Mục lục bài họcĐang ở d07-b1
← AP Physics 1
0/22 bài đã học xong
Chương 7 · Unit 7 — Oscillations · Bài 1/2 của chương · bài 18/22 của AP Physics 1

Simple Harmonic Motion

Dao động điều hoà
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

The defining condition

Motion is simple harmonic when the restoring force is proportional to displacement and opposite in direction:

$$F=-kx\ \Longrightarrow\ a=-\frac{k}{m}x$$

Everything else follows. Position, velocity and acceleration are all sinusoidal, with $x$ and $a$ exactly out of phase.

Where things are maximum

  • At the extremes ($x=\pm A$): displacement, force, acceleration and potential energy are maximum; velocity and kinetic energy are zero.
  • At equilibrium ($x=0$): velocity and kinetic energy are maximum; force, acceleration and potential energy are zero.

Total energy $E=\tfrac12kA^2$ stays constant and depends only on amplitude.

Giải thích tiếng Việt

Điều kiện định nghĩa: lực hồi phục tỉ lệ với li độ và ngược chiều — $F=-kx$. Mọi thứ khác đều suy ra từ đó.

Bảng ở hai vị trí đặc biệt, học thuộc là trả lời được phần lớn câu hỏi:

  • Ở biên ($x=\pm A$): li độ, lực, gia tốc và thế năng lớn nhất; vận tốc và động năng bằng 0.
  • Ở cân bằng ($x=0$): vận tốc và động năng lớn nhất; lực, gia tốc và thế năng bằng 0.

Hai nhóm này luôn ngược nhau — thứ này cực đại thì thứ kia bằng $0$. Đó là toàn bộ nhịp điệu của dao động.

Cơ năng $E=\tfrac12kA^2$ không đổi và chỉ phụ thuộc biên độ.

0 +A −A Chấm xanh dương — Ở BIÊN: v = 0, nhưng |a| và lực hồi phục LỚN NHẤT Chấm xanh lá — Ở CÂN BẰNG: |v| lớn nhất, nhưng a = 0 và lực = 0 Hai đại lượng luôn ngược nhau — đó là toàn bộ nội dung của dao động.
Nhịp của dao động điều hoà. Chấm xanh dương ở hai biên: đường cong phẳng nên $v=0$, nhưng đó lại là chỗ vật bị kéo về mạnh nhất. Chấm xanh lá ở cân bằng: đường dốc nhất nên $|v|$ lớn nhất, nhưng lò xo lúc này không kéo cũng không đẩy. Vật đi qua vị trí cân bằng nhanh nhất chính là lúc không có lực nào tác dụng lên nó.
Ví dụ — tốc độ cực đại từ năng lượng

Vật $0{,}5$ kg gắn lò xo $k=200$ N/m dao động biên độ $0{,}1$ m. Tính tốc độ cực đại.

Giải.

Cơ năng bảo toàn. Ở biên toàn thế năng, ở cân bằng toàn động năng:

$$\tfrac12kA^2=\tfrac12mv_{\max}^2$$$$200(0{,}01)=0{,}5\,v_{\max}^2\ \Longrightarrow\ v_{\max}^2=4\ \Longrightarrow\ v_{\max}=2\ \text{m/s}$$

Cách khác: $v_{\max}=\omega A$ với $\omega=\sqrt{\frac{k}{m}}=\sqrt{400}=20$ rad/s, cho $20(0{,}1)=2$ m/s ✓.

Bẫy hay mất điểm — Ở biên, vận tốc bằng $0$ nhưng gia tốc lớn nhất — hệt bẫy “ném bóng lên tới đỉnh” của Unit 1. Vật đứng yên tức thời không có nghĩa là không có lực.
Phải nhớ — Biên: $v=0$, $|a|$ và lực cực đại. Cân bằng: $|v|$ cực đại, $a=0$. Cơ năng $\tfrac12kA^2$ không đổi.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 7 — Oscillations gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →