Mục lục bài họcĐang ở d03-b1
Logic gates and truth tables
Six gates
NOT inverts. AND outputs 1 only when both inputs are 1. OR outputs 1 when at least one input is 1. NAND and NOR are AND and OR followed by NOT. XOR outputs 1 when the inputs differ — read it as "one or the other but not both".
Notation you must be able to switch between
$\overline{A}$ for NOT $A$; $A\cdot B$ (or $AB$) for AND; $A+B$ for OR; $A\oplus B$ for XOR. Exam questions move freely between logic diagrams, Boolean expressions and truth tables, and a large share of the marks is simply translating between the three without error.
Building a truth table properly
List inputs in binary counting order — $00,01,10,11$ for two inputs, eight rows for three. Then add one column per intermediate signal, not just the final output. Working column by column is what stops mistakes in a circuit with four gates, and examiners award marks for correct intermediate columns.
Reading a circuit
Work left to right, labelling the output of every gate before moving on. If a wire branches, the same signal feeds both destinations — a branch is not a new variable.
NAND and NOR are universal
Any circuit can be built from NAND gates alone (or NOR gates alone), which matters commercially: manufacturing one gate type is cheaper than manufacturing six.
Sáu cổng
NOT đảo giá trị. AND cho $1$ chỉ khi cả hai đầu vào bằng $1$. OR cho $1$ khi có ít nhất một đầu vào bằng $1$. NAND và NOR là AND và OR rồi đảo. XOR cho $1$ khi hai đầu vào khác nhau — đọc là “cái này hoặc cái kia nhưng không phải cả hai”.
Ba cách viết phải chuyển qua lại được
$\overline{A}$ là NOT $A$; $A\cdot B$ (hoặc $AB$) là AND; $A+B$ là OR; $A\oplus B$ là XOR. Đề thi chuyển tự do giữa sơ đồ mạch, biểu thức Boole và bảng chân trị, và phần lớn điểm chỉ đơn giản là dịch qua lại giữa ba dạng đó mà không sai.
Lập bảng chân trị cho đúng
Liệt kê đầu vào theo thứ tự đếm nhị phân — $00,01,10,11$ với hai đầu vào, tám dòng với ba đầu vào. Sau đó thêm một cột cho từng tín hiệu trung gian, chứ không chỉ cột đầu ra cuối. Làm từng cột một chính là cách tránh sai ở mạch bốn cổng, và giám khảo có cho điểm cho các cột trung gian đúng.
Đọc một sơ đồ mạch
Đi từ trái sang phải, đặt tên cho đầu ra của từng cổng trước khi đi tiếp. Nếu một dây rẽ nhánh thì cùng một tín hiệu đi tới cả hai nơi — nhánh rẽ KHÔNG phải một biến mới.
NAND và NOR là cổng vạn năng
Mọi mạch đều dựng được chỉ bằng cổng NAND (hoặc chỉ bằng NOR), và điều đó có ý nghĩa thương mại: sản xuất một loại cổng rẻ hơn sản xuất sáu loại.
Cho biểu thức $X = (A \cdot \overline{B}) + (B \cdot C)$.
Lập bảng chân trị đầy đủ, có cả các cột trung gian.
Bước 1 — liệt kê $8$ dòng theo thứ tự đếm nhị phân và thêm cột $\overline{B}$, cột $A\cdot\overline{B}$, cột $B\cdot C$ trước khi tới cột $X$.
$A\,B\,C \mid \overline{B} \mid A\overline{B} \mid BC \mid X$
$0\,0\,0 \mid 1 \mid 0 \mid 0 \mid 0$
$0\,0\,1 \mid 1 \mid 0 \mid 0 \mid 0$
$0\,1\,0 \mid 0 \mid 0 \mid 0 \mid 0$
$0\,1\,1 \mid 0 \mid 0 \mid 1 \mid 1$
$1\,0\,0 \mid 1 \mid 1 \mid 0 \mid 1$
$1\,0\,1 \mid 1 \mid 1 \mid 0 \mid 1$
$1\,1\,0 \mid 0 \mid 0 \mid 0 \mid 0$
$1\,1\,1 \mid 0 \mid 0 \mid 1 \mid 1$
Bước 2 — kiểm lại bằng cách đọc biểu thức thành lời. $X=1$ khi ($A$ bật và $B$ tắt) hoặc ($B$ và $C$ cùng bật). Bốn dòng cho $X=1$ là $011$, $100$, $101$, $111$ — kiểm từng dòng thấy đúng mô tả đó.
Vì sao phải có cột trung gian. Nếu chỉ điền thẳng cột $X$, một lỗi ở dòng $110$ (dễ nhầm thành $1$ vì thấy $A=1$) sẽ không có cách nào phát hiện. Với cột $A\overline{B}$ hiện rõ $\overline{B}=0$ nên tích bằng $0$, sai sót lộ ra ngay.
Đọc xong rồi — làm thử ngay
Bài tập của chương Logic Gates and Boolean Algebra gồm 14 câu trắc nghiệm và 3 đề tự luận. Đáp án hiện ngay khi chọn, miễn phí.