Mục lục bài họcĐang ở d04-b1
Measuring Economic Activity and Well-being
The circular flow: leakages and injections
In the simplest model, households supply factors of production to firms and receive incomes; firms sell the output back to households, who spend. Once a financial sector, a government and the rest of the world are added, part of national income leaks out of the circuit and part is injected back into it.
- Leakages: saving S, taxation T, spending on imports M.
- Injections: investment I, government spending G, export revenue X.
The circular flow is in equilibrium when total leakages equal total injections:
$$S+T+M=I+G+X$$Each leakage does not have to equal its own matching injection — only the totals must match. This is the interdependence concept: a fall in export demand abroad drains the circuit at home.
Three approaches, one number
National income can be measured as output (the value added of every producer), as income (wages, rent, interest and profit), or as expenditure. The three must be equal because every dollar of value added becomes somebody's income and is matched by somebody's spending:
$$\text{GDP}=C+I+G+(X-M)$$Nominal, real, GNI and per capita
Nominal GDP is valued at current prices; real GDP at constant base-year prices. The GDP deflator links them:
$$\text{real GDP}=\frac{\text{nominal GDP}}{\text{GDP deflator}}\times100$$GNI adds net property income from abroad to GDP, so a country hosting many foreign-owned firms can have a GNI well below its GDP. For comparison across countries, economists divide by population and convert at purchasing power parity (PPP) rather than market exchange rates.
What GDP does not measure
GDP omits the informal economy and unpaid work, ignores negative externalities and resource depletion, says nothing about distribution, and counts defensive spending after a disaster as a gain. Alternative indicators include the OECD Better Life Index, the Happiness Index, the HDI and green GDP, which try to capture economic well-being and sustainability instead of the volume of transactions.
Vòng chu chuyển: rò rỉ và bơm vào
Ở mô hình đơn giản nhất, households (hộ gia đình) cung cấp yếu tố sản xuất cho firms (doanh nghiệp) và nhận lại thu nhập; doanh nghiệp bán hàng lại cho hộ gia đình. Thêm khu vực tài chính, chính phủ và nước ngoài thì một phần thu nhập rò ra khỏi vòng, một phần được bơm ngược vào.
- Leakages — rò rỉ: tiết kiệm $S$, thuế $T$, chi cho hàng nhập khẩu $M$.
- Injections — bơm vào: đầu tư $I$, chi tiêu chính phủ $G$, doanh thu xuất khẩu $X$.
Vòng chu chuyển cân bằng khi tổng rò rỉ bằng tổng bơm vào: $S+T+M=I+G+X$. Chú ý chữ tổng — không đòi $S=I$ hay $T=G$ riêng từng cặp. Đây chính là khái niệm interdependence: cầu xuất khẩu ở nước ngoài tụt là vòng chu chuyển trong nước bị rút bớt.
Ba cách đo, một con số
Thu nhập quốc dân đo được bằng output (giá trị gia tăng của mọi nhà sản xuất), bằng income (lương, tiền thuê, lãi, lợi nhuận), hoặc bằng expenditure (chi tiêu). Ba cách phải cho cùng một số, vì mỗi đồng giá trị gia tăng đều trở thành thu nhập của ai đó và đều được đối ứng bằng chi tiêu của ai đó.
Danh nghĩa, thực, GNI và bình quân đầu người
Nominal GDP tính theo giá hiện hành; real GDP tính theo giá năm gốc. GDP deflator nối hai cái: GDP thực $=$ GDP danh nghĩa chia cho deflator rồi nhân $100$.
GNI $=$ GDP $+$ net property income from abroad (thu nhập sở hữu ròng từ nước ngoài). Nước có nhiều doanh nghiệp vốn ngoại đóng trên lãnh thổ thường có GNI thấp hơn GDP, vì lợi nhuận chảy về nước chủ sở hữu. So sánh giữa các nước thì phải chia cho dân số và quy đổi theo PPP chứ không theo tỉ giá thị trường.
Những gì GDP không đo
GDP bỏ sót kinh tế phi chính thức và công việc không trả lương, làm ngơ ngoại ứng tiêu cực và suy giảm tài nguyên, không nói gì về phân phối, và còn đếm cả chi tiêu khắc phục thảm hoạ như một khoản tăng. Các thước đo thay thế — OECD Better Life Index, Happiness Index, HDI, green GDP — cố đo economic well-being và sustainability thay vì đo khối lượng giao dịch.
