Mục lục bài họcĐang ở d01-b4
← AP Macroeconomics
0/24 bài đã học xong
Chương 1 · Unit 1 — Basic Economic Concepts · Bài 4/4 của chương · bài 4/24 của AP Macroeconomics

Marginal Analysis and Cost–Benefit Decisions

Phân tích cận biên và ra quyết định chi phí – lợi ích
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

The marginal rule

Rational decision makers do not ask "is this activity worth doing?" — they ask "is one more unit worth doing?" Keep going while

$$\text{MB}>\text{MC}$$

and stop at the last unit where marginal benefit still covers marginal cost. The optimum is the quantity where $\text{MB}=\text{MC}$.

Why benefits fall and costs rise

  • Diminishing marginal utility — the second slice of pizza is worth less to you than the first, so MB falls as quantity rises.
  • Increasing marginal cost — squeezing out extra units means using less suitable resources, so MC rises.

These two forces are exactly why the demand curve slopes down and the supply curve slopes up, and why the PPC bows outward.

Sunk costs are irrelevant

Money already spent cannot be recovered by any future choice, so it belongs in neither MB nor MC. Only costs and benefits that change with the decision count.

Giải thích tiếng Việt

Người ra quyết định hợp lý không hỏi "việc này có đáng làm không", mà hỏi "làm THÊM MỘT đơn vị nữa có đáng không". Còn $\text{MB}>\text{MC}$ thì còn làm tiếp; dừng ở đơn vị cuối cùng mà lợi ích cận biên vẫn bù được chi phí cận biên. Điểm tối ưu là chỗ

$$\text{MB}=\text{MC}$$

Vì sao MB giảm dần: miếng pizza thứ hai không ngon bằng miếng thứ nhất — đó là lợi ích cận biên giảm dần. Vì sao MC tăng dần: muốn làm thêm thì phải dùng tới nguồn lực kém phù hợp hơn.

Hai lực này chính là gốc rễ của mọi thứ ở chương này: cầu dốc xuống vì MB giảm, cung dốc lên vì MC tăng, và PPC cong vì chi phí cơ hội tăng dần.

Chi phí chìm không được tính. Tiền đã tiêu rồi thì không quyết định nào lấy lại được, nên nó không nằm trong MB cũng chẳng nằm trong MC. Chỉ những khoản thay đổi theo quyết định mới được đưa vào bàn cân.

số đơn vị giá trị/đơn vị MB MC MB = MC Q tối ưu MB > MC: làm tiếp MC > MB: làm quá tay Tối ưu KHÔNG phải là lợi ích lớn nhất, mà là đơn vị cuối cùng còn bõ công.
Điểm cắt, không phải điểm cao nhất. Bên trái giao điểm, mỗi đơn vị thêm vào vẫn mang lại nhiều hơn phần nó lấy đi — dừng ở đó là bỏ phí. Bên phải, đơn vị thêm vào tốn hơn phần nó mang lại — làm tiếp là lỗ. Đúng chỗ $\text{MB}=\text{MC}$ mới vắt kiệt được lợi ích ròng.
Ví dụ — chọn số giờ ôn thi bằng bảng cận biên

Mỗi giờ ôn thêm mang lại số điểm tăng thêm lần lượt là $10,\ 8,\ 6,\ 4,\ 2$. Mỗi giờ ôn tốn chi phí cơ hội quy ra $5$ điểm (thời gian đáng lẽ dùng cho môn khác). Nên ôn mấy giờ?

Giải.

Bước 1 — xếp MB cạnh MC từng giờ: giờ 1: $\text{MB}=10$ so với $\text{MC}=5$; giờ 2: $8$ so với $5$; giờ 3: $6$ so với $5$; giờ 4: $4$ so với $5$; giờ 5: $2$ so với $5$.

Bước 2 — áp luật cận biên: làm tiếp chừng nào $\text{MB}\ge\text{MC}$. Ba giờ đầu đều thoả ($10,8,6$ đều $\ge 5$). Giờ thứ tư có $\text{MB}=4<5$ nên không làm.

Kết luận: ôn $3$ giờ.

Kiểm bằng lợi ích ròng để thấy vì sao:

$$3\text{ giờ}:\ (10+8+6)-3(5)=24-15=9$$$$4\text{ giờ}:\ (10+8+6+4)-4(5)=28-20=8$$

Thêm giờ thứ tư làm tổng điểm cao hơn nhưng lợi ích ròng lại thấp đi — đúng như luật cận biên đã báo. Đây là lý do phải so từng đơn vị chứ không nhìn tổng.

Bẫy hay mất điểm — Hai lỗi kinh điển. Một là nhìn tổng thay vì nhìn cận biên: tổng lợi ích vẫn tăng không có nghĩa là nên làm thêm, vì tổng chi phí có thể tăng nhanh hơn. Hai là tiếc chi phí chìm: đã mua vé $200$ nghìn rồi nên cố đi xem dù trời mưa — tiền đó mất rồi dù đi hay không, nó không được phép có mặt trong phép so sánh.
Phải nhớ — Làm tiếp khi $\text{MB}>\text{MC}$, dừng khi $\text{MB}=\text{MC}$. MB giảm dần, MC tăng dần. Chi phí chìm bỏ ngoài mọi phép tính.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 1 — Basic Economic Concepts gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →