Mục lục bài họcĐang ở d06-b1
Measuring National Income and Its Limitations
Three ways of measuring the same thing
Because every act of spending is someone else’s income and every income comes from producing output, national income can be measured by the output, income or expenditure method, and all three must give the same total. The expenditure identity is the one used in every calculation question:
$$GDP = C + I + G + (X - M)$$Two adjustments follow. GNI (gross national income) adds net primary income from abroad to GDP: it measures income earned by a country’s residents wherever the assets are located, while GDP measures output produced inside the borders. The two differ sharply for countries with large foreign-owned sectors or large numbers of migrant workers. Net measures subtract depreciation, the capital consumed during the year.
Nominal, real and per capita
Nominal GDP is measured at current prices; real GDP strips out price changes using a price index, the GDP deflator:
$$\text{real GDP}=\frac{\text{nominal GDP}}{\text{deflator}}\times 100\qquad \text{deflator}=\frac{\text{nominal}}{\text{real}}\times 100$$Real growth is therefore approximately nominal growth minus inflation. Dividing by population gives per capita figures, and converting at purchasing power parity rather than market exchange rates corrects for the fact that non-traded goods are cheaper in poorer countries.
Why GDP is an imperfect welfare measure
It says nothing about distribution; it excludes unpaid work and the informal economy; it ignores negative externalities and resource depletion, and it even counts the clean-up spending after a disaster as a gain; it takes no account of leisure, of hours worked, or of the composition of output — arms and hospitals count the same. This is why composite measures such as the Human Development Index add life expectancy and education to income.
Ba cách đo cùng một thứ
Vì mỗi khoản chi của người này là thu nhập của người kia, và mọi thu nhập đều sinh ra từ việc làm ra sản lượng, nên thu nhập quốc dân đo được bằng phương pháp sản lượng, thu nhập hoặc chi tiêu, và cả ba phải cho cùng một tổng. Đẳng thức chi tiêu là công cụ dùng trong mọi câu hỏi tính toán:
$$GDP = C + I + G + (X - M)$$Từ đó có hai điều chỉnh. GNI cộng thêm thu nhập sơ cấp ròng từ nước ngoài vào GDP: nó đo thu nhập của cư dân một nước dù tài sản nằm ở đâu, còn GDP đo sản lượng làm ra bên trong lãnh thổ. Hai con số lệch nhau rất xa ở nước có nhiều doanh nghiệp nước ngoài hoặc nhiều lao động đi làm ở nước ngoài. Các chỉ tiêu ròng thì trừ đi khấu hao, tức phần vốn hao mòn trong năm.
Danh nghĩa, thực tế và bình quân đầu người
GDP danh nghĩa đo theo giá hiện hành; GDP thực đã lọc bỏ biến động giá bằng một chỉ số giá, gọi là GDP deflator:
$$\text{GDP thực}=\frac{\text{GDP danh nghĩa}}{\text{deflator}}\times 100\qquad \text{deflator}=\frac{\text{danh nghĩa}}{\text{thực}}\times 100$$Vì vậy tăng trưởng thực xấp xỉ bằng tăng trưởng danh nghĩa trừ lạm phát. Chia cho dân số ra chỉ tiêu bình quân đầu người, và quy đổi theo purchasing power parity thay vì theo tỉ giá thị trường sẽ sửa được việc hàng phi thương mại ở nước nghèo rẻ hơn nhiều.
Vì sao GDP là thước đo phúc lợi không hoàn hảo
Nó không nói gì về phân phối; nó bỏ sót lao động không được trả công và khu vực phi chính thức; nó bỏ qua ngoại ứng tiêu cực và sự cạn kiệt tài nguyên, thậm chí còn đếm khoản chi dọn dẹp sau thảm hoạ như một khoản tăng; nó không tính thời gian nghỉ ngơi, số giờ làm việc, hay cơ cấu sản lượng — vũ khí và bệnh viện được đếm như nhau. Vì thế mới có các thước đo tổng hợp như Human Development Index, cộng thêm tuổi thọ và giáo dục vào thu nhập.
Số liệu một nền kinh tế trong năm 2026 (tỉ USD).
| Khoản mục | Giá trị |
|---|---|
| Household consumption $C$ | 620 |
| Gross investment $I$ | 180 |
| Government spending $G$ | 240 |
| Exports $X$ | 200 |
| Imports $M$ | 260 |
| Net primary income from abroad | $-30$ |
| GDP deflator (2020 = 100) | 112 |
| Dân số | $25$ triệu |
Tính GDP danh nghĩa, GNI, GDP thực theo giá 2020, và GNI bình quân đầu người.
Bước 1 — GDP danh nghĩa theo phương pháp chi tiêu.
$$GDP = 620+180+240+(200-260)=620+180+240-60=980$$Chú ý dấu: nhập khẩu bị trừ vì nó là chi tiêu cho sản lượng làm ra ở nước khác. Cộng nhầm dấu sẽ ra $1500$, lệch hơn nửa.
Bước 2 — GNI.
$$GNI = GDP + \text{thu nhập sơ cấp ròng từ nước ngoài}=980+(-30)=950$$Con số âm cho biết cư dân nước ngoài rút về nhiều hơn cư dân nước này thu từ nước ngoài — dấu hiệu điển hình của một nước có nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang chuyển lợi nhuận về.
Bước 3 — GDP thực.
$$\text{GDP thực}=\frac{980}{112}\times 100=875$$Vậy so với năm gốc, GDP danh nghĩa là $980$ nhưng sức mua thật chỉ tương đương $875$ tỉ USD giá 2020. Nhân với deflator thay vì chia là lỗi phổ biến nhất, và nó luôn cho kết quả lớn hơn cả GDP danh nghĩa — một dấu hiệu vô lý mà học viên nên tự nhận ra.
Bước 4 — GNI bình quân đầu người.
$$\frac{950\ \text{tỉ USD}}{25\ \text{triệu người}}=38{,}000\ \text{USD mỗi người}$$Chi tiết quyết định điểm. Phải dùng GNI chứ không dùng GDP khi nói về thu nhập của người dân. Dùng GDP sẽ ra $39{,}200$ — cao hơn $1{,}200$ USD mỗi người, và toàn bộ chênh lệch ấy là khoản thực ra chảy ra nước ngoài. Với những nước có khu vực FDI lớn, khoảng cách này có thể lên tới hai chữ số phần trăm và làm sai lệch mọi so sánh mức sống.
Vẫn nền kinh tế trên. Năm 2020 GDP danh nghĩa là $800$ tỉ USD với deflator $=100$. Năm 2026 GDP danh nghĩa là $980$ với deflator $=112$. Dân số tăng từ $23$ triệu lên $25$ triệu.
Tính tăng trưởng danh nghĩa, tăng trưởng thực, và tăng trưởng GDP thực bình quân đầu người trong cả giai đoạn. Rồi cho biết mức sống có chắc chắn cao hơn không.
Bước 1 — tăng trưởng danh nghĩa.
$$\frac{980-800}{800}\times 100=+22{,}5\%$$Bước 2 — tăng trưởng thực. GDP thực năm 2026 là $980/112\times 100=875$; năm 2020 deflator bằng $100$ nên GDP thực đúng bằng $800$.
$$\frac{875-800}{800}\times 100=+9{,}4\%$$Hơn một nửa mức tăng danh nghĩa chỉ là giá cả, không phải hàng hoá. Lấy $22{,}5\%$ mà nói "nền kinh tế lớn lên gần một phần tư" là mô tả sai bản chất.
Bước 3 — bình quân đầu người.
$$2020:\ \frac{800}{23}=34{,}78\ \text{nghìn USD}\qquad 2026:\ \frac{875}{25}=35{,}00\ \text{nghìn USD}$$$$\text{tăng}=\frac{35{,}00-34{,}78}{34{,}78}\times 100=+0{,}6\%$$Bước 4 — đọc kết quả. Ba con số kể ba câu chuyện khác nhau về cùng một nền kinh tế: $+22{,}5\%$, $+9{,}4\%$ và $+0{,}6\%$. Dân số tăng $8{,}7\%$ đã nuốt gần trọn phần tăng trưởng thực. Đây là lý do mọi so sánh mức sống bắt buộc phải dùng chỉ tiêu thực, bình quân đầu người.
Mức sống có chắc cao hơn không. Không. Ngay cả $+0{,}6\%$ cũng chưa trả lời được, vì: phân phối có thể lệch tới mức đa số dân nghèo đi trong khi trung bình vẫn tăng; phần tăng có thể đến từ giờ làm dài hơn chứ không từ năng suất; và tăng trưởng có thể kèm ô nhiễm hoặc cạn kiệt tài nguyên mà GDP không trừ. Đó là lý do các thước đo tổng hợp như HDI tồn tại.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương National Income, Economic Growth and the AD-AS Model gồm 14 câu trắc nghiệm và 4 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.