Phải đọc chiều mũi tên mới trả lời được: ba mũi tên đỏ chỉ xuống ($S$, $T$, $M$) là leakages — thu nhập rời khỏi vòng; ba mũi tên xanh chỉ lên ($I$, $G$, $X$) là injections — chi tiêu quay lại vòng. Chú ý ba ô dưới: tiết kiệm rò vào khu vực tài chính rồi quay lại thành đầu tư, thuế rò vào chính phủ rồi quay lại thành chi tiêu công, chi cho nhập khẩu rò ra nước ngoài rồi quay lại thành doanh thu xuất khẩu. Nhưng mỗi cặp không buộc phải bằng nhau: chỉ tổng ba mũi tên xuống phải bằng tổng ba mũi tên lên thì vòng mới đứng yên.
Nước A công bố số liệu một năm, đơn vị tỉ đô la:
| Khoản mục | Giá trị |
|---|---|
| Household consumption (tiêu dùng hộ gia đình) | 620 |
| Gross investment (đầu tư) | 190 |
| Government spending on goods and services | 240 |
| Transfer payments (chuyển giao) | 95 |
| Exports of goods and services | 150 |
| Imports of goods and services | 185 |
| Property income received from abroad | 20 |
| Property income paid abroad | 55 |
Tính GDP theo cách chi tiêu và tính GNI.
Bước 1 — GDP theo expenditure approach. Công thức chỉ nhận bốn thành phần:
$$\text{GDP}=C+I+G+(X-M)$$$$=620+190+240+(150-185)$$$$=1050-35=\mathbf{1015}\ \text{tỉ}$$Vì sao không có $95$ tỉ transfer payments? Chuyển giao là tiền nhà nước trả mà không nhận lại hàng hoá hay dịch vụ nào — nó chỉ phân phối lại thu nhập. Khi người nhận đem tiêu, khoản chi đó đã nằm trong $C$ rồi; cộng thêm vào $G$ là đếm hai lần và GDP sẽ phồng lên thành $1110$.
Bước 2 — net property income from abroad. Đây là hiệu của hai dòng, không phải một dòng:
$$\text{NPIA}=20-55=-35\ \text{tỉ}$$Bước 3 — GNI.
$$\text{GNI}=\text{GDP}+\text{NPIA}=1015+(-35)=\mathbf{980}\ \text{tỉ}$$Đọc con số: GNI thấp hơn GDP $35$ tỉ, tức khoảng $3.4\%$ sản lượng làm ra trên lãnh thổ nước A thực chất thuộc về người nước ngoài. Với một nước hút nhiều FDI, GDP đo hoạt động trên lãnh thổ còn GNI mới đo thu nhập của công dân — và khi bàn về mức sống thì GNI bình quân đầu người là con số sát hơn.
Kiểm tra: $35/1015=0.0345$, tức $3.45\%$.
Nước B có nominal GDP $=660$ tỉ và real GDP tính theo giá năm gốc $=600$ tỉ.
Sang năm sau, nominal GDP tăng $8.0\%$, GDP deflator tăng $5.0\%$, dân số tăng $1.5\%$.
a) Tính GDP deflator của năm đầu. b) Tính tốc độ tăng real GDP của năm sau. c) Tính tốc độ tăng real GDP bình quân đầu người.
a) GDP deflator.
$$\text{deflator}=\frac{\text{nominal GDP}}{\text{real GDP}}\times100=\frac{660}{600}\times100=\mathbf{110}$$Chỉ số $110$ nghĩa là mặt bằng giá cao hơn năm gốc $10\%$.
b) Tăng trưởng thực. Đây là chỗ hầu hết học viên mất điểm: không được lấy $8.0-5.0=3.0\%$. Phải chia hai chỉ số, không trừ hai tốc độ:
$$1+g_{\text{real}}=\frac{1+g_{\text{nominal}}}{1+g_{\text{deflator}}}=\frac{1.08}{1.05}=1.028571$$$$g_{\text{real}}=0.028571=\mathbf{2.86\%}$$Sai số của phép trừ thẳng ở đây là $3.00-2.86=0.14$ điểm phần trăm — nhỏ, nhưng IB Paper 3 chấm theo con số chứ không theo xấp xỉ, và với lạm phát hai chữ số thì sai số phình rất nhanh.
c) Bình quân đầu người. Lại chia, không trừ:
$$1+g_{\text{per capita}}=\frac{1.028571}{1.015}=1.013371$$$$g_{\text{per capita}}=\mathbf{1.34\%}$$Đọc con số: báo chí sẽ giật tít “kinh tế tăng $8\%$”. Sau khi bóc giá ra còn $2.86\%$; sau khi chia cho dân số còn $1.34\%$ — tức là mức sản lượng thực trên mỗi đầu người chỉ nhích lên hơn một phần trăm. Ba con số này cùng đúng, nhưng chỉ con số cuối nói được điều mà câu hỏi về economic well-being muốn biết.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Macroeconomics I — Measuring Activity and the AD–AS Model gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.