Mục lục bài họcĐang ở d05-b5
Life cycles of animals and human growth
Two patterns of life cycle
Some animals change shape completely: a butterfly goes egg $\to$ larva (caterpillar) $\to$ pupa $\to$ adult. This is complete metamorphosis. Others hatch looking like small adults and simply grow: a grasshopper goes egg $\to$ nymph $\to$ adult. Mammals give birth to live young that then grow.
Why life cycles matter
The young and the adult often eat different food and live in different places — a caterpillar eats leaves, a butterfly drinks nectar. That means they do not compete with each other, which is an advantage.
Human growth
Humans grow fastest in the first year and again during adolescence. Growth is not only height: bones, muscles, teeth and the ability to do things all change. A graph of height against age rises steeply, then flattens — reading such a graph is a common Checkpoint task.
Hai kiểu vòng đời
Có loài thay đổi hình dạng hoàn toàn: bướm đi từ trứng $\to$ ấu trùng (sâu) $\to$ nhộng $\to$ con trưởng thành. Đó là biến thái hoàn toàn. Có loài nở ra đã giống con trưởng thành thu nhỏ rồi cứ thế lớn: châu chấu đi từ trứng $\to$ con non $\to$ con trưởng thành. Thú thì đẻ con rồi con lớn dần.
Vì sao vòng đời quan trọng
Con non và con trưởng thành thường ăn thức ăn khác nhau và sống ở chỗ khác nhau — sâu ăn lá, bướm hút mật. Nhờ vậy chúng không tranh ăn với nhau, và đó là một lợi thế.
Con người lớn lên
Con người lớn nhanh nhất trong năm đầu đời và một lần nữa ở tuổi dậy thì. Lớn lên không chỉ là cao thêm: xương, cơ, răng và khả năng làm việc đều thay đổi. Đồ thị chiều cao theo tuổi dốc lên rồi thoải dần — đọc đồ thị kiểu này là dạng bài Checkpoint hay ra.
Một bảng ghi chiều cao trung bình của một bạn: lúc $1$ tuổi cao $75$ cm; $5$ tuổi cao $110$ cm; $9$ tuổi cao $133$ cm; $13$ tuổi cao $158$ cm. Trong giai đoạn nào bạn ấy cao lên nhanh nhất tính theo mỗi năm?
Bước 1 — tính mức tăng của từng giai đoạn. $1\to5$ tuổi: $110-75=35$ cm trong $4$ năm. $5\to9$ tuổi: $133-110=23$ cm trong $4$ năm. $9\to13$ tuổi: $158-133=25$ cm trong $4$ năm.
Bước 2 — vì các giai đoạn đều dài $4$ năm nên so thẳng được. $35>25>23$.
Bước 3 — trả lời. Nhanh nhất là giai đoạn từ $1$ tới $5$ tuổi, khoảng $35\div4\approx8{,}75$ cm mỗi năm.
Bước 4 — nhận xét thêm. Từ $9$ tới $13$ tuổi tăng trở lại ($25$ cm) so với giai đoạn trước ($23$ cm) — đó là dấu hiệu của giai đoạn dậy thì.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Stage 5 — Plant reproduction, mixtures and forces gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.