Mục lục bài họcĐang ở d04-b3
Aggregate Supply and Macroeconomic Equilibrium
Short-run aggregate supply
SRAS shows total planned output at each price level while factor prices (above all money wages) are assumed fixed. It slopes upward because, with wages fixed, a higher price level raises profit margins and firms expand output.
SRAS shifts when a cost of production changes: money wage rates, the price of imported raw materials and energy, indirect taxes and subsidies, the exchange rate, and business tax rates. A leftward shift of SRAS produces stagflation — a higher price level together with lower real output.
Two long-run models
- New classical / monetarist LRAS is vertical at potential output Yp, the level determined by the quantity and quality of factors of production. In this view the price level cannot permanently change real output.
- Keynesian AS has three sections: a horizontal section with huge spare capacity, an upward-sloping section as bottlenecks appear, and a vertical section at full employment.
Equilibrium and output gaps
Short-run equilibrium is where AD cuts SRAS. It need not lie on LRAS:
- Deflationary (recessionary) gap: equilibrium output is below Yp. Unemployment is above its natural rate and there is downward pressure on prices.
- Inflationary gap: equilibrium output is above Yp. The economy is over-heating and prices are being bid up.
Does the economy self-adjust?
The new classical answer is yes: in a deflationary gap, unemployment forces money wages down, SRAS shifts right, and output returns to Yp without any policy. The Keynesian answer is that money wages are sticky downwards — contracts, minimum wages and trade unions block the fall — so an economy can sit in a deflationary gap for years. This is the heart of the intervention debate, and the reason the two diagrams give opposite policy advice.
Short-run aggregate supply
SRAS cho biết tổng sản lượng dự kiến ở mỗi mức giá, với giả định giá yếu tố sản xuất — trước hết là tiền lương danh nghĩa — cố định. Nó dốc lên vì khi lương đứng yên mà giá bán tăng, biên lợi nhuận nở ra và doanh nghiệp mở rộng sản xuất.
SRAS dịch chuyển khi một khoản chi phí sản xuất đổi: lương danh nghĩa, giá nguyên liệu và năng lượng nhập khẩu, thuế gián thu và trợ cấp, tỉ giá, thuế doanh nghiệp. SRAS dịch trái gây stagflation — giá tăng đi kèm sản lượng giảm, tình huống mà chính sách quản lý tổng cầu không chữa được cả hai vế cùng lúc.
Hai mô hình dài hạn — IB bắt biết cả hai
- LRAS của new classical / monetarist: thẳng đứng tại $Y_p$, mức do số lượng và chất lượng yếu tố sản xuất quyết định. Theo phái này, mức giá không thể làm đổi sản lượng thực một cách lâu dài.
- Keynesian AS: ba đoạn — đoạn nằm ngang khi năng lực nhàn rỗi còn rất nhiều, đoạn dốc lên khi bắt đầu xuất hiện nút thắt, và đoạn thẳng đứng tại mức toàn dụng.
Cân bằng và output gap
Cân bằng ngắn hạn là chỗ AD cắt SRAS, và nó không nhất thiết nằm trên LRAS:
- Deflationary gap (còn gọi recessionary gap): sản lượng cân bằng thấp hơn $Y_p$. Thất nghiệp cao hơn tỉ lệ tự nhiên, giá chịu sức ép giảm.
- Inflationary gap: sản lượng cân bằng cao hơn $Y_p$. Nền kinh tế quá nóng, giá bị đẩy lên.
Nền kinh tế có tự điều chỉnh không?
Phái new classical nói có: trong deflationary gap, thất nghiệp ép lương danh nghĩa xuống, SRAS dịch phải, sản lượng tự quay về $Y_p$ mà không cần chính sách nào. Phái Keynesian nói lương cứng theo chiều xuống (sticky downwards) — hợp đồng lao động, lương tối thiểu, công đoàn đều chặn nó lại — nên một nền kinh tế có thể nằm trong deflationary gap nhiều năm.
Đây là trái tim của tranh luận intervention, và là lý do hai hình vẽ dẫn tới hai lời khuyên chính sách trái ngược. Trong Paper 1, câu (b) $15$ điểm gần như luôn hỏi đúng chỗ này, và điểm cao chỉ đến khi bài viết nêu được cả hai phía rồi mới kết luận.
Phải so hai cặp mũi tên mới trả lời được: cặp xanh lá bên trái (AD1 sang AD1', nét liền sang nét đứt) là một cú dịch AD sang phải khi nền kinh tế đang ở đoạn nằm ngang — kết quả là sản lượng chạy từ $Y_a$ sang $Y_b$ còn mức giá đứng nguyên ở $P_1$. Cặp xanh dương bên phải (AD2 sang AD2') là đúng cú dịch ngang đó nhưng nền kinh tế đang ở đoạn thẳng đứng — sản lượng không nhúc nhích khỏi $Y_f$, toàn bộ cú dịch chuyển thành giá, từ $P_2$ lên $P_3$.
Kết luận đọc được từ hình: hiệu quả của một gói kích cầu không phải là hằng số, nó phụ thuộc nền kinh tế đang đứng ở đoạn nào của AS. Cùng một khoản chi công, ở đáy suy thoái thì tạo việc làm, ở đỉnh chu kỳ thì chỉ tạo lạm phát.
Nước E có potential output $Y_p=1250$ tỉ. Số nhân của nền kinh tế này là $k=2.5$.
a) Nếu sản lượng cân bằng ngắn hạn là $Y_e=1150$ tỉ, tính deflationary gap theo giá trị tuyệt đối và theo phần trăm sản lượng tiềm năng, rồi tính mức tăng chi tiêu chính phủ cần thiết để đóng khoảng cách đó.
b) Làm lại với trường hợp $Y_e=1310$ tỉ.
a) Deflationary gap.
$$\text{gap}=Y_p-Y_e=1250-1150=\mathbf{100}\ \text{tỉ}$$Theo phần trăm — và đây là chỗ phải cẩn thận mẫu số: IB hỏi “as a percentage of potential output” nên mẫu là $Y_p$, không phải $Y_e$:
$$\frac{100}{1250}\times100=\mathbf{8.00\%}$$Nếu chia nhầm cho $Y_e$: $\frac{100}{1150}=8.70\%$ — sai $0.7$ điểm phần trăm.
Mức tăng $G$ cần thiết. Đảo công thức số nhân:
$$\Delta Y=k\times\Delta G\ \Rightarrow\ \Delta G=\frac{\Delta Y}{k}=\frac{100}{2.5}=\mathbf{40}\ \text{tỉ}$$Kiểm tra ngược: $2.5\times40=100$, đúng bằng khoảng cách. Chú ý $\Delta G$ nhỏ hơn khoảng cách rất nhiều — đó chính là ý nghĩa của số nhân.
b) Inflationary gap.
$$\text{gap}=Y_e-Y_p=1310-1250=\mathbf{60}\ \text{tỉ}$$$$\frac{60}{1250}\times100=\mathbf{4.80\%}$$$$\Delta G=\frac{-60}{2.5}=\mathbf{-24}\ \text{tỉ}$$Tức phải cắt chi tiêu công $24$ tỉ (hoặc tăng thuế tương đương). Lưu ý bất đối xứng chính trị: đóng deflationary gap là tiêu thêm tiền, ai cũng thích; đóng inflationary gap là cắt tiền hoặc tăng thuế, không ai thích — đây là một ý evaluation ghi được điểm trong Paper 1.
Nước F dùng mô hình Keynesian AS. Toàn dụng ở $Y_f=1250$ tỉ. Một gói kích cầu làm tổng chi tiêu danh nghĩa tăng thêm $90$ tỉ.
a) Trường hợp nền kinh tế đang ở $Y=1000$ tỉ, trên đoạn nằm ngang của AS. Tính sản lượng thực mới và tốc độ tăng trưởng thực; mức giá đổi thế nào?
b) Trường hợp nền kinh tế đang ở đúng $Y_f=1250$ tỉ, trên đoạn thẳng đứng, và chỉ số giá hiện là $100$. Tính chỉ số giá mới.
a) Trên đoạn nằm ngang. Ở đây năng lực nhàn rỗi còn nhiều đến mức doanh nghiệp tăng sản lượng mà không phải trả giá yếu tố cao hơn, nên toàn bộ $90$ tỉ chi tiêu thêm biến thành sản lượng thực:
$$Y_{\text{mới}}=1000+90=\mathbf{1090}\ \text{tỉ}$$$$g=\frac{90}{1000}\times100=\mathbf{9.00\%}$$Mức giá không đổi, đứng nguyên ở $P_1$. Kiểm tra tính nhất quán: $1090<1250$ nên nền kinh tế vẫn chưa chạm toàn dụng, kết luận hợp lệ.
b) Trên đoạn thẳng đứng. Sản lượng thực không thể vượt $Y_f$, nên $Y$ đứng yên ở $1250$ và toàn bộ cú dịch chuyển thành giá. Chi tiêu danh nghĩa đi từ $1250$ lên $1250+90=1340$, còn sản lượng thực vẫn là $1250$:
$$P_{\text{mới}}=\frac{1340}{1250}\times100=\mathbf{107.2}$$Tức lạm phát $7.20\%$ và tăng trưởng thực bằng $0$.
So hai kết cục. Cùng $90$ tỉ: trường hợp (a) ra $9.00\%$ tăng trưởng thực và không có lạm phát; trường hợp (b) ra $0\%$ tăng trưởng và $7.20\%$ lạm phát. Đó là toàn bộ lập luận của Keynes về việc thời điểm kích cầu quan trọng ngang bằng quy mô kích cầu — và cũng là lời cảnh báo của phái new classical rằng chính sách trễ nhịp sẽ rơi đúng vào trường hợp (b).
Bẫy 2 — nhầm dịch chuyển SRAS với chạy dọc SRAS. Giá dầu tăng làm dịch chuyển SRAS sang trái (chi phí đổi). Mức giá chung tăng chỉ làm chạy dọc lên trên đường SRAS cũ.
Bẫy 3 — mẫu số của output gap. IB hỏi theo phần trăm sản lượng tiềm năng, nên mẫu là $Y_p$: $\frac{100}{1250}=8.00\%$, chứ không phải $\frac{100}{1150}=8.70\%$.
Bẫy 4 — tưởng toàn dụng là thất nghiệp bằng $0$. Ở $Y_p$ vẫn còn thất nghiệp tạm thời và cơ cấu; chỉ thất nghiệp chu kỳ mới bằng $0$.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Macroeconomics I — Measuring Activity and the AD–AS Model gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.