Mục lục bài họcĐang ở d06-b4
← Cambridge Primary Science
0/36 bài đã học xong
Chương 6 · Stage 6 — Circulation, reversible changes, Earth and space · Bài 4/6 của chương · bài 34/36 của Cambridge Primary Science

Inheritance, variation and adaptation

Di truyền, biến dị và thích nghi
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Inherited or environmental?

Some features are inherited from parents — eye colour, natural hair colour, the shape of a leaf. Others are caused by the environment — a scar, a suntan, how tall a plant grows in poor soil. Many features are affected by both, and saying so is often the full-mark answer.

Variation

Individuals of the same species are not identical. Some variation is continuous (height, mass — any value in a range) and some is discontinuous (blood group, ability to roll the tongue — separate categories). Continuous data suits a line graph; discontinuous data suits a bar chart.

Adaptation

An adaptation is a feature that helps an organism survive where it lives: thick fur in cold places, deep roots in dry places, wide leaves in shady forests. Every adaptation answer must link the feature to surviving in that particular habitat, not just describe it.

Giải thích tiếng Việt

Do di truyền hay do môi trường?

Có đặc điểm di truyền từ bố mẹ — màu mắt, màu tóc tự nhiên, hình dạng lá. Có đặc điểm do môi trường — vết sẹo, da rám nắng, cây thấp vì đất xấu. Nhiều đặc điểm chịu ảnh hưởng của cả hai, và nói được điều đó thường chính là câu trả lời ăn trọn điểm.

Biến dị

Các cá thể cùng loài không giống hệt nhau. Có biến dị liên tục (chiều cao, khối lượng — nhận mọi giá trị trong một khoảng) và biến dị gián đoạn (nhóm máu, cuộn được lưỡi hay không — thành từng nhóm riêng). Số liệu liên tục hợp với biểu đồ đường; số liệu gián đoạn hợp với biểu đồ cột.

Thích nghi

Thích nghi là đặc điểm giúp sinh vật sống được ở nơi nó sống: lông dày ở xứ lạnh, rễ sâu ở nơi khô, lá rộng trong rừng rợp bóng. Mọi câu trả lời về thích nghi đều phải nối đặc điểm với việc sống sót ở chính môi trường đó, không được chỉ mô tả.

Ví dụ — phân biệt đặc điểm di truyền với đặc điểm do môi trường

Hãy xếp các đặc điểm sau vào ‘chủ yếu do di truyền’ hay ‘chủ yếu do môi trường’, và giải thích ngắn: (a) màu mắt; (b) một vết sẹo ở đầu gối; (c) chiều cao của một người; (d) khả năng nói tiếng Anh.

Giải.

(a) Màu mắt — di truyền. Nhận từ bố mẹ, môi trường không đổi được.

(b) Vết sẹo — môi trường. Do một tai nạn gây ra, không nhận từ bố mẹ và không truyền cho đời sau.

(c) Chiều cao — CẢ HAI. Gen của bố mẹ đặt ra khoảng chiều cao có thể đạt, còn dinh dưỡng và sức khoẻ quyết định người đó đạt tới đâu trong khoảng ấy.

(d) Nói tiếng Anh — môi trường. Đây là kỹ năng học được, hoàn toàn phụ thuộc việc được học và luyện.

Câu (c) là câu phân loại điểm: trả lời gọn ‘di truyền’ hoặc gọn ‘môi trường’ đều chỉ được một phần.

Bẫy hay mất điểm — Mô tả đặc điểm rồi dừng lại khi đề hỏi về thích nghi. Viết ‘gấu Bắc Cực có lông dày’ là mô tả. Phải viết tiếp: ‘lông dày giữ nhiệt cho cơ thể nên gấu không bị mất nhiệt trong khí hậu rất lạnh’. Công thức: đặc điểm → tác dụng → giúp sống sót ở đâu.
Phải nhớ — Ba cặp khái niệm cần tách rõ: di truyền và môi trường, biến dị liên tục và gián đoạn, mô tả và giải thích thích nghi.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 6 — Circulation, reversible changes, Earth and space gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →