Mục lục bài họcĐang ở d03-b1
← AP Human Geography
0/28 bài đã học xong
Chương 3 · Unit 3 — Cultural Patterns and Processes · Bài 1/4 của chương · bài 9/28 của AP Human Geography

Culture, the Cultural Landscape, and Cultural Regions

Văn hoá, cảnh quan văn hoá và vùng văn hoá
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Culture, traits, and complexes

Culture is the set of shared practices, beliefs, technologies, and values that a group learns and passes on. A cultural trait is a single element of it — a word, a dish, a way of greeting, a roof shape. A cultural complex is a bundle of traits that occur together and reinforce one another: a farming system, its calendar of festivals, its inheritance rules, and its diet form one complex rather than four unrelated facts.

The cultural landscape

The cultural landscape is the visible imprint of a group on the land: field patterns, building materials, religious structures, signage, street names, and how space is divided. Geographers read it as evidence, because a landscape records what a group actually did, not what it said it valued.

Three kinds of region

A formal (uniform) region is defined by one measurable trait that is largely uniform inside it. A functional (nodal) region is organized around a node and its area of influence — a parish, a broadcast range, a delivery zone. A vernacular (perceptual) region exists mainly in people's mental maps.

Core and periphery

Traits are usually strongest near the hearth and weaken outward, so cultural boundaries are transition zones, not lines.

Two stances

Ethnocentrism judges another group by the standards of one's own. Cultural relativism describes a practice in terms of the meanings held by the people who perform it. AP questions reward the second stance because it produces description and evidence rather than ranking.

Giải thích tiếng Việt

Văn hoá, đặc trưng và phức hợp

Văn hoá là tập hợp thực hành, niềm tin, kỹ thuật và giá trị mà một nhóm học được và truyền lại. Đặc trưng văn hoá (cultural trait) là một yếu tố đơn lẻ — một từ, một món ăn, một cách chào, một kiểu mái nhà. Phức hợp văn hoá (cultural complex) là một bó đặc trưng đi cùng nhau và củng cố lẫn nhau: một hệ canh tác, lịch lễ hội của nó, luật thừa kế và chế độ ăn tạo thành một phức hợp chứ không phải bốn dữ kiện rời.

Cảnh quan văn hoá

Cảnh quan văn hoá là dấu in nhìn thấy được của một nhóm lên mặt đất: kiểu thửa ruộng, vật liệu xây, công trình tôn giáo, biển hiệu, địa danh, và cách chia không gian. Nhà địa lý đọc nó như bằng chứng, vì cảnh quan ghi lại việc nhóm đó đã làm, không phải điều nhóm đó nói.

Ba loại vùng

Vùng đồng nhất đo bằng một đặc trưng đo được, khá đồng đều bên trong. Vùng chức năng tổ chức quanh một đầu mối và phạm vi ảnh hưởng của nó — một giáo xứ, vùng phủ sóng, vùng giao hàng. Vùng cảm nhận tồn tại chủ yếu trong bản đồ trong đầu người ta.

Lõi và biên

Đặc trưng thường đậm nhất gần lõi và loãng dần ra ngoài, nên ranh giới văn hoá là dải chuyển tiếp, không phải một đường kẻ.

Hai lập trường

Chủ nghĩa vị chủng lấy chuẩn của nhóm mình để phán xét nhóm khác. Thuyết tương đối văn hoá mô tả một thực hành theo ý nghĩa mà chính người thực hành gán cho nó. Đề AP thưởng cho lập trường thứ hai, vì nó tạo ra mô tả và bằng chứng thay vì xếp hạng.

