Mục lục bài họcĐang ở d03-b1
Sources of Finance
Internal versus external
Internal finance is raised from inside the business: personal funds put in by a sole trader, retained profit kept back rather than distributed, sale of fixed assets no longer needed, and sale of inventory that releases cash locked in stock. Internal finance carries no interest and no loss of ownership, but it is limited by what the business has already earned or owns.
External sources
- Share capital — permanent capital, no repayment, but ownership is diluted and dividends are expected.
- Loan capital — a long-term loan or mortgage repaid with interest; the lender takes no ownership but usually takes security over an asset.
- Overdraft — a short-term facility to cover a temporary cash shortfall; the most expensive money per day and repayable on demand.
- Trade credit — delaying payment to suppliers, typically 30 to 90 days; free unless a settlement discount is lost.
- Leasing — using an asset without buying it; the business avoids a large outlay but pays more over the life of the asset.
- Debt factoring — selling receivables to a factor for immediate cash at a discount.
- Grants, subsidies, business angels, crowdfunding, microfinance — narrower sources tied to a specific purpose or stage.
Choosing appropriately
IB does not reward a list of sources; it rewards a matched choice. Four tests decide appropriateness: the purpose and expected life of what is being financed, the amount needed, the legal form and size of the business, and the cost of the money together with the owners' willingness to give up control. The single most important rule is the matching principle: finance a long-lived asset with long-term finance, and finance a short-lived working-capital gap with short-term finance.
Nguồn vốn nội bộ (internal) là tiền huy động từ bên trong doanh nghiệp: vốn cá nhân của chủ, lợi nhuận giữ lại (retained profit) thay vì chia hết, bán tài sản cố định không còn dùng tới, và giải phóng hàng tồn kho để lấy lại tiền đang bị khoá trong kho. Vốn nội bộ không mất lãi, không làm loãng quyền sở hữu, nhưng bị chặn cứng bởi thứ doanh nghiệp đã kiếm được hoặc đang có.
Nguồn vốn bên ngoài (external), mỗi nguồn hợp một chỗ khác nhau:
- Share capital — vốn vĩnh viễn, không phải trả lại, nhưng quyền sở hữu bị loãng và cổ đông chờ cổ tức.
- Loan capital — vay dài hạn hoặc thế chấp, trả gốc kèm lãi; người cho vay không lấy quyền sở hữu nhưng thường giữ tài sản bảo đảm.
- Overdraft — thấu chi, chỉ để bù thiếu hụt tạm thời; đắt nhất tính theo ngày và ngân hàng có quyền đòi bất cứ lúc nào.
- Trade credit — hoãn trả tiền hàng cho nhà cung cấp, thường $30$ đến $90$ ngày; miễn phí trừ khi mất chiết khấu thanh toán sớm.
- Leasing — thuê tài sản thay vì mua: tránh được khoản chi lớn ban đầu, nhưng tổng tiền trả trong cả vòng đời thì cao hơn mua.
- Debt factoring — bán khoản phải thu cho công ty bao thanh toán để có tiền ngay, chịu chiết khấu.
- Grants, business angels, crowdfunding, microfinance — các nguồn hẹp, gắn với một mục đích hoặc một giai đoạn cụ thể.
Chọn nguồn cho ĐÚNG mới là chỗ ăn điểm. IB không cho điểm việc liệt kê; IB cho điểm khi bạn khớp nguồn vốn với hoàn cảnh. Bốn phép thử: mục đích và tuổi thọ của thứ cần tài trợ; quy mô số tiền; loại hình pháp lý và quy mô doanh nghiệp; và chi phí vốn cùng mức độ chủ sở hữu chịu nhường quyền kiểm soát. Luật quan trọng nhất là matching principle: tài sản dùng lâu thì tài trợ bằng vốn dài hạn, thiếu hụt vốn lưu động ngắn hạn thì tài trợ bằng nguồn ngắn hạn.
Công ty tư nhân Lumière Bakery cần $\$600{,}000$ để mua cơ sở sản xuất thứ hai dùng ít nhất $15$ năm. Lợi nhuận giữ lại hiện có $\$120{,}000$. Hai chủ sở hữu không muốn tỉ lệ sở hữu của mình xuống dưới $70\%$. Lãi vay dài hạn $9\%$ một năm, lãi thấu chi $18\%$ một năm.
Hãy đề xuất cơ cấu tài trợ và tính chi phí lãi năm đầu.
Bước 1 — dùng hết nguồn nội bộ trước vì nó không mất lãi và không loãng sở hữu.
$$600{,}000-120{,}000=\$480{,}000\ \text{còn thiếu}$$Bước 2 — loại nguồn sai kỳ hạn. Thấu chi là nguồn ngắn hạn, ngân hàng đòi lại bất cứ lúc nào, lãi $18\%$ gấp đôi lãi vay dài hạn. Dùng nó mua một cơ sở $15$ năm là vi phạm matching principle.
Bước 3 — xét ràng buộc quyền sở hữu. Phát hành cổ phần cho nhà đầu tư ngoài để lấy $\$480{,}000$ sẽ đẩy tỉ lệ sở hữu của hai chủ xuống dưới ngưỡng $70\%$ họ đặt ra, nên phương án này bị chính ràng buộc của đề loại.
Bước 4 — cơ cấu đề xuất và chi phí lãi năm đầu. Vay dài hạn có bảo đảm bằng chính cơ sở mới:
$$0{,}09\times 480{,}000=\$43{,}200\ \text{lãi năm đầu}$$Đọc kết quả: khoản lãi $\$43{,}200$ phải nhỏ hơn phần lợi nhuận tăng thêm mà cơ sở mới tạo ra, nếu không thì dự án vay để lỗ. Đây là câu hỏi tiếp theo mà giám khảo chờ bạn đặt ra, chứ không dừng ở chỗ chọn được nguồn.
Một xe tải giá mua $\$120{,}000$, dùng $5$ năm, giá trị thanh lý cuối kỳ $\$20{,}000$. Phương án thuê: trả $\$28{,}000$ mỗi năm trong $5$ năm, bên cho thuê lo bảo dưỡng ($\$3{,}000$ một năm nếu tự mua).
So sánh tổng chi phí $5$ năm của hai phương án và cho biết vì sao doanh nghiệp vẫn có thể chọn phương án đắt hơn.
Bước 1 — tổng chi phí phương án mua.
$$120{,}000+5\times 3{,}000-20{,}000=\$115{,}000$$Bước 2 — tổng chi phí phương án thuê.
$$5\times 28{,}000=\$140{,}000$$Bước 3 — chênh lệch.
$$140{,}000-115{,}000=\$25{,}000\ \text{đắt hơn}$$Vì sao vẫn có thể chọn thuê: phép so sánh trên chỉ đo tổng chi phí, còn quyết định tài chính thật còn phải đo dòng tiền. Mua đòi $\$120{,}000$ ra khỏi tài khoản ngay tháng đầu; thuê chỉ đòi $\$28{,}000$ mỗi năm. Với một doanh nghiệp đang thiếu vốn lưu động, khoản $\$25{,}000$ đắt thêm là cái giá mua lấy khả năng thanh khoản — và đó là một đánh đổi hợp lý chứ không phải một phép tính sai.
Hai yếu tố nữa phải cân: thuê đẩy rủi ro lỗi thời công nghệ sang bên cho thuê; nhưng thuê thì doanh nghiệp không sở hữu tài sản nào để dùng làm bảo đảm cho khoản vay sau này.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 3 — Finance and Accounts gồm 14 câu trắc nghiệm và 6 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.