Mục lục bài họcĐang ở d04-b2
Aggregate Demand and (HL) the Multiplier
What aggregate demand is
Aggregate demand (AD) is the total planned spending on domestic output at each price level, over a period of time:
$$\text{AD}=C+I+G+(X-M)$$It looks like the GDP identity, but it is a schedule, not an accounting total: it tells us how much buyers plan to spend at each possible price level.
Why AD slopes downward
- Wealth (real balance) effect — a lower price level raises the real value of money holdings, so households feel richer and consume more.
- Interest rate effect — a lower price level reduces the demand for money, pushing interest rates down and raising interest-sensitive investment and consumption.
- International substitution effect — a lower domestic price level makes home-produced goods cheaper relative to foreign goods, so X rises and M falls.
All three are reasons for a movement along AD. Nothing in that list shifts the curve.
Movement along versus shift
A change in the general price level moves the economy along AD. Anything else shifts it: consumer and business confidence, interest rates set by the central bank, income tax and government spending, household indebtedness, the exchange rate, and income growth in trading partners.
(HL) The multiplier
An injection does not raise national income once and stop. The recipients of the new spending re-spend part of it, and so on. What is not re-spent leaks out as saving, tax or imports:
$$k=\frac{1}{1-\text{MPC}}=\frac{1}{\text{MPS}+\text{MPT}+\text{MPM}}$$$$\Delta Y=k\times\Delta J$$The larger the leakages, the smaller the multiplier. A very open economy with high taxes therefore gets less output out of the same stimulus than a closed, low-tax one — which is why estimated multipliers differ so much between countries.
Aggregate demand là gì
Aggregate demand (AD) — tổng cầu — là tổng chi tiêu dự kiến vào sản lượng trong nước ở mỗi mức giá: $\text{AD}=C+I+G+(X-M)$.
Nhìn thì giống hệt đẳng thức GDP, nhưng khác về bản chất: GDP là con số đã xảy ra, còn AD là một biểu cho biết người mua định chi bao nhiêu ở từng mức giá có thể có.
Vì sao AD dốc xuống — ba lý do, học thuộc đủ ba
- Wealth effect (hiệu ứng của cải, hay real balance effect): giá chung giảm thì lượng tiền đang nắm giữ mua được nhiều hơn, hộ gia đình thấy giàu lên và tiêu nhiều hơn.
- Interest rate effect: giá chung giảm thì cầu tiền giảm, lãi suất hạ, nên đầu tư và các khoản tiêu dùng nhạy lãi suất tăng.
- International substitution effect: giá trong nước giảm làm hàng nội rẻ tương đối so với hàng ngoại, nên $X$ tăng và $M$ giảm.
Cả ba đều là lý do CHẠY DỌC đường AD, không có cái nào làm dịch chuyển nó. Đây là câu bị hỏi đi hỏi lại trong Paper 1.
Chạy dọc so với dịch chuyển
Thay đổi mức giá chung $\Rightarrow$ chạy dọc AD. Mọi thứ khác $\Rightarrow$ dịch chuyển AD: niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp, lãi suất do ngân hàng trung ương ấn định, thuế thu nhập, chi tiêu chính phủ, mức nợ hộ gia đình, tỉ giá, và thu nhập của các bạn hàng.
(HL) Số nhân — the multiplier
Một khoản bơm vào không nâng thu nhập quốc dân đúng một lần rồi thôi. Người nhận đem tiêu lại một phần, người nhận tiếp lại tiêu lại một phần nữa. Phần không được tiêu lại thì rò ra thành tiết kiệm, thuế hoặc nhập khẩu:
$$k=\frac{1}{1-\text{MPC}}=\frac{1}{\text{MPS}+\text{MPT}+\text{MPM}}$$$$\Delta Y=k\times\Delta J$$Rò rỉ càng lớn thì số nhân càng nhỏ. Một nền kinh tế rất mở và thuế cao sẽ lấy được ít sản lượng hơn từ cùng một gói kích cầu so với nền kinh tế đóng, thuế thấp — đó là lý do số nhân ước lượng ở các nước chênh nhau rất xa.
Phải đọc hình mới thấy: AD cắt SRAS tại điểm đen, cho mức giá $P_e$ và sản lượng $Y_e$ — và $Y_e$ nằm bên trái $Y_p$. Đoạn có mũi tên hai đầu phía dưới trục hoành chính là deflationary gap (còn gọi recessionary gap): phần sản lượng mà nền kinh tế có thể làm ra nhưng không làm ra, vì tổng cầu không đủ. Chú ý điểm cân bằng không nằm trên LRAS: đây là cân bằng ngắn hạn, và toàn bộ tranh luận về intervention nằm ở chỗ khoảng cách này tự đóng lại được hay phải có chính sách kéo AD sang phải.
Nước C có, tính bằng tỉ đô la: $C=740$, $I=210$, $G=260$, $X=180$, $M=230$.
a) Tính AD hiện tại.
b) Đồng nội tệ mất giá làm $X$ tăng thêm $25$ và $M$ giảm $15$; đồng thời niềm tin doanh nghiệp xấu đi làm $I$ giảm $30$. Tính AD mới và cho biết đường AD dịch chuyển hay nền kinh tế chạy dọc nó.
a)
$$\text{AD}=C+I+G+(X-M)$$$$=740+210+260+(180-230)$$$$=1210-50=\mathbf{1160}\ \text{tỉ}$$b) Tách từng cấu phần rồi mới cộng — đây là chỗ dễ nhầm dấu nhất.
- Xuất khẩu ròng: $X$ tăng $25$ nên $(X-M)$ tăng $25$; $M$ giảm $15$ nên $-M$ tăng thêm $15$. Tổng cộng $(X-M)$ tăng $\mathbf{+40}$.
- Đầu tư: $\mathbf{-30}$.
Kiểm lại bằng cách tính trực tiếp: $740+180+260+(205-215)=1180-10=1170$. Hai cách khớp.
Dịch chuyển hay chạy dọc? Dịch chuyển sang phải. Cả hai cú sốc — tỉ giá và niềm tin — đều không phải là thay đổi của mức giá chung, nên chúng làm đổi lượng chi tiêu dự kiến ở mọi mức giá, tức là dời cả đường AD. Nếu thay vào đó mức giá trong nước tự giảm và làm hàng nội rẻ tương đối, thì đó mới là international substitution effect và nền kinh tế chỉ trượt dọc xuống dưới trên chính đường AD cũ.
Lưu ý độ lớn: hai cú sốc gần như triệt tiêu nhau, ròng chỉ $+10$ trên nền $1160$, tức $0.86\%$. IB rất hay ra dạng “hai lực ngược chiều” để xem học viên có tính ròng hay chỉ nhìn một vế.
(HL) Nước D có $\text{MPS}=0.15$, thuế suất biên $\text{MPT}=0.25$, $\text{MPM}=0.10$. Nền kinh tế còn nhiều năng lực nhàn rỗi nên mức giá coi như không đổi.
a) Tính số nhân. b) Đầu tư tăng $35$ tỉ, tính mức tăng thu nhập quốc dân thực. c) Nếu ai đó dùng công thức số nhân của nền kinh tế đóng không thuế, họ sẽ ra bao nhiêu, và vì sao con số đó sai?
a) Số nhân. Cộng toàn bộ rò rỉ, không bỏ sót cái nào:
$$\text{MPS}+\text{MPT}+\text{MPM}=0.15+0.25+0.10=0.50$$$$k=\frac{1}{0.50}=\mathbf{2.0}$$b) Mức tăng thu nhập.
$$\Delta Y=k\times\Delta J=2.0\times35=\mathbf{70}\ \text{tỉ}$$c) Công thức sai và vì sao. Nếu chỉ coi tiết kiệm là rò rỉ:
$$k_{\text{sai}}=\frac{1}{\text{MPS}}=\frac{1}{0.15}=6.67\ \Rightarrow\ \Delta Y=6.67\times35=233.3\ \text{tỉ}$$Con số đó cao gấp $3.3$ lần đáp số đúng. Lý do: $\frac{1}{\text{MPS}}$ chỉ đúng trong nền kinh tế đóng và không có thuế, nơi mỗi đồng thu nhập hoặc được tiêu lại hoặc được tiết kiệm. Trong nền kinh tế mở có nhà nước, mỗi đồng thu nhập thêm còn bị nhà nước lấy $0.25$ và chảy ra nước ngoài $0.10$ — hai dòng đó rời khỏi vòng chu chuyển trong nước đúng như tiết kiệm.
Một bẫy nữa cùng họ: lấy $\frac{1}{1-0.50}=2.0$ thì tình cờ ra đúng ở đây, nhưng lập luận là sai — $0.50$ là tổng rò rỉ chứ không phải MPC. Với bộ số $0.10/0.20/0.10$ thì cách làm đó cho $\frac{1}{1-0.40}=1.67$ trong khi đáp số đúng là $2.5$.
Kiểm tra: $\text{MPC}=1-0.50=0.50$, nên $\frac{1}{1-\text{MPC}}=\frac{1}{0.50}=2.0$. Hai công thức khớp, vì MPC ở đây là phần thu nhập thêm thực sự quay lại thành chi tiêu trong nước.
Bẫy số nhân (HL): $\frac{1}{1-\text{MPC}}$ và $\frac{1}{\text{MPS}+\text{MPT}+\text{MPM}}$ là cùng một công thức nhìn từ hai phía, nhưng chỉ khi MPC là phần chi tiêu quay lại hàng hoá trong nước. Lấy tổng rò rỉ $0.40$ rồi thay vào $\frac{1}{1-0.40}$ là dùng nhầm vế: đáp số đúng là $\frac{1}{0.40}=2.5$, còn cách sai cho $1.67$.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Macroeconomics I — Measuring Activity and the AD–AS Model gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.