VÙNG VĂN HOÁ — LÕI ĐẬM, BIÊN LOÃNG, RANH LÀ DẢI CHUYỂN TIẾP LÕI hearth đặc trưng còn đầy đủ BIÊN — đặc trưng loãng dần DẢI CHUYỂN TIẾP — trộn với vùng bên cường độ giảm dần VÙNG ĐỒNG NHẤT (formal) đo bằng MỘT đặc trưng đo được vd: tỉ lệ người nói một thứ tiếng VÙNG CHỨC NĂNG (functional) tổ chức quanh MỘT ĐẦU MỐI vd: một giáo phận, một vùng phủ sóng VÙNG CẢM NHẬN (vernacular) tồn tại trong ĐẦU NGƯỜI TA vd: “miền Nam”, “Trung Đông” Hỏi trước khi trả lời: vùng này đo bằng ĐẶC TRƯNG, bằng ĐẦU MỐI, hay bằng CẢM NHẬN?
Ba loại vùng trả lời ba câu hỏi khác nhau. Trước khi phân loại một vùng, hãy hỏi: nó được đo bằng một đặc trưng, bằng một đầu mối, hay bằng cảm nhận của người ta?
Ví dụ — đọc một con phố như bằng chứng

Một con phố trong thành phố có biển hiệu viết bằng tiếng Hàn, một nhà thờ Tin Lành làm lễ bằng tiếng Hàn, các quầy bán nguyên liệu hiếm thấy ở nơi khác, và một trung tâm dạy thêm buổi tối. Hãy xác định đây là bằng chứng của khái niệm nào, và giải thích vì sao nó chưa đủ để kết luận nhóm này đã bị đồng hoá.

Giải.

Bước 1 — gọi tên khái niệm. Biển hiệu, công trình tôn giáo, loại hàng bày bán và loại dịch vụ đều là những thứ nhìn thấy được trên mặt đất. Đó chính là cảnh quan văn hoá do một nhóm tạo ra.

Bước 2 — tách đặc trưng khỏi phức hợp. Từng thứ một là một đặc trưng văn hoá: ngôn ngữ trên biển hiệu, ngôn ngữ hành lễ, thực phẩm, cách coi trọng học thêm. Bốn thứ này xuất hiện cùng nhau và củng cố nhau, nên chúng tạo thành một phức hợp văn hoá.

Bước 3 — vì sao chưa kết luận được là đồng hoá. Đồng hoá nghĩa là các đặc trưng gốc mờ dần rồi mất. Ở đây điều quan sát được là ngược lại: ngôn ngữ gốc vẫn dùng trong không gian công cộng, thiết chế tôn giáo vẫn vận hành bằng ngôn ngữ đó.

Bước 4 — mô tả cho đúng. Nếu cùng những người này dùng ngôn ngữ nước sở tại ở chỗ làm và trường học nhưng giữ nguyên các thực hành trên ở khu phố, thì tên gọi đúng là hội nhập (acculturation), chứ không phải đồng hoá.

Ý cần rút ra: cảnh quan là bằng chứng về cái đang được giữ. Muốn nói tới đồng hoá thì phải có bằng chứng về cái đã mất, và bằng chứng ấy phải theo thời gian, không phải một lát cắt.

Bẫy hay mất điểm — Lỗi đắt nhất của bài này là nhảy từ một lát cắt hiện tại sang một kết luận về quá trình: thấy khu phố còn giữ tiếng mẹ đẻ thì nói "không hội nhập", thấy giới trẻ nói tiếng nước sở tại thì nói "đã đồng hoá". Cách chặn: mọi kết luận về hội nhập hay đồng hoá đều phải nêu hai thời điểm hoặc hai thế hệ để so; nếu đề chỉ cho một lát cắt, hãy dừng ở mô tả cảnh quan.
Phải nhớ — Đặc trưng là một yếu tố, phức hợp là bó yếu tố đi cùng nhau, cảnh quan là dấu in nhìn thấy được. Vùng đo bằng đặc trưng, bằng đầu mối, hay bằng cảm nhận — ba loại khác nhau. Lõi đậm, biên loãng, ranh là dải chuyển tiếp.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 3 — Cultural Patterns and Processes gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →