Mục lục bài họcĐang ở d04-b5
← Cambridge Primary Science
0/36 bài đã học xong
Chương 4 · Stage 4 — Teeth, digestion, food chains and circuits · Bài 5/6 của chương · bài 23/36 của Cambridge Primary Science

Sound: how it is made, travels and changes

Âm thanh: sinh ra, truyền đi và thay đổi
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Sound comes from vibration

Every sound starts with something vibrating: a guitar string, a drum skin, the air in a flute, our vocal cords. Stop the vibration and the sound stops instantly — touching a ringing bell proves it.

Sound needs a material to travel through

Vibrations pass through solids, liquids and gases, but not through a vacuum. Sound travels fastest in solids because their particles are closest together and pass the vibration on quickest.

Loudness and pitch are different

Loudness depends on how big the vibration is: hit the drum harder, get a louder sound. Pitch depends on how fast it vibrates: a shorter, tighter or thinner string vibrates faster and gives a higher pitch. Mixing these two up is the commonest error in this topic.

Getting quieter with distance

Sound spreads out as it travels, so it gets quieter the further you are from the source.

Giải thích tiếng Việt

Âm thanh sinh ra từ rung động

Mọi âm thanh đều bắt đầu bằng một vật rung: dây đàn, mặt trống, cột không khí trong sáo, dây thanh quản của ta. Chặn rung lại thì âm tắt ngay — chạm tay vào cái chuông đang kêu là thấy liền.

Âm thanh cần môi trường để truyền

Rung động truyền qua chất rắn, chất lỏng và chất khí, nhưng không truyền qua chân không. Âm truyền nhanh nhất trong chất rắn vì các hạt ở gần nhau nhất nên chuyền rung động đi nhanh nhất.

Độ to và độ cao là hai thứ khác nhau

Độ to phụ thuộc rung động MẠNH hay yếu: gõ trống mạnh hơn thì tiếng to hơn. Độ cao phụ thuộc rung động NHANH hay chậm: dây ngắn hơn, căng hơn hoặc mảnh hơn thì rung nhanh hơn và cho âm cao hơn. Lẫn hai thứ này là lỗi phổ biến nhất của chủ đề âm thanh.

Càng xa càng nhỏ

Âm thanh lan toả ra khi truyền đi, nên càng xa nguồn thì nghe càng nhỏ.

Ví dụ — phân biệt độ to với độ cao trên một cây đàn

Một bạn gảy dây đàn ghi-ta. Sau đó bạn ấy (a) gảy mạnh hơn, rồi (b) bấm ngón tay để dây ngắn lại rồi gảy. Hãy cho biết mỗi việc làm thay đổi điều gì của âm thanh.

Giải.

(a) Gảy mạnh hơn. Dây rung với biên độ lớn hơn, tức rung MẠNH hơn nhưng không nhanh hơn. Âm to hơn, độ cao không đổi.

(b) Bấm cho dây ngắn lại. Dây ngắn rung nhanh hơn. Âm cao hơn, còn to hay nhỏ thì tuỳ mình gảy mạnh hay nhẹ.

Cách nhớ: mạnh ↔ to, nhanh ↔ cao. Cứ hỏi ‘việc này làm dây rung mạnh hơn hay nhanh hơn?’ rồi trả lời theo.

Bẫy hay mất điểm — Dùng chữ ‘to’ cho âm cao và ‘nhỏ’ cho âm thấp. Trong tiếng Việt đời thường hai cặp từ này hay bị lẫn, nhưng trong bài thi chúng là hai đại lượng khác nhau. Viết đúng cặp: to/nhỏ cho độ to, cao/thấp cho độ cao.
Phải nhớ — Ba ý gốc: âm sinh ra từ rung động, cần môi trường để truyền, và độ to khác độ cao. Gần như mọi câu hỏi về âm thanh ở Stage 4 đều rơi vào một trong ba ý đó.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 4 — Teeth, digestion, food chains and circuits gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →