Mục lục bài họcĐang ở d06-b6
Planning an investigation and evaluating the evidence
From question to plan
A full plan names five things: the question, the variable you change, the variable you measure, the variables you control, and how you will record results. Writing them as a numbered list is both faster and easier to mark than a paragraph.
Making a prediction
A prediction says what you expect and why: “the warmer the water, the faster the sugar dissolves, because the particles move faster.” A prediction without a reason is only a guess.
Evaluating
After the results, ask three questions. Did the evidence answer the question? Was anything unfair or hard to measure accurately? What would you change next time? Good evaluations name a specific weakness — “the timer was started by hand so each reading could be out by half a second” beats “we made mistakes”.
Từ câu hỏi tới kế hoạch
Một kế hoạch đầy đủ nêu năm thứ: câu hỏi, biến mình đổi, biến mình đo, những biến giữ nguyên, và cách ghi kết quả. Viết thành danh sách đánh số vừa nhanh hơn vừa dễ chấm hơn viết thành đoạn văn.
Đưa ra dự đoán
Dự đoán phải nói điều mình chờ đợi và lý do: “nước càng nóng thì đường tan càng nhanh, vì các hạt chuyển động nhanh hơn.” Dự đoán không kèm lý do chỉ là đoán mò.
Đánh giá
Sau khi có kết quả, hãy hỏi ba câu. Bằng chứng đã trả lời được câu hỏi chưa? Có chỗ nào chưa công bằng hoặc khó đo chính xác không? Lần sau sẽ đổi gì? Bài đánh giá tốt chỉ ra một điểm yếu cụ thể — “bấm giờ bằng tay nên mỗi số liệu có thể lệch nửa giây” hơn hẳn “chúng em có sai sót”.
Câu hỏi: “Nhiệt độ của nước ảnh hưởng thế nào tới tốc độ tan của đường?” Hãy nêu kế hoạch (biến đổi, biến đo, ba biến giữ nguyên), một dự đoán có lý do, và một điểm yếu có thể có của phép đo.
Biến đổi: nhiệt độ của nước (ví dụ $20^\circ$C, $40^\circ$C, $60^\circ$C).
Biến đo: thời gian đường tan hết, tính bằng giây.
Biến giữ nguyên: (1) khối lượng đường; (2) thể tích nước; (3) cách khuấy và số vòng khuấy. Có thể thêm: cùng loại cốc, cùng cỡ hạt đường.
Dự đoán có lý do: nước càng nóng thì đường tan càng nhanh, vì ở nhiệt độ cao các hạt nước chuyển động nhanh hơn nên va vào hạt đường nhiều hơn.
Điểm yếu của phép đo: rất khó xác định đúng khoảnh khắc ‘tan hết’ bằng mắt, nên thời gian đo được có thể lệch vài giây. Cách cải thiện: cho hai người cùng quan sát, hoặc quay video rồi xem lại.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Stage 6 — Circulation, reversible changes, Earth and space gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.