Mục lục bài họcĐang ở d08-b4
← Cambridge Lower Secondary Science
0/18 bài đã học xong
Chương 2 · Stage 8 — Photosynthesis, acids and energy transfers · Bài 4/6 của chương · bài 10/18 của Cambridge Lower Secondary Science

The digestive and circulatory systems

Hệ tiêu hoá và hệ tuần hoàn
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Why food must be digested

Food molecules such as starch and protein are far too large to pass through the wall of the small intestine. Digestion breaks them into small, soluble molecules — starch into glucose, protein into amino acids — which can be absorbed into the blood. That sentence answers most digestion questions.

The journey

Mouth (teeth and saliva begin starch digestion) $\to$ oesophagus $\to$ stomach (acid and protein digestion) $\to$ small intestine (digestion finishes, absorption happens) $\to$ large intestine (water absorbed) $\to$ rectum. Enzymes speed every chemical step.

Built for absorption

The small intestine is long, folded and covered in villi with a very thin wall and a rich blood supply. Every one of those features increases surface area or shortens the diffusion distance — link the feature to the function and the mark is yours.

The circulatory system

The heart pumps blood; arteries carry blood away from the heart at high pressure with thick walls; veins return it at low pressure and have valves; capillaries are one cell thick so substances can pass in and out.

Giải thích tiếng Việt

Vì sao thức ăn phải được tiêu hoá

Các phân tử thức ăn như tinh bột và protein quá lớn để đi qua thành ruột non. Tiêu hoá cắt chúng thành phân tử nhỏ, tan được — tinh bột thành glucozơ, protein thành axit amin — để hấp thụ vào máu. Câu đó trả lời được phần lớn câu hỏi về tiêu hoá.

Hành trình

Miệng (răng và nước bọt bắt đầu tiêu hoá tinh bột) $\to$ thực quản $\to$ dạ dày (axit và tiêu hoá protein) $\to$ ruột non (tiêu hoá xong và hấp thụ) $\to$ ruột già (hấp thụ nước) $\to$ trực tràng. Enzim làm nhanh mọi bước hoá học.

Cấu tạo để hấp thụ

Ruột non dài, gấp nếp và phủ đầy lông ruột, thành rất mỏng và nhiều mạch máu. Mỗi đặc điểm đó đều làm tăng diện tích bề mặt hoặc rút ngắn quãng đường khuếch tán — nối đặc điểm với chức năng là ăn điểm.

Hệ tuần hoàn

Tim bơm máu; động mạch đưa máu rời tim với áp suất cao nên thành dày; tĩnh mạch đưa máu về với áp suất thấp và có van; mao mạch chỉ dày một lớp tế bào để các chất đi qua lại được.

Ví dụ — nối cấu tạo với chức năng

Hãy giải thích vì sao ruột non có thành rất mỏng và bề mặt gấp nếp phủ lông ruột, và vì sao động mạch có thành dày hơn tĩnh mạch.

Giải.

Ruột non — thành mỏng. Quãng đường các chất dinh dưỡng phải khuếch tán từ ruột vào máu ngắn lại, nên hấp thụ nhanh hơn.

Ruột non — gấp nếp và có lông ruột. Diện tích bề mặt tăng lên rất nhiều, nên trong cùng một khoảng thời gian hấp thụ được nhiều chất hơn.

Động mạch — thành dày và có nhiều cơ, sợi đàn hồi. Máu rời tim với áp suất cao; thành dày chịu được áp suất đó mà không vỡ, và tính đàn hồi giúp duy trì dòng chảy giữa hai nhịp tim.

Tĩnh mạch — thành mỏng hơn nhưng có van. Áp suất đã thấp nên không cần thành dày; van ngăn máu chảy ngược.

Chú ý cấu trúc câu trả lời: đặc điểm → tác dụng vật lý → lợi ích cho cơ thể. Đó là khuôn ăn điểm của mọi câu ‘explain’ trong sinh học.

Bẫy hay mất điểm — Nói ‘ruột non hấp thụ thức ăn’. Ruột non hấp thụ sản phẩm tiêu hoá (glucozơ, axit amin), không hấp thụ thức ăn nguyên dạng. Sai từ này làm hỏng luôn ý ‘vì sao phải tiêu hoá’, vốn là ý trung tâm của cả chương.
Phải nhớ — Một câu gốc phải thuộc: tiêu hoá biến phân tử lớn không tan thành phân tử nhỏ tan được để hấp thụ. Mọi đặc điểm cấu tạo đều trả lời cho một trong hai thứ: tăng diện tích bề mặt, hoặc rút ngắn quãng đường.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 8 — Photosynthesis, acids and energy transfers gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →