Mục lục bài họcĐang ở d01-b3
← AP Macroeconomics
0/24 bài đã học xong
Chương 1 · Unit 1 — Basic Economic Concepts · Bài 3/4 của chương · bài 3/24 của AP Macroeconomics

Demand, Supply and Market Equilibrium

Cung, cầu và cân bằng thị trường
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

The two curves

Demand slopes downward: at a lower price buyers buy more, both because the good is now cheap relative to substitutes and because their purchasing power stretches further. Supply slopes upward: a higher price covers the rising cost of producing extra units, so sellers offer more.

Equilibrium, shortage, surplus

  • Equilibrium is where quantity demanded equals quantity supplied. No pressure to move.
  • Price below equilibrium ⇒ $Q_d>Q_s$ ⇒ a shortage; buyers bid the price up.
  • Price above equilibrium ⇒ $Q_s>Q_d$ ⇒ a surplus; sellers cut the price.

A binding price ceiling must sit below equilibrium and creates a permanent shortage; a binding price floor sits above it and creates a permanent surplus.

Shift versus movement

Only a change in the good's own price moves you along a curve. Everything else — income, tastes, prices of related goods, expectations, number of buyers on the demand side; input costs, technology, taxes, number of sellers on the supply side — shifts the whole curve.

Giải thích tiếng Việt

Hai đường, hai lý do dốc: cầu dốc xuống vì giá rẻ đi thì hàng này hấp dẫn hơn hàng thay thế, và sức mua thực của người tiêu dùng cũng tăng. Cung dốc lên vì muốn làm thêm đơn vị nữa thì chi phí đội lên, phải có giá cao hơn mới bõ.

Cân bằng là chỗ $Q_d=Q_s$ — không còn lực nào đẩy giá đi đâu nữa.

  • Giá dưới cân bằng ⇒ $Q_d>Q_s$ ⇒ thiếu hàng, người mua tranh nhau đẩy giá lên.
  • Giá trên cân bằng ⇒ $Q_s>Q_d$ ⇒ thừa hàng, người bán hạ giá.

Trần giá chỉ có tác dụng khi đặt dưới giá cân bằng, và khi ấy nó khoá luôn tình trạng thiếu hàng. Sàn giá chỉ có tác dụng khi đặt trên giá cân bằng, và nó khoá tình trạng thừa hàng — sàn lương tối thiểu gây thất nghiệp chính là ví dụ này.

Chỗ hay sai nhất: chỉ giá của chính món hàng đó mới làm ta trượt dọc đường. Thu nhập, thị hiếu, giá hàng liên quan, kỳ vọng, số người mua thì làm dịch cả đường cầu; chi phí đầu vào, công nghệ, thuế, số người bán thì làm dịch cả đường cung.

lượng giá D S P* Q* trần giá thiếu hàng Giá bị ép DƯỚI cân bằng: người bán rút bớt, người mua đòi thêm ⟹ khoảng trống là lượng thiếu.
Trần giá không tạo ra hàng, nó chỉ tạo ra hàng đợi. Ở mức trần, lượng cung tụt về chấm xanh lá còn lượng cầu vọt tới chấm đỏ — khoảng cách giữa hai chấm chính là lượng thiếu. Vì giá không được phép tăng, thị trường phải phân phối bằng cách khác: xếp hàng, quen biết, hoặc chợ đen. Bỏ trần đi thì giá tự leo về $P^*$ và khoảng trống biến mất.
Ví dụ — giải cân bằng rồi thêm sàn giá

Thị trường có $Q_d=100-2P$ và $Q_s=20+2P$. Tìm giá và lượng cân bằng. Sau đó chính phủ đặt sàn giá $P=25$; tính lượng thừa.

Giải.

Bước 1 — cho hai lượng bằng nhau:

$$100-2P=20+2P\ \Rightarrow\ 80=4P\ \Rightarrow\ P^{*}=20$$

Bước 2 — thay ngược lại để lấy lượng:

$$Q^{*}=100-2(20)=60\quad\text{và}\quad Q^{*}=20+2(20)=60$$

Hai vế khớp nhau, nên $(P^{*},Q^{*})=(20,\ 60)$.

Bước 3 — sàn giá $25$: sàn nằm trên $20$ nên nó có ràng buộc. Tại $P=25$:

$$Q_d=100-2(25)=50,\qquad Q_s=20+2(25)=70$$

Lượng thừa $=70-50=20$ đơn vị.

Chú ý chiều: sàn giá đẩy giá lên nên người bán muốn bán nhiều hơn còn người mua rút lui — thừa hàng, không phải thiếu. Nếu đặt sàn ở $15$ thì nó nằm dưới cân bằng, thị trường vẫn giao dịch ở $20$ và sàn không có tác dụng gì.

Bẫy hay mất điểm — Đừng lẫn giảm cầu với giảm lượng cầu. Giá xăng tăng làm người ta mua ít xăng đi — đó là trượt dọc đường cầu, đường cầu đứng yên. Chỉ khi thu nhập, thị hiếu, giá hàng thay thế… đổi thì cả đường mới dịch. Đề AP rất hay hỏi ngược: nếu bạn vẽ dịch đường cầu vì giá của chính món đó đổi thì toàn bộ kết luận sau đó sai.
Phải nhớ — Cân bằng là $Q_d=Q_s$. Dưới cân bằng thì thiếu, trên cân bằng thì thừa. Trần giá phải nằm dưới, sàn giá phải nằm trên mới có tác dụng. Giá của chính món đó chỉ làm trượt dọc, không làm dịch đường.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 1 — Basic Economic Concepts gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →