Mục lục bài họcĐang ở d07-b5
Habitats, food webs and human impact
Reading a food web
Arrows show the direction that energy travels — always from the eaten to the eater. Grass $\to$ rabbit means the rabbit eats the grass. Drawing the arrow the other way round is the single most common mistake, and it reverses the whole meaning.
Producers and consumers
Producers (green plants) make their own food by photosynthesis. Primary consumers eat producers; secondary and tertiary consumers eat other consumers. Decomposers break down dead material and return nutrients to the soil.
What happens when one species falls
Removing one species affects the whole web, not just its neighbours. If foxes disappear, rabbits increase, so grass decreases, so other grass-eaters fall. A full answer traces the chain at least two steps.
Human impact
Deforestation, pollution and overfishing all reduce biodiversity. Naming the impact is worth little; explaining the mechanism — “fewer trees means less habitat, so fewer species can live there” — is what earns marks.
Đọc lưới thức ăn
Mũi tên chỉ chiều năng lượng đi — luôn từ con bị ăn sang con ăn. Cỏ $\to$ thỏ nghĩa là thỏ ăn cỏ. Vẽ ngược mũi tên là lỗi phổ biến nhất, và nó lật ngược toàn bộ ý nghĩa.
Sinh vật sản xuất và tiêu thụ
Sinh vật sản xuất (cây xanh) tự tạo thức ăn bằng quang hợp. Sinh vật tiêu thụ bậc một ăn sinh vật sản xuất; bậc hai và bậc ba ăn các sinh vật tiêu thụ khác. Sinh vật phân huỷ phân giải xác chết và trả chất dinh dưỡng về đất.
Khi một loài suy giảm
Mất một loài ảnh hưởng tới cả lưới, không chỉ tới các loài kề nó. Cáo biến mất thì thỏ tăng, nên cỏ giảm, nên các loài ăn cỏ khác cũng giảm. Câu trả lời đủ điểm phải lần theo chuỗi ít nhất hai bước.
Tác động của con người
Phá rừng, ô nhiễm và đánh bắt quá mức đều làm giảm đa dạng sinh học. Chỉ gọi tên tác động thì ít điểm; giải thích cơ chế — “ít cây hơn nghĩa là ít nơi ở hơn, nên ít loài sống được” — mới là chỗ ăn điểm.
Trong một lưới thức ăn: cỏ $\to$ châu chấu $\to$ ếch $\to$ rắn. Cỏ cũng bị thỏ ăn. Nếu người ta diệt hết ếch, hãy dự đoán điều gì xảy ra với châu chấu, với rắn và với thỏ, kèm giải thích.
Bước 1 — châu chấu. Mất ếch tức mất kẻ ăn thịt chính, nên số châu chấu tăng.
Bước 2 — rắn. Rắn ăn ếch, nay mất nguồn thức ăn nên số rắn giảm (trừ khi chúng chuyển sang ăn con mồi khác).
Bước 3 — thỏ, bước gián tiếp. Châu chấu tăng thì ăn nhiều cỏ hơn, cỏ giảm; thỏ cũng ăn cỏ nên nay phải tranh ăn, số thỏ có xu hướng giảm.
Bước 4 — kết luận. Một thay đổi lan ra cả lưới qua chuỗi cạnh tranh và thức ăn, kể cả tới loài không ăn ếch cũng không bị ếch ăn.
Bước 3 chính là chỗ phân loại điểm: nó đòi lần hai bước chứ không chỉ nhìn mũi tên kề bên.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Stage 7 — Cells, the particle model and forces gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.