Mục lục bài họcĐang ở d08-b1
← AP World History
0/18 bài đã học xong
Chương 8 · Unit 8 — Cold War and Decolonization (c. 1900–present) · Bài 1/2 của chương · bài 15/18 của AP World History

Paths to Independence

Các con đường tới độc lập
← Mục lục bài học
Lý thuyết · English

Why after 1945

The timing is not accidental. Four conditions converged:

  • European powers were economically exhausted by two wars and could no longer afford large colonial garrisons.
  • Colonial subjects had been mobilised for those wars and had a strong claim on the powers they had fought for.
  • The United Nations charter and human rights language gave independence movements a legitimate international vocabulary.
  • The two superpowers were both, for their own reasons, hostile to European colonial empires.

Three paths

  • Negotiated — India under the Indian National Congress and Gandhi's mass nonviolent organisation; Ghana under Nkrumah. Independence came through pressure, negotiation and the colonial power's calculation that holding on was not worth the cost.
  • Armed struggle — Algeria against France, Vietnam against France then the United States. These occurred where there was a large settler population or a major strategic interest, so the colonial power would not simply calculate and leave.
  • Rapid withdrawal — much of Africa around 1960, where exhausted powers left quickly, often with little preparation for succession.

Partition and its costs

Independence frequently came with partition: India and Pakistan in 1947, with mass violence and the displacement of millions; Palestine; Korea; Vietnam. Where the colonial state had governed diverse populations through a single administration, dividing it created new minorities on both sides of every new border.

Giải thích tiếng Việt

Vì sao lại là sau 1945: thời điểm không ngẫu nhiên. Bốn điều kiện hội tụ:

  • Các cường quốc châu Âu kiệt quệ về kinh tế sau hai cuộc chiến và không còn kham nổi các đội quân đồn trú lớn ở thuộc địa.
  • Dân thuộc địa đã bị huy động cho chính những cuộc chiến ấy, nên có một yêu sách rất mạnh với các cường quốc mà họ đã đổ máu cho.
  • Hiến chương Liên Hợp Quốc và ngôn ngữ nhân quyền cho các phong trào độc lập một vốn từ chính danh về mặt quốc tế.
  • Cả hai siêu cường, vì lý do riêng của mình, đều thù địch với các đế chế thuộc địa châu Âu.

Ba con đường:

  • Thương lượng — Ấn Độ với Đảng Quốc đại và phong trào bất bạo động quần chúng của Gandhi; Ghana dưới Nkrumah. Độc lập đến qua sức ép, đàm phán, và phép tính của mẫu quốc rằng giữ lại không đáng giá.
  • Đấu tranh vũ trang — Algeria chống Pháp, Việt Nam chống Pháp rồi chống Mỹ. Những trường hợp này xảy ra ở nơi có đông dân định cư hoặc lợi ích chiến lược lớn, nên mẫu quốc không đơn giản tính toán rồi rút.
  • Rút lui vội — phần lớn châu Phi quanh năm 1960, nơi các cường quốc kiệt sức rời đi nhanh, thường với rất ít chuẩn bị cho việc chuyển giao.

Chia cắt và cái giá của nó: độc lập thường đi kèm chia cắt lãnh thổ — Ấn Độ và Pakistan năm 1947 với bạo lực quy mô lớn và hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa; Palestine; Triều Tiên; Việt Nam.

Ở đâu nhà nước thuộc địa từng cai trị một dân cư đa dạng bằng một bộ máy duy nhất, việc chia nó ra tạo ra những thiểu số mới ở cả hai phía của mọi đường biên mới.

BA CON ĐƯỜNG — VÀ MỘT DI SẢN CHUNG THƯƠNG LƯỢNG Ấn Độ · Ghana bất bạo động, tổ chức quần chúng CHIẾN TRANH Algeria · Việt Nam nơi có dân định cư hoặc lợi ích lớn RÚT LUI VỘI nhiều nơi ở châu Phi mẫu quốc kiệt sức sau 1945 DI SẢN CHUNG: biên giới do người khác vẽ · kinh tế xuất thô · hạ tầng hướng ra cảng · giới tinh hoa gắn với chế độ cũ Con đường giành độc lập khác nhau, nhưng thứ THỪA HƯỞNG thì giống nhau — và đó là lý do nhiều nước gặp cùng một loại khó khăn dù lịch sử rất khác. Chiến tranh Lạnh biến các cuộc tranh chấp nội bộ thành mặt trận uỷ nhiệm của hai khối.
Ba con đường, một di sản. Cách giành độc lập khác nhau rất nhiều, nhưng thứ các nhà nước mới thừa hưởng thì giống nhau: biên giới do người khác vẽ, kinh tế xuất nguyên liệu thô, hạ tầng hướng ra cảng, và một giới tinh hoa gắn với chế độ cũ. Đó là lý do nhiều nước có lịch sử rất khác lại gặp cùng một loại khó khăn sau độc lập.
Ví dụ — giải thích một khác biệt về con đường

Vì sao Ấn Độ giành độc lập qua thương lượng còn Algeria phải qua chiến tranh?

Giải.

Biến số quyết định: sự có mặt của dân định cư.

Ấn Độ: số người Anh ở Ấn Độ rất nhỏ so với dân số — chủ yếu là quan chức, sĩ quan và thương nhân, phần lớn coi Anh là quê hương và dự định về.

Với họ, rời đi là hồi hương. Khi phép tính chi phí nghiêng sang phía bất lợi, việc rút không đòi hỏi ai phải từ bỏ nhà cửa của mình.

Algeria: có khoảng một triệu người định cư gốc Âu, nhiều gia đình đã sống ở đó nhiều thế hệ. Với họ, Algeria nhà.

Hơn nữa, Pháp về mặt pháp lý coi Algeria là một phần của nước Pháp, không phải thuộc địa — nên rời đi không phải là kết thúc một chính sách mà là cắt bỏ lãnh thổ quốc gia.

Hệ quả: ở Ấn Độ, sức ép quần chúng đủ để làm phép tính thay đổi. Ở Algeria, không có phép tính nào có thể thắng, vì một nhóm dân cư đông đảo và có ảnh hưởng chính trị ở chính quốc sẽ mất tất cả — nên xung đột kéo dài và cực kỳ tàn khốc.

Cần thêm cho công bằng: chiến lược của phong trào cũng quan trọng. Bất bạo động quần chúng ở Ấn Độ khai thác được đúng điểm yếu của một chế độ tuyên bố dựa trên pháp quyền, vì đàn áp công khai người biểu tình ôn hoà rất khó biện minh trước dư luận trong nước và quốc tế.

Câu luận đề mẫu: con đường tới độc lập được quyết định chủ yếu bởi việc mẫu quốc có gì để mất tại chỗ — và dân định cư là thứ làm phép tính rút lui trở nên bất khả.

Bẫy hay mất điểm — Đừng viết bất bạo động thành công vì nó “cảm hoá” được người cai trị. Nó thành công vì nó khai thác một mâu thuẫn: một chế độ tuyên bố dựa trên pháp quyền rất khó biện minh việc đàn áp người biểu tình ôn hoà.
Phải nhớ — Sau 1945: mẫu quốc kiệt sức + dân thuộc địa đã đổ máu + ngôn ngữ LHQ + hai siêu cường chống thuộc địa. Dân định cư quyết định có chiến tranh hay không.

Đọc xong rồi — làm thử ngay

Bài tập của chương Unit 8 — Cold War and Decolonization (c. 1900–present) gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.

Làm bài tập chương →