Mục lục bài họcĐang ở d01-b2
The production possibility curve
What the curve shows
A production possibility curve (PPC) shows the maximum combinations of two goods an economy can produce when all its resources are used fully and efficiently, with the current state of technology.
Three positions matter, and each means something different:
| position | meaning |
| on the curve | resources fully and efficiently used |
| inside the curve | resources not fully used — unemployment or inefficiency |
| outside the curve | unattainable with current resources and technology |
Movements along the curve
Moving from one point on the curve to another means producing more of one good and necessarily less of the other. That is opportunity cost shown as a picture — the number of units of the second good given up.
The curve is usually drawn concave to the origin (bowing outwards), not as a straight line. The reason: resources are not equally suited to producing both goods. The first units transferred are the ones best suited to the new use; as more are transferred, increasingly unsuitable resources have to be moved, so opportunity cost rises.
Shifts of the curve
The whole curve moves outward when the economy's productive capacity grows:
- more or better resources — a larger workforce, new mineral discoveries, more capital;
- improved technology;
- better education and training, raising the quality of labour.
This is economic growth. The curve moves inward after a war, a natural disaster, or a serious loss of workforce.
An important distinction the exam tests: moving from inside the curve to the curve is not economic growth in the same sense — it is simply putting existing idle resources back to work. Only a shift of the curve itself is an increase in capacity.
Capital goods and consumer goods
A common version of the PPC has capital goods on one axis and consumer goods on the other.
Choosing more capital goods today means fewer consumer goods now — a real sacrifice — but it shifts the curve outward faster in future, because capital goods are what produce everything else.
That trade-off between present consumption and future growth is one of the clearest applications of opportunity cost in the whole syllabus.
Đường này cho biết gì. Đường giới hạn khả năng sản xuất cho biết các tổ hợp tối đa của hai loại hàng hoá mà một nền kinh tế sản xuất được khi nguồn lực được dùng đầy đủ và hiệu quả, với trình độ công nghệ hiện có.
Ba vị trí đều có nghĩa riêng:
- trên đường — nguồn lực được dùng đầy đủ và hiệu quả;
- bên trong đường — nguồn lực chưa dùng hết: có thất nghiệp hoặc kém hiệu quả;
- bên ngoài đường — không đạt được với nguồn lực và công nghệ hiện tại.
Di chuyển dọc theo đường. Đi từ điểm này sang điểm khác trên đường nghĩa là sản xuất nhiều hơn một hàng hoá và bắt buộc ít hơn hàng hoá kia. Đó chính là chi phí cơ hội được vẽ thành hình — số đơn vị hàng hoá thứ hai bị từ bỏ.
Đường thường được vẽ lõm về phía gốc toạ độ (cong ra ngoài), không phải đường thẳng. Lý do: nguồn lực không phù hợp như nhau với việc sản xuất cả hai loại hàng. Những đơn vị được chuyển đầu tiên là những đơn vị hợp nhất với công việc mới; càng chuyển nhiều, càng phải chuyển những nguồn lực ít phù hợp hơn, nên chi phí cơ hội tăng dần.
Dịch chuyển của cả đường. Cả đường dịch ra ngoài khi năng lực sản xuất của nền kinh tế lớn lên:
- nhiều hơn hoặc tốt hơn về nguồn lực — lực lượng lao động đông hơn, phát hiện mỏ mới, thêm vốn;
- công nghệ tiến bộ;
- giáo dục và đào tạo tốt hơn, làm tăng chất lượng lao động.
Đó là tăng trưởng kinh tế. Đường dịch vào trong sau chiến tranh, thiên tai, hoặc mất mát lớn về lực lượng lao động.
Một phân biệt mà đề thi hay kiểm tra: đi từ bên trong đường lên đường không phải tăng trưởng kinh tế theo nghĩa đó — nó chỉ là đưa nguồn lực đang nhàn rỗi trở lại làm việc. Chỉ có bản thân đường dịch chuyển mới là tăng năng lực.
Tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng. Một dạng phổ biến của đường này đặt tư liệu sản xuất trên một trục và hàng tiêu dùng trên trục kia.
Chọn nhiều tư liệu sản xuất hôm nay nghĩa là ít hàng tiêu dùng ngay bây giờ — một sự hy sinh thật sự — nhưng nó làm đường dịch ra ngoài nhanh hơn trong tương lai, vì tư liệu sản xuất chính là thứ tạo ra mọi thứ khác.
Sự đánh đổi giữa tiêu dùng hiện tại và tăng trưởng tương lai là một trong những ứng dụng rõ nhất của chi phí cơ hội trong cả chương trình.
Một nền kinh tế đang ở điểm nằm bên trong đường giới hạn khả năng sản xuất. (a) Điều này cho biết gì về nền kinh tế? (b) Nêu một biện pháp đưa nó lên đường. (c) Giải thích vì sao việc đó khác với tăng trưởng kinh tế.
(a) Điểm bên trong đường nghĩa là gì.
Nền kinh tế đang sản xuất ít hơn mức nó có thể. Nguồn lực chưa được dùng hết hoặc dùng không hiệu quả.
Dấu hiệu thực tế thường thấy: thất nghiệp cao, nhà máy hoạt động dưới công suất, đất nông nghiệp bỏ hoang.
Điểm quan trọng: nền kinh tế này không thiếu nguồn lực — nó chỉ đang không dùng tới những nguồn lực nó đã có.
(b) Biện pháp đưa lên đường. Bất kỳ chính sách nào đưa nguồn lực nhàn rỗi trở lại hoạt động, chẳng hạn:
- chính phủ tăng chi tiêu để tạo việc làm;
- giảm lãi suất để doanh nghiệp vay đầu tư và tuyển thêm người;
- đào tạo lại người thất nghiệp cho khớp với việc đang tuyển.
(c) Vì sao đó không phải tăng trưởng kinh tế.
Đây là phân biệt mà đề thi hay kiểm tra, và nó nằm ở chỗ năng lực sản xuất tối đa có thay đổi hay không.
Đi từ trong đường lên trên đường chỉ là dùng lại những nguồn lực vốn đã có. Đường giới hạn không hề nhúc nhích, nghĩa là mức sản xuất tối đa của nền kinh tế vẫn y nguyên.
Tăng trưởng kinh tế đúng nghĩa là cả đường dịch ra ngoài — mức tối đa mà nền kinh tế có thể đạt được đã lớn lên.
Việc đó đòi những thay đổi khác hẳn: nhiều nguồn lực hơn (lực lượng lao động đông hơn, phát hiện mỏ mới, thêm máy móc), công nghệ tiến bộ, hoặc giáo dục và đào tạo làm lao động có năng suất cao hơn.
Một cách nhớ. Từ trong lên đường là “chạy hết công suất sẵn có”. Dịch cả đường là “có thêm công suất”. Đề thi thường cho một tình huống rồi hỏi cái nào, và hai câu trả lời không thay thế cho nhau được.
Một nước quyết định chuyển nguồn lực từ sản xuất hàng tiêu dùng sang sản xuất tư liệu sản xuất. Phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn của quyết định này, dùng khái niệm chi phí cơ hội và đường giới hạn khả năng sản xuất.
Tác động ngắn hạn — có thiệt hại thật.
Nguồn lực là khan hiếm, nên chuyển sang làm máy móc nghĩa là làm ít hàng tiêu dùng hơn: ít quần áo, ít thực phẩm chế biến, ít đồ điện gia dụng.
Chi phí cơ hội của quyết định này chính là số hàng tiêu dùng bị mất ở hiện tại. Mức sống của người dân trong ngắn hạn giảm xuống.
Trên đồ thị, đây là một chuyển động dọc theo đường: đi lên phía trục tư liệu sản xuất và lùi lại trên trục hàng tiêu dùng. Bản thân đường chưa dịch chuyển.
Tác động dài hạn — năng lực lớn lên.
Tư liệu sản xuất — máy móc, nhà xưởng, công cụ — là thứ dùng để sản xuất ra mọi hàng hoá khác. Càng có nhiều máy móc, nền kinh tế càng sản xuất được nhiều trong tương lai.
Vì thế đường giới hạn khả năng sản xuất dịch ra ngoài, và đó chính là tăng trưởng kinh tế.
Điều quan trọng: đường dịch ra ngoài nghĩa là nước đó về sau có thể sản xuất nhiều hơn cả hai loại hàng — kể cả hàng tiêu dùng. Sự hy sinh hôm nay được đền bù bằng mức tiêu dùng cao hơn về sau.
Đánh giá. Quyết định này là một sự đánh đổi giữa hiện tại và tương lai, và nó có đáng hay không phụ thuộc vào hoàn cảnh.
Với một nước đang phát triển và thiếu vốn, đây thường là lựa chọn hợp lý — nó phá được vòng luẩn quẩn nghèo do thiếu tư liệu sản xuất.
Nhưng nếu mức sống hiện tại đã ở mức rất thấp, cắt thêm hàng tiêu dùng có thể gây thiếu đói và bất ổn xã hội. Và lợi ích dài hạn chỉ đến nếu tư liệu sản xuất được dùng hiệu quả.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương The Basic Economic Problem gồm 14 câu trắc nghiệm và 5 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.