Syllabus IB Business Management — 5 unit theo IB, cấu trúc đề và cách chấm

Chương nền của cả khoá. Nó dựng ba công cụ mà bốn chương sau dùng lại liên tục: cách phân biệt loại hình pháp lý theo trách nhiệm, vốn và quyền kiểm soát; bản đồ các bên liên quan để mọi câu đánh giá có chỗ bám; và khung STEEPLE để đọc môi trường bên ngoài. Điểm mất nhiều nhất trong đề thi không nằm ở định nghĩa mà ở chỗ thí sinh liệt kê thay vì phân tích — nêu tên các bên liên quan mà không chỉ ra cặp lợi ích kéo ngược nhau, hoặc viết đủ bảy chữ STEEPLE mà không xếp hạng.

Chương này trả lời hai câu hỏi mà đề Paper 1 hỏi đi hỏi lại: tổ chức nên xếp người thế nào và làm sao để họ muốn làm việc. Công cụ chính gồm bộ từ vựng cơ cấu (tầm kiểm soát, chuỗi mệnh lệnh, số tầng, uỷ quyền), các phong cách lãnh đạo hiểu theo hướng phụ thuộc hoàn cảnh, và hai lý thuyết động lực Maslow – Herzberg. Điểm phân hoá lớn nhất nằm ở chỗ nhận ra tín hiệu đã tăng lương mà nhân viên vẫn nghỉ việc: đó là dấu hiệu vấn đề nằm ở nhóm động lực, và một bài giỏi sẽ chẩn đoán rồi kê đúng thuốc thay vì đề xuất tăng lương lần nữa.

Đây là chương nặng nhất của IB Business Management và cũng là chương tính toán nhiều nhất: nguồn vốn, phân loại chi phí, phân tích hoà vốn, báo cáo tài chính, khấu hao, các nhóm tỉ số, dòng tiền và thẩm định đầu tư. Ba mảng nối vào nhau theo một mạch: tiền vào từ đâu (sources of finance) $\to$ tiền tiêu thế nào và khi nào hoà vốn (costs, revenues, break-even) $\to$ doanh nghiệp đang khoẻ hay yếu (final accounts, ratios, cash flow, investment appraisal). Điểm mất nhiều nhất không nằm ở phép tính mà ở chỗ đọc con số ra kết luận kinh doanh: câu $(d)$ của Paper 1 và Paper 2 chấm theo markband, và markband cao nhất đòi bằng chứng có tên lấy từ tình huống, không phải nhận định chung chung.

Chương này biến mục tiêu kinh doanh thành kế hoạch tiếp cận khách hàng. Bốn công cụ chính: thị phần và tăng trưởng thị trường (hai con số khác nhau, có thể đi ngược chiều); marketing hỗn hợp chấm theo tính nhất quán chứ không theo việc kể đủ bốn chữ P; vòng đời sản phẩm với chi tiết then chốt là lợi nhuận đạt đỉnh trước doanh thu; và ma trận Ansoff dùng bằng cách đếm ẩn số. Điểm phân hoá nằm ở chỗ thí sinh có nhận ra rằng rủi ro thấp không đồng nghĩa với lựa chọn đúng — phải cân rủi ro với dư địa tăng trưởng mà mục tiêu đòi hỏi.

Vận hành là nơi mọi quyết định của ba bộ phận kia biến thành hàng hoá thật: marketing hứa cái gì thì vận hành phải làm ra được cái đó, tài chính cấp bao nhiêu vốn thì công suất chỉ tới đó, nhân sự tuyển kiểu nào thì phương pháp sản xuất phải khớp kiểu ấy. Chương này gồm hai nửa: nửa tính được — năng suất, hiệu suất sử dụng công suất, chi phí đơn vị, mức đặt hàng lại, lượng đặt hàng tối ưu; và nửa phải cân nhắc — tồn kho đúng lúc so với dự phòng, kiểm soát chất lượng so với bảo đảm chất lượng, tinh gọn, đổi mới, khủng hoảng và bền vững.

Điểm mất nhiều nhất của chương không nằm ở định nghĩa mà ở ba chỗ: lẫn chi phí tổng với chi phí đơn vị khi bàn kinh tế theo quy mô; quên buffer stock khi tính mức đặt hàng lại; và viết bài đánh giá theo lối liệt kê ưu nhược mà không bao giờ chọn một phía kèm điều kiện — mà đúng chỗ đó mới là chỗ markband trên cùng của IB nằm.