Mục lục bài họcĐang ở d01-b2
Brain Structures and Classic Cases
The four lobes
- Frontal — planning, judgement, impulse control, and voluntary movement (motor cortex).
- Parietal — touch and body position (somatosensory cortex).
- Occipital — vision.
- Temporal — hearing and language comprehension.
Deeper structures
Hippocampus forms new memories. Amygdala handles fear and emotion. Hypothalamus regulates hunger, thirst, temperature and the endocrine system. Cerebellum coordinates balance and procedural movement. Medulla controls breathing and heartbeat.
Cases that anchor the map
- Phineas Gage — a rod through the frontal lobe left his memory and speech intact but destroyed his judgement and self-control.
- Patient H.M. — hippocampus removed; he could not form new explicit memories, yet old memories survived and he could still learn new skills.
- Split-brain patients — the corpus callosum severed; each hemisphere processes independently, revealing that language is usually left-lateralised.
Bốn thuỳ: trán — lập kế hoạch, phán đoán, kìm chế, và vận động chủ ý; đỉnh — xúc giác và vị trí cơ thể; chẩm — thị giác; thái dương — thính giác và hiểu ngôn ngữ.
Cấu trúc sâu: hồi hải mã tạo trí nhớ mới; hạch hạnh nhân lo sợ hãi và cảm xúc; vùng dưới đồi điều hoà đói, khát, nhiệt độ và hệ nội tiết; tiểu não phối hợp thăng bằng và vận động thành thục; hành tuỷ điều khiển thở và nhịp tim.
Ba ca kinh điển — học chức năng qua ca bệnh, đừng học vẹt:
- Phineas Gage — thanh sắt xuyên thuỳ trán. Trí nhớ và lời nói còn nguyên, nhưng phán đoán và kìm chế bị phá huỷ. Bằng chứng thuỳ trán lo nhân cách và tự chủ.
- Bệnh nhân H.M. — bị cắt hồi hải mã. Không tạo được ký ức tường minh mới, nhưng ký ức cũ vẫn còn và vẫn học được kỹ năng mới. Bằng chứng trí nhớ có nhiều hệ thống tách biệt.
- Bệnh nhân não tách đôi — cắt thể chai. Hai bán cầu xử lý độc lập, cho thấy ngôn ngữ thường nằm ở bán cầu trái.
Một bệnh nhân sau đột quỵ vẫn nói trôi chảy nhưng câu nói vô nghĩa, và không hiểu lời người khác. Vùng nào tổn thương? So sánh với ca ngược lại.
Vùng Wernicke ở thuỳ thái dương bán cầu trái — vùng lo hiểu ngôn ngữ.
Bệnh nhân vẫn phát âm được vì bộ máy nói còn nguyên, nhưng nội dung mất nghĩa và họ không hiểu người khác nói gì.
Ca ngược lại — vùng Broca ở thuỳ trán: bệnh nhân hiểu tốt nhưng nói ngắc ngứ, cụt lủn, rất vất vả mới bật ra được từ.
Cách nhớ khỏi lẫn: Broca ở phía trước (trán) lo phần sản xuất lời nói — nói ra. Wernicke ở phía sau (thái dương) lo phần hiểu.
Cả hai đều thường nằm bên trái — đó là kết luận rút ra từ nghiên cứu bệnh nhân não tách đôi.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 1 — Biological Bases of Behavior gồm 14 câu trắc nghiệm và 6 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.