Mục lục bài họcĐang ở d02-b2
Income and Cross Elasticity of Demand
Income elasticity of demand
Income elasticity of demand measures how quantity demanded responds to a change in real income:
$$YED=\frac{\%\Delta Q_d}{\%\Delta Y}$$The sign classifies the good and the size classifies it further. A normal good has $YED > 0$; within that, a necessity has $0 < YED < 1$ and a luxury (income-elastic good) has $YED > 1$. An inferior good has $YED < 0$: demand falls as income rises, because buyers switch to something they now prefer. Two warnings. First, a good can be normal over one income range and inferior over another, so classification is not a permanent property of the product. Second, $YED$ describes the shift of a demand curve, not a movement along it — income is not the good\u2019s own price.
Cross elasticity of demand
Cross elasticity of demand measures how the quantity demanded of good B responds to a change in the price of good A:
$$XED=\frac{\%\Delta Q_{d}^{B}}{\%\Delta P^{A}}$$A positive $XED$ means the goods are substitutes; a negative $XED$ means they are complements; a value near zero means the goods are unrelated. The larger the absolute value, the closer the relationship, so $XED$ is the standard tool for defining the boundary of a market in competition policy.
Why firms and governments use them
A firm facing a recession uses $YED$ to forecast the fall in its sales and to decide whether to diversify into goods with lower or negative income elasticity. A firm uses $XED$ to judge how exposed it is to a rival\u2019s price cut, and to price complements as a bundle. A government uses $YED$ to project tax revenue over the cycle, and it explains why the primary sector\u2019s share of output falls as economies grow: food has a low $YED$, so as incomes rise demand shifts towards manufactures and services.
Độ co giãn của cầu theo thu nhập
Income elasticity of demand đo mức phản ứng của lượng cầu trước thay đổi của thu nhập thực:
$$YED=\frac{\%\Delta Q_d}{\%\Delta Y}$$Dấu phân loại hàng hoá, độ lớn phân loại tiếp. Normal good có $YED > 0$; trong đó necessity có $0 < YED < 1$ còn luxury (hàng co giãn theo thu nhập) có $YED > 1$. Inferior good có $YED < 0$: thu nhập tăng thì cầu giảm, vì người mua chuyển sang thứ họ vốn thích hơn. Hai cảnh báo. Thứ nhất, một hàng có thể là normal ở khoảng thu nhập này và inferior ở khoảng thu nhập khác, nên phân loại không phải thuộc tính vĩnh viễn của sản phẩm. Thứ hai, $YED$ mô tả sự dịch chuyển của cả đường cầu, không phải sự trượt dọc đường — thu nhập không phải giá của chính hàng đó.
Độ co giãn chéo
Cross elasticity of demand đo lượng cầu hàng B phản ứng thế nào trước thay đổi giá hàng A:
$$XED=\frac{\%\Delta Q_{d}^{B}}{\%\Delta P^{A}}$$$XED$ dương nghĩa là hai hàng substitutes; $XED$ âm nghĩa là complements; gần bằng không nghĩa là không liên quan. Trị tuyệt đối càng lớn thì quan hệ càng chặt, nên $XED$ là công cụ chuẩn để vạch ranh giới một thị trường trong chính sách cạnh tranh.
Doanh nghiệp và nhà nước dùng chúng để làm gì
Hãng đối mặt suy thoái dùng $YED$ để dự báo mức sụt doanh số và để quyết định có nên đa dạng hoá sang nhóm hàng có độ co giãn thu nhập thấp hoặc âm hay không. Hãng dùng $XED$ để đo mức phơi nhiễm trước một đợt hạ giá của đối thủ, và để định giá theo gói cho các hàng bổ sung. Nhà nước dùng $YED$ để dự phóng thu ngân sách qua chu kỳ, và chính $YED$ giải thích vì sao tỉ trọng khu vực nông nghiệp trong sản lượng giảm khi nền kinh tế đi lên: lương thực có $YED$ thấp, nên thu nhập tăng thì cầu dịch sang hàng công nghiệp và dịch vụ.
Thu nhập thực bình quân của một nhóm hộ gia đình tăng từ $20$ nghìn USD lên $30$ nghìn USD một năm. Lượng cầu ba hàng hoá đổi như sau.
| Good | Q trước | Q sau |
|---|---|---|
| L — kỳ nghỉ nước ngoài | 100 | 190 |
| N — bánh mì | 400 | 460 |
| I — mì gói | 250 | 220 |
Tính $YED$ cho từng hàng, phân loại, rồi dự báo doanh số của hãng bán hàng L nếu thu nhập thực giảm $8\%$ trong một cuộc suy thoái.
Bước 1 — phần trăm thay đổi thu nhập, tính một lần dùng cho cả ba.
$$\%\Delta Y=\frac{30-20}{20}\times 100=+50\%$$Bước 2 — ba giá trị $YED$.
$$L:\ \frac{(190-100)/100}{0{,}5}=\frac{+90\%}{+50\%}=+1{,}8$$$$N:\ \frac{(460-400)/400}{0{,}5}=\frac{+15\%}{+50\%}=+0{,}3$$$$I:\ \frac{(220-250)/250}{0{,}5}=\frac{-12\%}{+50\%}=-0{,}24$$Bước 3 — phân loại. Hàng L có $YED>1$ nên là luxury, tức normal và co giãn theo thu nhập. Hàng N có $0
Bước 4 — dự báo suy thoái cho hàng L.
$$\%\Delta Q_d=YED\times\%\Delta Y=1{,}8\times(-8\%)=-14{,}4\%$$Doanh số hàng L tụt $14{,}4\%$ — nặng gần gấp đôi mức sụt thu nhập. Đó là toàn bộ lý do vì sao ngành du lịch và hàng lâu bền là những ngành khốn đốn nhất trong suy thoái, còn ngành bánh mì gần như không suy suyển ($0{,}3\times(-8\%)=-2{,}4\%$), và ngành mì gói thậm chí tăng ($-0{,}24\times(-8\%)=+1{,}92\%$).
Ý nghĩa quản trị. Một tập đoàn có cả ba dòng sản phẩm này tự phòng hộ được qua chu kỳ: dòng inferior đỡ cho dòng luxury khi kinh tế đi xuống, và ngược lại khi kinh tế đi lên. Đó là lập luận kinh tế đứng sau chiến lược đa dạng hoá danh mục.
Giá cà phê tăng từ \$4.00 lên \$4.60 một cân. Trong cùng thời gian, lượng cầu trà tăng từ $1000$ lên $1120$ hộp, còn lượng cầu đường tụt từ $800$ xuống $776$ kg.
Tính $XED$ của trà và của đường theo giá cà phê, phân loại quan hệ, rồi giải thích một hãng bán cả ba mặt hàng nên rút ra kết luận gì.
Bước 1 — phần trăm thay đổi giá cà phê.
$$\%\Delta P^{\text{cà phê}}=\frac{4{,}60-4{,}00}{4{,}00}\times 100=+15\%$$Bước 2 — hai giá trị $XED$.
$$XED_{\text{trà}}=\frac{(1120-1000)/1000}{0{,}15}=\frac{+12\%}{+15\%}=+0{,}8$$$$XED_{\text{đường}}=\frac{(776-800)/800}{0{,}15}=\frac{-3\%}{+15\%}=-0{,}2$$Bước 3 — phân loại. $XED$ của trà dương nên trà và cà phê là substitutes. $XED$ của đường âm nên đường và cà phê là complements. Độ lớn cũng nói lên nhiều: $0{,}8$ là quan hệ thay thế khá chặt, còn $0{,}2$ là quan hệ bổ sung yếu — đường còn được dùng cho hàng chục việc khác nên nó không lệ thuộc cà phê.
Bước 4 — hãng nên làm gì. Hãng bán cả ba mặt hàng biết rằng mỗi lần giá cà phê lên, doanh số trà tự nhích lên và doanh số đường nhích xuống, nên tổng doanh thu ổn định hơn từng dòng riêng lẻ. Ngược lại, nếu đối thủ hạ giá cà phê $10\%$ thì lượng trà của hãng sẽ tụt khoảng $0{,}8\times 10\%=8\%$ — con số này đủ lớn để phải phản ứng, chứ không thể bỏ qua.
Vì sao cơ quan cạnh tranh quan tâm. Khi xét một vụ sáp nhập, câu hỏi đầu tiên là "hai hãng này có cùng một thị trường không". $XED$ trả lời câu đó bằng số: $XED$ cao giữa hai sản phẩm nghĩa là chúng cạnh tranh trực tiếp, nên sáp nhập làm giảm cạnh tranh thật sự. $XED$ gần không nghĩa là chúng thuộc hai thị trường khác nhau và vụ sáp nhập ít đáng lo hơn.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Elasticity of Demand and Supply gồm 14 câu trắc nghiệm và 4 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.