Mục lục bài họcĐang ở d08-b6
Chương 2 · Stage 8 — Indices, ratio, percentage change and linear graphs · Bài 6/6 của chương · bài 12/18 của Cambridge Lower Secondary Mathematics

Averages from a table, and comparing distributions

Số trung bình từ bảng và so sánh phân bố
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Mean from a frequency table

Do not add the values in the first column and divide by how many rows there are. Multiply each value by its frequency, add those products, then divide by the total frequency. Adding an $f\times x$ column to the table makes this almost automatic.

Median and mode from a table

The mode is the value with the highest frequency — read it straight off. The median is the $\tfrac{n+1}{2}$-th value once you count through the frequencies in order; a running total column finds it quickly.

Which average is fair

The mean uses every value, so one extreme value distorts it. The median ignores extremes. The mode is the only average that works for non-numerical data such as favourite colour. Checkpoint often asks which is most appropriate — and the answer must have a reason.

Giải thích tiếng Việt

Trung bình cộng từ bảng tần số

Đừng cộng các giá trị ở cột đầu rồi chia cho số dòng. Phải nhân mỗi giá trị với tần số của nó, cộng các tích đó lại, rồi chia cho tổng tần số. Thêm một cột $f\times x$ vào bảng thì việc này gần như tự động.

Trung vị và mốt từ bảng

Mốt là giá trị có tần số lớn nhất — đọc thẳng ra. Trung vị là giá trị thứ $\tfrac{n+1}{2}$ khi đếm lần lượt theo tần số; thêm một cột cộng dồn thì tìm rất nhanh.

Số trung bình nào công bằng

Trung bình cộng dùng mọi giá trị nên một giá trị cực đoan sẽ kéo lệch nó. Trung vị bỏ qua cực đoan. Mốt là số trung bình duy nhất dùng được cho dữ liệu không phải số, như màu yêu thích. Checkpoint hay hỏi số nào phù hợp nhất — và câu trả lời phải kèm lý do.

Ví dụ — tính ba số trung bình từ bảng tần số

Bảng ghi số anh chị em của các bạn trong lớp: $0$ anh chị em — $6$ bạn; $1$ — $10$ bạn; $2$ — $8$ bạn; $3$ — $4$ bạn; $6$ — $2$ bạn.

Tính trung bình cộng, trung vị và mốt, rồi cho biết số nào mô tả lớp này tốt nhất.

Giải.

Bước 1 — tổng tần số. $6+10+8+4+2=30$ bạn.

Bước 2 — cột $f\times x$. $0\times6=0$; $1\times10=10$; $2\times8=16$; $3\times4=12$; $6\times2=12$. Tổng $=50$.

Bước 3 — trung bình cộng. $50\div30\approx1{,}67$ anh chị em.

Bước 4 — mốt. Tần số lớn nhất là $10$, ứng với giá trị $1$. Mốt $=1$.

Bước 5 — trung vị. $n=30$ nên lấy trung bình giá trị thứ $15$ và thứ $16$. Cộng dồn: tới $0$ là $6$ bạn; tới $1$ là $16$ bạn — nên cả bạn thứ $15$ và $16$ đều có giá trị $1$. Trung vị $=1$.

Bước 6 — số nào tốt nhất? Trung vị hoặc mốt ($=1$), vì hai bạn có $6$ anh chị em kéo trung bình cộng lên tới $1{,}67$ trong khi hơn nửa lớp chỉ có $0$ hoặc $1$.

Bẫy hay mất điểm — Chia cho số DÒNG của bảng thay vì cho tổng tần số: lấy $50\div5=10$. Đáp số $10$ anh chị em vô lý ngay từ cái nhìn đầu tiên — luôn kiểm xem trung bình có nằm giữa giá trị nhỏ nhất và lớn nhất không.
Phải nhớ — Bảng tần số thì luôn thêm hai cột: $f\times x$ và cộng dồn. Cột thứ nhất cho trung bình, cột thứ hai cho trung vị, còn mốt đọc thẳng.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Stage 8 — Indices, ratio, percentage change and linear graphs gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →