Mục lục bài họcĐang ở d04-b1
Chương 4 · Unit 4 — Social Psychology and Personality · Bài 1/2 của chương · bài 7/10 của AP Psychology

Social Influence and Attribution

Ảnh hưởng xã hội và quy gán
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Conformity and obedience

Asch showed people will give an obviously wrong answer to match a unanimous group. Conformity drops sharply if even one other person dissents.

Milgram showed that about two-thirds of ordinary people would deliver what they believed were dangerous shocks when instructed by an authority figure — while visibly distressed. Obedience is not agreement.

Zimbardo's prison study suggested roles powerfully shape behaviour, though the study is now heavily criticised on methodological and ethical grounds.

Attribution

The fundamental attribution error is over-explaining others' behaviour by disposition and under-weighting the situation. The self-serving bias is the mirror image for ourselves: successes are our doing, failures are circumstance.

Groups

  • Social facilitation — presence of others improves performance on easy tasks, worsens it on hard ones.
  • Social loafing — individuals exert less effort in a group.
  • Groupthink — a cohesive group suppresses dissent to preserve harmony, producing bad decisions.
  • Group polarisation — discussion pushes a group toward a more extreme version of its initial leaning.
  • Bystander effect — the more witnesses, the less likely any one helps, through diffusion of responsibility.
Giải thích tiếng Việt

Tuân thủ và tuân lệnh: Asch chứng minh người ta sẽ đưa ra đáp án rõ ràng là sai để hoà theo nhóm nhất trí. Nhưng tỉ lệ tuân thủ tụt mạnh nếu chỉ cần một người khác dám phản đối.

Milgram chứng minh khoảng hai phần ba người bình thường sẽ giật điện ở mức họ tin là nguy hiểm khi được một người có thẩm quyền yêu cầu — trong khi bản thân họ căng thẳng thấy rõ. Tuân lệnh không phải đồng tình.

Zimbardo với nhà tù giả cho thấy vai trò định hình hành vi rất mạnh, dù nghiên cứu này nay bị phê phán nặng về phương pháp lẫn đạo đức.

Quy gán: lỗi quy gán cơ bản là giải thích hành vi của người khác bằng tính cách và coi nhẹ hoàn cảnh. Thiên lệch tự phục vụ là hình ảnh soi gương với chính mình: thành công là do ta, thất bại là do hoàn cảnh.

Nhóm: thúc đẩy xã hội (có người xem thì làm tốt hơn ở việc dễ, tệ hơn ở việc khó); lười biếng xã hội (làm nhóm thì mỗi người cố ít hơn); tư duy tập thể (nhóm gắn kết dập tắt ý kiến trái chiều để giữ hoà khí, dẫn tới quyết định tồi); phân cực nhóm (bàn bạc đẩy nhóm về phía cực đoan hơn so với khuynh hướng ban đầu); hiệu ứng người ngoài cuộc (càng đông người chứng kiến càng ít ai ra tay, do khuếch tán trách nhiệm).

% còn tuân lệnh 100500 100% 100% ~79% ~65% ~65% 150V200V300V375V450V Khoảng hai phần ba người tham gia đi tới mức tối đa 450V — dù họ RUN RẨY, phản đối và xin dừng. Tuân lệnh KHÔNG có nghĩa là họ đồng tình.
Kết quả Milgram, và điều dễ bị đọc sai. Khoảng hai phần ba đi tới mức tối đa 450V. Nhưng gần như không ai làm việc đó một cách bình thản — họ toát mồ hôi, run rẩy, nhiều lần xin dừng, rồi vẫn tiếp tục khi người thí nghiệm nói “thí nghiệm đòi hỏi anh phải tiếp tục”. Kết luận đúng: tuân lệnh không có nghĩa là đồng tình. Sức mạnh nằm ở tình huống, không phải ở tính ác của cá nhân.
Ví dụ — phân biệt hai lỗi quy gán

Hùng bị điểm kém và nói “đề ra quá khó”. Khi bạn cùng lớp bị điểm kém, Hùng nghĩ “nó lười”. Gọi tên hai hiện tượng.

Giải.

Với chính mình — thiên lệch tự phục vụ. Hùng quy thất bại cho hoàn cảnh (đề khó). Nếu được điểm cao, gần như chắc chắn Hùng sẽ quy cho bản thân (mình giỏi, mình chăm).

Với người khác — lỗi quy gán cơ bản. Hùng giải thích điểm kém của bạn bằng tính cách (lười) và bỏ qua mọi yếu tố hoàn cảnh mà bạn ấy có thể đang gặp.

Vì sao có sự bất đối xứng này: ta biết hoàn cảnh của mình — biết mình mất ngủ, biết nhà có chuyện. Với người khác, ta chỉ nhìn thấy hành vi, còn hoàn cảnh của họ thì vô hình.

Nói cách khác, ta thấy chính mình trong bối cảnh, còn thấy người khác ngoài bối cảnh.

Bẫy hay mất điểm — Tuân thủ (Asch) là hoà theo áp lực nhóm ngang hàng. Tuân lệnh (Milgram) là làm theo mệnh lệnh của người có thẩm quyền. Đề luôn đặt hai phương án này cạnh nhau.
Phải nhớ — Asch–tuân thủ, Milgram–tuân lệnh. Lỗi quy gán cơ bản cho người khác, thiên lệch tự phục vụ cho mình.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 4 — Social Psychology and Personality gồm 14 câu trắc nghiệm và 6 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →