Mục lục bài họcĐang ở d08-b2
Population Growth and Community Interactions
Two growth models
- Exponential ($J$-shaped) — unlimited resources; growth accelerates without bound. Real only briefly, e.g. a species entering new territory.
- Logistic ($S$-shaped) — growth slows as the population approaches the carrying capacity $K$, the maximum the environment can sustain.
Density-dependent factors intensify as the population grows: competition, predation, disease. Density-independent factors hit regardless of numbers: fire, flood, extreme cold.
Interactions
- Competition ($-/-$) — two species using the same limited resource.
- Predation and parasitism ($+/-$).
- Mutualism ($+/+$) and commensalism ($+/0$).
A keystone species has an effect far out of proportion to its abundance — removing it restructures the whole community.
Hai mô hình tăng trưởng:
- Hàm mũ (hình chữ $J$) — nguồn sống vô hạn, tăng ngày càng nhanh. Chỉ có thật trong thời gian ngắn, ví dụ loài mới xâm nhập vùng đất trống.
- Logistic (hình chữ $S$) — tốc độ chậm dần khi quần thể tiến tới sức chứa $K$, mức tối đa môi trường nuôi nổi.
Yếu tố phụ thuộc mật độ mạnh lên khi quần thể đông: cạnh tranh, vật ăn thịt, dịch bệnh. Yếu tố không phụ thuộc mật độ tác động bất kể đông hay thưa: cháy rừng, lũ lụt, rét đậm.
Các kiểu quan hệ: cạnh tranh ($-/-$), vật ăn thịt và ký sinh ($+/-$), cộng sinh ($+/+$), hội sinh ($+/0$).
Loài chủ chốt có ảnh hưởng lớn hơn hẳn so với số lượng của nó — loại bỏ nó là cả quần xã tái cấu trúc.
Loại bỏ sao biển Pisaster khỏi vùng triều làm số loài giảm từ $15$ xuống $8$. Giải thích.
Pisaster là vật ăn thịt chủ chốt. Con mồi ưa thích của nó là vẹm — loài cạnh tranh mạnh nhất giành chỗ bám trên đá.
Khi còn sao biển, việc nó liên tục ăn vẹm kìm hãm loài cạnh tranh mạnh nhất, chừa chỗ cho hàng chục loài yếu thế hơn cùng tồn tại.
Loại sao biển đi, vẹm không còn bị kìm nên bùng phát và chiếm hết mặt đá. Các loài không cạnh tranh nổi bị đẩy ra và biến mất — đa dạng sụt từ $15$ xuống $8$ loài.
Điểm mấu chốt: sao biển không đông đảo gì, nhưng vai trò của nó lớn hơn nhiều so với sinh khối. Đó chính là định nghĩa loài chủ chốt.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Unit 8 — Ecology gồm 14 câu trắc nghiệm và 4 đề tự luận, ra khó hơn đề thật 30–50%. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.