Mục lục bài họcĐang ở d07-b2
The particle model of matter
Three arrangements
In a solid the particles are packed in a fixed pattern and only vibrate. In a liquid they touch but can slide past each other. In a gas they are far apart and move fast in all directions.
That explains everything else: a solid keeps its shape because the pattern is fixed; a gas fills its container because nothing holds the particles together; gases can be compressed because of the empty space between particles.
Changes of state
Heating gives particles more energy, so they move more and eventually break free. The particles themselves never change — only their arrangement and speed do. That is why melting and boiling are physical changes.
Diffusion
Particles spread from where they are crowded to where they are not. Diffusion is faster in a gas than a liquid, and faster when hot.
Ba cách sắp xếp
Trong chất rắn, các hạt xếp khít theo một trật tự cố định và chỉ dao động tại chỗ. Trong chất lỏng, chúng vẫn chạm nhau nhưng trượt được qua nhau. Trong chất khí, chúng ở rất xa nhau và chuyển động nhanh theo mọi hướng.
Điều đó giải thích mọi thứ còn lại: chất rắn giữ hình vì trật tự cố định; chất khí lan đầy bình vì không có gì giữ các hạt lại; và chất khí nén được vì giữa các hạt có khoảng trống.
Chuyển thể
Nung nóng thì hạt nhận thêm năng lượng, chuyển động mạnh hơn và cuối cùng thoát khỏi liên kết. Bản thân các hạt không hề thay đổi — chỉ cách sắp xếp và tốc độ của chúng thay đổi. Vì thế nóng chảy và sôi là biến đổi vật lý.
Khuếch tán
Các hạt lan từ nơi đông sang nơi thưa. Khuếch tán trong chất khí nhanh hơn trong chất lỏng, và càng nóng thì càng nhanh.
Vì sao có thể nén một xi lanh chứa đầy không khí, nhưng gần như không nén được xi lanh chứa đầy nước? Giải thích bằng mô hình hạt.
Bước 1 — mô tả không khí. Các hạt khí ở rất xa nhau, giữa chúng là khoảng trống lớn.
Bước 2 — nén khí. Đẩy pit tông thì các hạt bị dồn lại gần nhau hơn, chiếm phần khoảng trống đó, nên thể tích giảm rõ rệt.
Bước 3 — mô tả nước. Các hạt lỏng đã chạm nhau, gần như không còn khoảng trống.
Bước 4 — nén nước. Không còn chỗ trống để dồn vào, nên dù đẩy mạnh, thể tích gần như không đổi.
Điểm mấu chốt: nén được hay không là do khoảng trống giữa các hạt, không phải do hạt khí ‘mềm hơn’ hạt nước. Hạt không co lại được.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Stage 7 — Cells, the particle model and forces gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.