Mục lục bài họcĐang ở d05-b3
← Cambridge Primary Science
0/18 bài đã học xong
Chương 5 · Stage 5 — Plant reproduction, mixtures and forces · Bài 3/3 của chương · bài 15/18 của Cambridge Primary Science

Gravity, friction and air resistance

Trọng lực, ma sát và sức cản không khí
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Gravity

Gravity is a pull towards the centre of the Earth. It acts on everything, always downwards, and it does not need contact. Weight is simply the size of that pull.

Friction

Friction appears wherever two surfaces rub. It always opposes the motion, so it slows things down — but it is not the enemy: without friction you could not walk, and brakes would not work. Rough surfaces give more friction, smooth ones less.

Air resistance

Air resistance is friction with air. It is bigger for a larger surface, which is exactly why a parachute works: the canopy pushes against far more air than the person alone.

Giải thích tiếng Việt

Trọng lực

Trọng lực là lực hút về phía tâm Trái Đất. Nó tác dụng lên mọi vật, luôn hướng xuống, và không cần tiếp xúc. Trọng lượng chính là độ lớn của lực hút đó.

Ma sát

Ma sát xuất hiện ở mọi chỗ hai bề mặt cọ vào nhau. Nó luôn ngược chiều chuyển động nên làm vật chậm lại — nhưng nó không phải kẻ xấu: không có ma sát thì không đi được, và phanh xe cũng vô dụng. Mặt ráp cho ma sát lớn, mặt nhẵn cho ma sát nhỏ.

Sức cản không khí

Sức cản không khí là ma sát với không khí. Diện tích càng lớn thì lực cản càng lớn, và đó chính là lý do cái dù hoạt động: tán dù đẩy vào lượng không khí lớn hơn nhiều so với một người.

trọng lựcsức cản không khíhai lực ngược chiều cùng tác dụng lên vật rơi
Vật rơi chịu hai lực ngược chiều. Lực nào lớn hơn quyết định vật nhanh dần hay chậm dần — không phải ‘lực nào tồn tại’.
Ví dụ — giải thích cái dù bằng hai lực

Vì sao người nhảy dù rơi chậm hẳn lại sau khi bung dù? Trả lời bằng hai lực.

Giải.

Bước 1 — kể tên hai lực. Trọng lực kéo xuống; sức cản không khí đẩy lên.

Bước 2 — trước khi bung dù. Trọng lực lớn hơn sức cản nhiều nên người rơi nhanh dần.

Bước 3 — sau khi bung dù. Tán dù có diện tích rất lớn nên sức cản không khí tăng vọt, gần cân bằng với trọng lực.

Bước 4 — kết luận. Hai lực gần bằng nhau nên tốc độ rơi ổn định ở mức chậm và an toàn.

Lưu ý: trọng lực không hề giảm — người vẫn nặng như cũ. Thứ thay đổi là sức cản không khí.

Bẫy hay mất điểm — Nói ‘bung dù làm trọng lực giảm đi’. Sai: khối lượng người không đổi nên trọng lực không đổi. Bẫy thứ hai là coi ma sát luôn có hại — thực ra không có ma sát thì chân trượt tại chỗ và xe không phanh được. Ma sát có lợi hay có hại tuỳ việc.
Phải nhớ — Trọng lực luôn kéo xuống và không đổi; ma sát và sức cản luôn ngược chiều chuyển động. Muốn giải thích chuyển động thì so độ lớn hai lực, đừng chỉ kể tên.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 5 — Plant reproduction, mixtures and forces gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →