do not compare totals; they compare the marginal benefit (MB) and the marginal cost (MC) of one more unit. Keep going while $MB$ is at least $MC$; stop at the first unit where $MB$ is below $MC$. The optimum is where $MB=MC$, which is not the same as where $MB$ is largest.
Diminishing marginal utility
Each additional unit of a good consumed in a given period adds less satisfaction than the one before. With more than one good, a consumer maximises utility when the marginal utility per dollar is equal across goods:
$$\frac{MU_X}{P_X}=\frac{MU_Y}{P_Y}$$If $MU_X/P_X$ exceeds $MU_Y/P_Y$, shifting a dollar from Y to X raises total utility, so the current bundle is not optimal.
Sunk costs are irrelevant
A sunk cost has already been incurred and cannot be recovered by any available action. Because it is identical under every option, it changes no $MB$ and no $MC$ and must be excluded. Only costs that differ between the options — avoidable costs — belong in the comparison.
Người ra quyết định hợp lý không so tổng, mà so lợi ích cận biên (MB) với chi phí cận biên (MC) của một đơn vị tăng thêm. Còn làm tiếp chừng nào $MB$ vẫn lớn hơn hoặc bằng $MC$; dừng ngay ở đơn vị đầu tiên có $MB$ nhỏ hơn $MC$. Điểm tối ưu là chỗ $MB=MC$ — không phải chỗ $MB$ lớn nhất, và cũng không phải chỗ tổng lợi ích lớn nhất nếu bỏ qua chi phí.
Lợi ích cận biên giảm dần: mỗi đơn vị hàng hoá tiêu dùng thêm trong cùng một khoảng thời gian mang lại ít thoả dụng hơn đơn vị trước. Ly nước thứ nhất khi khát đáng giá hơn hẳn ly thứ tư.
Với hai mặt hàng, người tiêu dùng tối đa hoá thoả dụng khi thoả dụng cận biên trên mỗi đồng bằng nhau:
$$\frac{MU_X}{P_X}=\frac{MU_Y}{P_Y}$$Nếu $MU_X/P_X$ lớn hơn $MU_Y/P_Y$ thì chuyển một đồng từ Y sang X còn làm tổng thoả dụng tăng, nghĩa là giỏ hàng hiện tại chưa tối ưu. Chỉ so $MU$ mà quên chia cho giá là bỏ mất một nửa quy tắc.
Chi phí chìm không liên quan. Chi phí chìm là khoản đã chi và không thu lại được bằng bất kỳ hành động nào còn lại. Vì nó giống hệt nhau ở mọi phương án, nó không làm thay đổi $MB$ hay $MC$ nào cả và phải bị loại khỏi phép so sánh. Chỉ những khoản chi phí khác nhau giữa các phương án — chi phí tránh được — mới được đưa vào.
Một cửa hàng cân nhắc thuê thêm người giao hàng. Lợi ích cận biên và chi phí cận biên mỗi người, tính bằng đô la một ngày:
| Người thứ | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| MB (đô la/ngày) | 120 | 100 | 80 | 60 | 40 |
| MC (đô la/ngày) | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 |
Nên thuê mấy người? Chứng minh bằng cách tính phần lợi ích ròng mất đi nếu thuê thêm một người và nếu thuê bớt một người.
So từng người theo luật cận biên:
- Người $1$: $120$ so với $50$ — còn lời $70$, thuê.
- Người $2$: $100$ so với $60$ — còn lời $40$, thuê.
- Người $3$: $80$ so với $70$ — còn lời $10$, vẫn thuê.
- Người $4$: $60$ so với $80$ — lỗ $20$, dừng.
Nên thuê $3$ người.
Kiểm hai chiều:
$$\text{thuê thêm người thứ }4:\ 60-80=-20$$$$\text{bớt người thứ }3:\ -(80-70)=-10$$Đi lệch về bất kỳ phía nào cũng làm cửa hàng tệ đi, nên $3$ đúng là tối ưu.
Vì sao không phải $1$ người dù người thứ nhất lời nhiều nhất ($70$): mục tiêu là tổng phần lời, mà tổng lời ở mức $3$ người là $70+40+10=120$, cao hơn hẳn $70$.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 1 — Basic Economic Concepts gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.