Mục lục bài họcĐang ở d03-b1
Culture, the Cultural Landscape, and Cultural Regions
Culture, traits, and complexes
Culture is the set of shared practices, beliefs, technologies, and values that a group learns and passes on. A cultural trait is a single element of it — a word, a dish, a way of greeting, a roof shape. A cultural complex is a bundle of traits that occur together and reinforce one another: a farming system, its calendar of festivals, its inheritance rules, and its diet form one complex rather than four unrelated facts.
The cultural landscape
The cultural landscape is the visible imprint of a group on the land: field patterns, building materials, religious structures, signage, street names, and how space is divided. Geographers read it as evidence, because a landscape records what a group actually did, not what it said it valued.
Three kinds of region
A formal (uniform) region is defined by one measurable trait that is largely uniform inside it. A functional (nodal) region is organized around a node and its area of influence — a parish, a broadcast range, a delivery zone. A vernacular (perceptual) region exists mainly in people's mental maps.
Core and periphery
Traits are usually strongest near the hearth and weaken outward, so cultural boundaries are transition zones, not lines.
Two stances
Ethnocentrism judges another group by the standards of one's own. Cultural relativism describes a practice in terms of the meanings held by the people who perform it. AP questions reward the second stance because it produces description and evidence rather than ranking.
Văn hoá, đặc trưng và phức hợp
Văn hoá là tập hợp thực hành, niềm tin, kỹ thuật và giá trị mà một nhóm học được và truyền lại. Đặc trưng văn hoá (cultural trait) là một yếu tố đơn lẻ — một từ, một món ăn, một cách chào, một kiểu mái nhà. Phức hợp văn hoá (cultural complex) là một bó đặc trưng đi cùng nhau và củng cố lẫn nhau: một hệ canh tác, lịch lễ hội của nó, luật thừa kế và chế độ ăn tạo thành một phức hợp chứ không phải bốn dữ kiện rời.
Cảnh quan văn hoá
Cảnh quan văn hoá là dấu in nhìn thấy được của một nhóm lên mặt đất: kiểu thửa ruộng, vật liệu xây, công trình tôn giáo, biển hiệu, địa danh, và cách chia không gian. Nhà địa lý đọc nó như bằng chứng, vì cảnh quan ghi lại việc nhóm đó đã làm, không phải điều nhóm đó nói.
Ba loại vùng
Vùng đồng nhất đo bằng một đặc trưng đo được, khá đồng đều bên trong. Vùng chức năng tổ chức quanh một đầu mối và phạm vi ảnh hưởng của nó — một giáo xứ, vùng phủ sóng, vùng giao hàng. Vùng cảm nhận tồn tại chủ yếu trong bản đồ trong đầu người ta.
Lõi và biên
Đặc trưng thường đậm nhất gần lõi và loãng dần ra ngoài, nên ranh giới văn hoá là dải chuyển tiếp, không phải một đường kẻ.
Hai lập trường
Chủ nghĩa vị chủng lấy chuẩn của nhóm mình để phán xét nhóm khác. Thuyết tương đối văn hoá mô tả một thực hành theo ý nghĩa mà chính người thực hành gán cho nó. Đề AP thưởng cho lập trường thứ hai, vì nó tạo ra mô tả và bằng chứng thay vì xếp hạng.
Một con phố trong thành phố có biển hiệu viết bằng tiếng Hàn, một nhà thờ Tin Lành làm lễ bằng tiếng Hàn, các quầy bán nguyên liệu hiếm thấy ở nơi khác, và một trung tâm dạy thêm buổi tối. Hãy xác định đây là bằng chứng của khái niệm nào, và giải thích vì sao nó chưa đủ để kết luận nhóm này đã bị đồng hoá.
Bước 1 — gọi tên khái niệm. Biển hiệu, công trình tôn giáo, loại hàng bày bán và loại dịch vụ đều là những thứ nhìn thấy được trên mặt đất. Đó chính là cảnh quan văn hoá do một nhóm tạo ra.
Bước 2 — tách đặc trưng khỏi phức hợp. Từng thứ một là một đặc trưng văn hoá: ngôn ngữ trên biển hiệu, ngôn ngữ hành lễ, thực phẩm, cách coi trọng học thêm. Bốn thứ này xuất hiện cùng nhau và củng cố nhau, nên chúng tạo thành một phức hợp văn hoá.
Bước 3 — vì sao chưa kết luận được là đồng hoá. Đồng hoá nghĩa là các đặc trưng gốc mờ dần rồi mất. Ở đây điều quan sát được là ngược lại: ngôn ngữ gốc vẫn dùng trong không gian công cộng, thiết chế tôn giáo vẫn vận hành bằng ngôn ngữ đó.
Bước 4 — mô tả cho đúng. Nếu cùng những người này dùng ngôn ngữ nước sở tại ở chỗ làm và trường học nhưng giữ nguyên các thực hành trên ở khu phố, thì tên gọi đúng là hội nhập (acculturation), chứ không phải đồng hoá.
Ý cần rút ra: cảnh quan là bằng chứng về cái đang được giữ. Muốn nói tới đồng hoá thì phải có bằng chứng về cái đã mất, và bằng chứng ấy phải theo thời gian, không phải một lát cắt.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 3 — Cultural Patterns and Processes gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.