Mục lục bài họcĐang ở d04-b4
Labour, Caste and New Social Hierarchies
Coerced labour is not one thing
The exam rewards precision here, because the systems differ on questions that matter: is the status inherited? is the person legally property? is the obligation temporary?
- Chattel slavery in the Atlantic: hereditary, lifelong, legally property, and increasingly defined by race. Nothing about it was standard practice everywhere — hereditary racial chattel slavery on this scale was new.
- Encomienda and hacienda: a grant of indigenous labour, then a large estate where debt kept workers in place.
- Mit'a repurposed: the Spanish took the Inca rotational labour draft and pointed it at the silver mines of Potosi, which killed on a scale the Inca system never did.
- Indentured servitude: a fixed term of years traded for passage; harsh, but temporary and not inherited.
- Serfdom in Russia and eastern Europe: bound to land rather than owned as a person, and tightening in this very period.
New hierarchies, invented on the spot
Spanish America produced the casta order: peninsulares born in Spain at the top, then criollos of Spanish descent born in the Americas, then mestizos and mulattoes, with indigenous people and enslaved Africans at the base. The resentment of criollos, wealthy but excluded from the highest offices, becomes a cause of revolution in the next unit.
Elsewhere hierarchies were defended rather than invented: Tokugawa Japan fixed a ranked order and confined European contact to Dejima; Qing China restricted European traders to a single southern port; the Ottomans kept the timar land-grant system for cavalry service.
What states did with merchants
Merchant wealth grew everywhere, but political standing did not follow automatically. Where rulers needed credit — the Dutch Republic, England — merchants gained influence. Where the state was already funded by land taxes, they stayed rich and powerless.
“Lao động cưỡng bức” không phải một thứ duy nhất. Đề thưởng cho sự chính xác ở đây, vì các chế độ khác nhau ở đúng những câu hỏi quan trọng: thân phận có di truyền không? người đó có bị coi là tài sản không? nghĩa vụ có hạn kỳ không?
- Nô lệ tài sản ở Đại Tây Dương: di truyền, suốt đời, về mặt pháp lý là tài sản, và ngày càng được định nghĩa theo chủng tộc. Không có chuyện “thời nào cũng thế” ở đây — nô lệ tài sản mang tính di truyền và gắn với chủng tộc ở quy mô này là cái mới.
- Encomienda và hacienda: một bên là quyền sử dụng lao động bản địa được ban cho người đi chinh phục, một bên là đại điền trang giữ chân người làm bằng nợ.
- Mit'a bị dùng lại: người Tây Ban Nha lấy chế độ lao dịch luân phiên của Inca và chĩa nó vào mỏ bạc Potosi, gây chết chóc ở mức mà chế độ Inca chưa từng gây ra.
- Khế ước lao dịch: đổi một số năm làm việc lấy tiền tàu; khắc nghiệt, nhưng có hạn và không truyền cho con.
- Nông nô ở Nga và Đông Âu: bị buộc vào đất chứ không bị sở hữu như một món đồ, và đang siết chặt lại đúng trong giai đoạn này.
Tôn ti mới, được chế ra tại chỗ: châu Mỹ thuộc Tây Ban Nha sinh ra trật tự casta — peninsulares sinh ở Tây Ban Nha đứng đầu, rồi criollos gốc Tây Ban Nha nhưng sinh tại châu Mỹ, rồi mestizo và mulatto, dưới cùng là người bản địa và người châu Phi bị bắt làm nô lệ. Nỗi bất mãn của giới criollo — giàu mà bị chặn khỏi các chức vụ cao nhất — sẽ thành một nguyên nhân của cách mạng ở chương sau.
Ở nơi khác, tôn ti được bảo vệ chứ không phải chế mới: Nhật Bản thời Tokugawa cố định thứ bậc xã hội và dồn mọi tiếp xúc với châu Âu vào đảo Dejima; nhà Thanh giới hạn thương nhân châu Âu ở một cảng phía nam; Ottoman giữ chế độ ban đất timar đổi lấy nghĩa vụ kỵ binh.
Nhà nước làm gì với thương nhân: của cải thương nhân tăng ở khắp nơi, nhưng địa vị chính trị không tự động đi theo. Nơi nào nhà cầm quyền cần vay tiền — Cộng hoà Hà Lan, nước Anh — thương nhân có tiếng nói. Nơi nào ngân sách đã đủ nhờ thuế ruộng đất, họ vẫn giàu và vẫn không có quyền.
Đề: So sánh chế độ nô lệ tài sản ở vùng Caribe với chế độ mit'a ở Potosi. Nêu một điểm giống và một điểm khác, và giải thích khác biệt.
Bước 1 — dựng trục. Trục tốt nhất là quan hệ pháp lý giữa người lao động và người bắt lao động, vì trên trục đó hai chế độ tách nhau rõ nhất.
Bước 2 — điểm giống. Cả hai đều là lao động cưỡng bức phục vụ xuất khẩu: đường và bạc đều đi ra khỏi châu Mỹ, và cả hai chế độ đều có tỷ lệ chết cao đến mức phải liên tục bổ sung người mới.
Bước 3 — điểm khác, nói bằng ba tiêu chí. Người bị bắt làm nô lệ ở Caribe là tài sản: mua bán được, thân phận truyền sang con, không có ngày kết thúc. Người bị gọi đi mit'a vẫn là thành viên của cộng đồng mình: cộng đồng gửi người theo lượt, người đi có ngày về, và thân phận không truyền cho con — nhưng cái giá là cộng đồng phải nộp lượt tiếp theo, năm này qua năm khác.
Bước 4 — giải thích vì sao khác. Người Tây Ban Nha ở vùng Andes tiếp quản một nhà nước Inca còn nguyên bộ máy làng xã và một thói quen lao dịch đã tồn tại, nên rẻ nhất là chiếm lấy cơ chế sẵn có; ở vùng Caribe dân bản địa gần như đã biến mất nên không còn cộng đồng nào để trưng dụng, và lao động buộc phải được nhập khẩu — mà lao động nhập khẩu qua đường biển chỉ có lãi khi người ta được coi là tài sản mua đứt.
Câu giải thích đó là chỗ ăn điểm: nó dùng điều kiện thật của hai nơi để suy ra hai chế độ khác nhau, thay vì chỉ mô tả hai chế độ.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 4 — Transoceanic Interconnections (c. 1450–1750) gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.