Mục lục bài họcĐang ở d01-b1
Business Objectives, Sectors and Legal Structures
What a business actually does
A business combines factors of production — land, labour, capital and enterprise — to produce goods or services that satisfy the needs and wants of customers. The process is one of adding value: the selling price of the output exceeds the cost of the inputs used to make it, and that difference is what funds wages, rent, interest and profit.
The four sectors
- Primary — extraction of raw materials: farming, fishing, mining, forestry.
- Secondary — manufacturing and construction, turning raw materials into finished goods.
- Tertiary — services: retail, transport, banking, education, tourism.
- Quaternary — knowledge-based activity: research and development, information technology, consultancy.
As economies develop, the share of employment and output typically shifts from primary through secondary towards tertiary and quaternary. This is sectoral change, and it explains why the same country can have a shrinking manufacturing workforce while total output rises.
Objectives: mission, vision, aims, objectives
A mission statement says what the organisation exists to do now; a vision statement says what it wants to become. Below these sit aims (long-term general goals) and objectives (specific, measurable targets, ideally SMART: specific, measurable, achievable, relevant, time-bound). Profit is one objective among several: growth, market share, survival, ethical and environmental goals, and social objectives all appear in real strategy documents, and they frequently pull against one another.
Doanh nghiệp thực chất làm gì
Doanh nghiệp kết hợp các yếu tố sản xuất — đất đai, lao động, vốn và tinh thần kinh doanh — để tạo ra hàng hoá hoặc dịch vụ đáp ứng nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Bản chất của quá trình đó là gia tăng giá trị: giá bán đầu ra lớn hơn chi phí đầu vào, và chính khoản chênh đó trả cho lương, tiền thuê, lãi vay và lợi nhuận.
Bốn khu vực kinh tế
- Sơ cấp — khai thác nguyên liệu thô: nông nghiệp, đánh bắt, khai khoáng, lâm nghiệp.
- Thứ cấp — chế tạo và xây dựng, biến nguyên liệu thành thành phẩm.
- Tam cấp — dịch vụ: bán lẻ, vận tải, ngân hàng, giáo dục, du lịch.
- Tứ cấp — hoạt động dựa trên tri thức: nghiên cứu phát triển, công nghệ thông tin, tư vấn.
Khi một nền kinh tế phát triển, tỷ trọng việc làm và sản lượng thường dịch từ sơ cấp qua thứ cấp rồi sang tam cấp và tứ cấp. Đó là chuyển dịch cơ cấu ngành, và nó giải thích vì sao một nước có thể vừa giảm lao động chế tạo vừa tăng tổng sản lượng.
Mục tiêu: sứ mệnh, tầm nhìn, mục đích, mục tiêu
Tuyên bố sứ mệnh nói tổ chức tồn tại để làm gì ở hiện tại; tuyên bố tầm nhìn nói nó muốn trở thành gì. Bên dưới là mục đích (mục tiêu chung dài hạn) và mục tiêu (chỉ tiêu cụ thể đo được, tốt nhất là theo chuẩn SMART: cụ thể, đo được, khả thi, phù hợp, có thời hạn). Lợi nhuận chỉ là một trong nhiều mục tiêu: tăng trưởng, thị phần, tồn tại, mục tiêu đạo đức và môi trường, mục tiêu xã hội đều xuất hiện trong tài liệu chiến lược thật, và chúng thường xuyên kéo ngược nhau.
Chị Mai đang bán bánh tại nhà, doanh thu 30 triệu đồng một tháng, muốn mở một xưởng nhỏ cần 800 triệu vốn. Chị có 300 triệu tiết kiệm. Hai người bạn sẵn sàng góp mỗi người 250 triệu nhưng muốn có phần sở hữu và không muốn chịu rủi ro quá phần góp. Nên chọn loại hình nào?
Bước 1 — nhận ra ràng buộc thật của tình huống. Có hai ràng buộc: cần 500 triệu vốn từ bên ngoài, và người góp vốn không muốn chịu rủi ro quá phần góp. Ràng buộc thứ hai mới là ràng buộc quyết định.
Bước 2 — loại các phương án không thoả. Giữ nguyên hộ kinh doanh cá thể thì chị Mai phải tự lo cả 800 triệu, không đủ. Lập hợp danh thì huy động đủ vốn, nhưng thành viên hợp danh chịu trách nhiệm vô hạn — trái thẳng với điều kiện hai người bạn đặt ra.
Bước 3 — chọn và nêu cái giá phải trả. Công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân thoả cả hai: pháp nhân riêng nên ba người chỉ mất tối đa phần vốn góp, và cổ phần chia được theo tỷ lệ 300/250/250. Cái giá là chi phí và thủ tục thành lập, nghĩa vụ kế toán và nộp báo cáo, cùng việc chị Mai chỉ còn giữ 37,5% quyền biểu quyết nên không còn tự quyết một mình như trước.
Điều giám khảo tìm: không phải cái tên loại hình, mà là chuỗi lập luận ràng buộc → loại trừ → đánh đổi.
Một chuỗi cà phê ghi trong sứ mệnh: "Mang cà phê chất lượng cao nhất tới mọi người với giá ai cũng mua được, đồng thời trả giá công bằng cho nông dân và mở 200 cửa hàng trong ba năm." Chỉ ra hai cặp mục tiêu mâu thuẫn và giải thích.
Cặp mâu thuẫn thứ nhất: chất lượng cao nhất và giá ai cũng mua được. Cà phê hạt chất lượng cao có giá thu mua cao hơn hẳn, nên giá vốn mỗi ly tăng. Muốn giữ giá bán thấp thì phải chấp nhận biên lợi nhuận mỏng, hoặc phải bù bằng sản lượng rất lớn — mà sản lượng lớn lại gây sức ép hạ chuẩn nguyên liệu. Hai vế kéo ngược nhau ngay trong một câu.
Cặp mâu thuẫn thứ hai: trả giá công bằng cho nông dân và mở 200 cửa hàng trong ba năm. Cả hai đều ngốn tiền mặt. Trả giá cao hơn thị trường làm giảm dòng tiền hoạt động, trong khi mở 200 cửa hàng đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn. Doanh nghiệp phải chọn: vay thêm (tăng đòn bẩy và rủi ro), phát hành cổ phần (pha loãng sở hữu), hoặc giãn tiến độ.
Cách viết đoạn đánh giá: nêu cặp mâu thuẫn, chỉ ra cơ chế làm chúng chọi nhau (ở đây đều là giá vốn và dòng tiền), rồi nói mục tiêu nào nên nhường trong ngắn hạn và vì sao. Đừng dừng ở câu "các mục tiêu có thể mâu thuẫn" — đó là nhận xét, không phải phân tích.
Bẫy 2 — coi công ty TNHH tư nhân là "công ty nhỏ". Tiêu chí phân biệt là việc CÓ ĐƯỢC chào bán cổ phần ra công chúng hay không, chứ không phải quy mô; nhiều công ty TNHH tư nhân có doanh thu hàng tỷ đô.
Bẫy 3 — viết mục tiêu không SMART rồi vẫn gọi là mục tiêu. "Tăng doanh số" là mục đích; "tăng doanh số 12% trong 12 tháng tới ở thị trường miền Trung" mới là mục tiêu, và chỉ dạng thứ hai mới chấm được điểm áp dụng.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Introduction to Business Management gồm 14 câu trắc nghiệm và 6 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.