Mục lục bài họcĐang ở d06-b1
Externalities: Private Cost versus Social Cost
Why a free market can fail
A competitive market maximises total surplus only when the people trading bear all the costs and receive all the benefits. An externality exists when a cost or benefit spills over onto a third party who is neither the buyer nor the seller.
Four curves matter, and the exam expects the abbreviations:
- MPC — marginal private cost, what the producer pays. This is the supply curve.
- MSC — marginal social cost, $\text{MSC}=\text{MPC}+\text{MEC}$, where MEC is the marginal external cost.
- MPB — marginal private benefit, what the buyer gets. This is the demand curve.
- MSB — marginal social benefit, $\text{MSB}=\text{MPB}+\text{MEB}$.
With a negative externality in production — a factory dumping smoke — the external cost falls on society, so $\text{MSC}>\text{MPC}$. The market clears where $\text{MPC}=\text{MPB}$, but efficiency requires $\text{MSC}=\text{MSB}$. Because MSC lies above MPC, the market quantity is larger than the socially optimal quantity: the market overproduces, and the units between $Q^*$ and $Q_{market}$ cost society more than they are worth. That wedge is the deadweight loss.
Vì sao thị trường tự do có thể thất bại
Thị trường cạnh tranh chỉ tối đa hoá thặng dư khi người mua và người bán gánh toàn bộ chi phí và hưởng toàn bộ lợi ích. Ngoại ứng xuất hiện khi một phần chi phí hoặc lợi ích rơi sang bên thứ ba — người không mua cũng không bán.
Bốn đường phải thuộc, và bài thi dùng đúng ký hiệu tiếng Anh:
- MPC — chi phí biên tư nhân, phần doanh nghiệp thật sự trả. Đây chính là đường cung.
- MSC — chi phí biên xã hội, $\text{MSC}=\text{MPC}+\text{MEC}$, với MEC là chi phí ngoại ứng biên.
- MPB — lợi ích biên tư nhân, phần người mua hưởng. Đây chính là đường cầu.
- MSB — lợi ích biên xã hội, $\text{MSB}=\text{MPB}+\text{MEB}$.
Với ngoại ứng tiêu cực trong sản xuất — nhà máy xả khói — chi phí ngoại ứng đổ lên xã hội, nên $\text{MSC}>\text{MPC}$. Thị trường cân bằng ở chỗ $\text{MPC}=\text{MPB}$, nhưng hiệu quả đòi hỏi $\text{MSC}=\text{MSB}$.
Vì MSC nằm trên MPC, sản lượng thị trường lớn hơn sản lượng tối ưu xã hội: thị trường sản xuất quá nhiều. Mỗi đơn vị nằm giữa $Q^*$ và $Q_{tt}$ tốn của xã hội nhiều hơn giá trị nó mang lại; cộng dồn phần chênh đó lại được tam giác mất trắng.
Positive externalities
A positive externality is a benefit that spills over to third parties. Vaccination, education and beekeeping next to an orchard are the standard cases. Here $\text{MSB}>\text{MPB}$: the person deciding whether to get vaccinated counts only her own protection, not the protection she gives everyone she would have infected.
Because the buyer values only the private slice of the benefit, demand sits below the true social benefit curve. The market equilibrium therefore occurs at a quantity smaller than $Q^*$: the market underproduces, and deadweight loss appears again — this time made of units that should have been produced but were not.
Two traps. First, a positive externality still produces a deadweight loss; "positive" does not mean "efficient". Second, the externality can sit on either side of the market. A negative externality in consumption (second-hand smoke) shifts MSB below MPB, not MSC above MPC — the diagram changes, but the conclusion that the market overproduces does not.
Ngoại ứng tích cực
Ngoại ứng tích cực là lợi ích tràn sang bên thứ ba. Ví dụ chuẩn: tiêm vắc-xin, giáo dục, nuôi ong cạnh vườn cây ăn quả. Ở đây $\text{MSB}>\text{MPB}$: người quyết định có tiêm hay không chỉ tính phần bảo vệ cho bản thân, không tính phần bảo vệ cho tất cả những người lẽ ra cô ấy sẽ lây sang.
Vì người mua chỉ định giá theo phần lợi ích tư nhân, đường cầu nằm dưới đường lợi ích xã hội thật. Cân bằng thị trường vì thế rơi vào mức sản lượng nhỏ hơn $Q^*$: thị trường sản xuất quá ít, và mất trắng lại xuất hiện — lần này gồm những đơn vị lẽ ra nên có mà không có.
Hai cái bẫy. Một, ngoại ứng tích cực vẫn tạo ra mất trắng; chữ "tích cực" không đồng nghĩa với "hiệu quả". Hai, ngoại ứng có thể nằm ở phía cung hoặc phía cầu. Ngoại ứng tiêu cực trong tiêu dùng (khói thuốc lá thụ động) đẩy MSB xuống dưới MPB, chứ không đẩy MSC lên trên MPC — hình vẽ đổi, nhưng kết luận "thị trường sản xuất quá nhiều" thì không đổi.
Thị trường giấy có cầu $P=120-2Q$, chi phí biên tư nhân $\text{MPC}=2Q$. Mỗi tấn giấy thải ra sông một lượng ô nhiễm gây thiệt hại $\$12$ cho cư dân hạ lưu. Tìm sản lượng thị trường, sản lượng tối ưu xã hội và mất trắng.
Bước 1 — sản lượng thị trường. Doanh nghiệp chỉ nhìn MPC:
$$120-2Q=2Q\ \Rightarrow\ 4Q=120\ \Rightarrow\ Q_{tt}=30$$Bước 2 — chi phí biên xã hội. Thiệt hại $\$12$ mỗi tấn chính là MEC, nên
$$\text{MSC}=\text{MPC}+\text{MEC}=2Q+12$$Bước 3 — sản lượng tối ưu. Đặt $\text{MSC}=\text{MSB}$; ở đây không có ngoại ứng phía cầu nên $\text{MSB}=$ đường cầu:
$$120-2Q=2Q+12\ \Rightarrow\ 4Q=108\ \Rightarrow\ Q^{*}=27$$Bước 4 — mất trắng. Tam giác có đáy là khoảng cách theo chiều dọc giữa MSC và cầu tại $Q_{tt}=30$, chiều cao là khoảng cách theo chiều ngang $30-27=3$. Ở $Q=30$: cầu $=120-60=60$, còn $\text{MSC}=60+12=72$, chênh nhau đúng $\$12$.
$$\text{DWL}=\tfrac{1}{2}\times 12\times 3=\$18$$Ghi nhớ dạng bài: khi MEC là hằng số, đáy tam giác luôn bằng MEC, nên chỉ cần tìm khoảng cách $Q_{tt}-Q^{*}$ là xong.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 6 — Market Failure and the Role of Government gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.