Syllabus IGCSE Biology — 9 unit theo Cambridge International, cấu trúc đề và cách chấm
Trang này gom ba thứ người học hay phải đi tìm ở ba nơi: học những gì (unit và trọng số), đề thi ra sao (số câu, thời gian, máy tính) và giám khảo chấm thế nào (rubric từng dạng tự luận) — kèm chỗ 8020 có bài cho từng unit.
Cấu trúc đề thi IGCSE Biology
| Phần | Số câu · thời gian · trọng số |
|---|---|
| Paper 1 (Core) hoặc Paper 2 (Extended) — Multiple Choice · 45 phút · 40 điểm · 30% | 40 câu trắc nghiệm bốn lựa chọn. Core hỏi phần Core; Extended hỏi Core + Supplement. |
| Paper 3 (Core) hoặc Paper 4 (Extended) — Theory · 1h15 · 80 điểm · 50% | Câu trả lời ngắn và câu có cấu trúc. |
| Paper 5 — Practical Test · 1h15 · 40 điểm · 20% | Làm thí nghiệm thật. Trường chọn Paper 5 HOẶC Paper 6, không thi cả hai. |
| Paper 6 — Alternative to Practical · 1h · 40 điểm · 20% | Bài viết thay cho thí nghiệm, hỏi cùng những kỹ năng thực hành. |
Tổng thời gian: 3 giờ 15 phút (Paper 1/2 + 3/4 + 5) hoặc 3 giờ (nếu chọn Paper 6) · Máy tính: Máy tính khoa học dùng được ở mọi paper. Cambridge cho hai tuyến: CORE chỉ được xếp hạng C–G, EXTENDED học thêm phần Supplement và được xếp hạng tới A*. Trường quyết định tuyến, nhưng học sinh cần biết mình đang ở tuyến nào vì đề và trần điểm khác hẳn nhau.
Nội dung học — 9 unit, trọng số và bài 8020 có
Trọng số là tỉ lệ câu hỏi của unit trong đề, theo Cambridge International. Unit trọng số cao mà đang yếu thì ưu tiên trước. 8020 có 18 bài học cho môn này.
Plant Nutrition: Photosynthesis
Dinh dưỡng ở thực vật — quang hợp
Chương nền của toàn bộ sinh học 0610: mọi năng lượng trong mọi chuỗi thức ăn đều bắt đầu từ đây. Điểm mất không nằm ở phương trình — nó được cho sẵn trong hầu hết đề — mà nằm ở thiết kế thí nghiệm: Cambridge hỏi “vì sao phải để cây trong tối trước”, “vì sao phải đun lá trong etanol”, “biến nào là biến đối chứng”, và mỗi câu đòi một lý do cụ thể. Bẫy diễn đạt đắt nhất: nói cây “hô hấp vào ban ngày và quang hợp vào ban đêm” hoặc ngược lại — thực tế cây hô hấp suốt ngày đêm, chỉ quang hợp mới cần ánh sáng.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 4 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Human Nutrition
Dinh dưỡng ở người
Chương nhiều tên gọi nhất của 0610, nhưng phần lớn điểm nằm ở ba chuỗi có thể suy ra thay vì học thuộc: chất → enzim → sản phẩm, cơ quan → việc nó làm → vì sao ở đó, và cấu tạo → chức năng ở nhung mao. Bẫy đắt nhất là mô tả mật như một enzim — mật không phải enzim và không phân giải gì cả; nó chỉ nhũ hoá chất béo, tức chia giọt lớn thành nhiều giọt nhỏ để tăng diện tích bề mặt cho lipaza làm việc. Bẫy thứ hai là lẫn tiêu hoá cơ học với tiêu hoá hoá học: nhai và nhũ hoá đều chỉ tăng diện tích, không đổi chất nào thành chất nào.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Transport in Plants and Animals
Vận chuyển ở thực vật và động vật
Chương này ghép hai hệ vận chuyển vào một chỗ vì chúng giải cùng một bài toán: cơ thể lớn thì tỉ lệ diện tích trên thể tích quá nhỏ để khuếch tán suông đủ dùng. Điểm mất tập trung ở ba chỗ. Một, lẫn mạch gỗ với mạch rây — mạch gỗ chở nước chỉ đi lên, mạch rây chở đường đi cả hai chiều. Hai, mô tả động mạch và tĩnh mạch bằng máu giàu hay nghèo oxy — sai, định nghĩa là hướng so với tim, và động mạch phổi là bằng chứng. Ba, quên rằng tâm thất trái dày hơn vì nó bơm đi toàn cơ thể chứ không phải vì máu nó chứa quan trọng hơn.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Diseases and Immunity
Bệnh tật và miễn dịch
Chương mà một lỗi diễn đạt duy nhất lấy đi nhiều điểm nhất cả môn: nói kháng sinh chữa được cúm hoặc chữa được bất kỳ bệnh do virut nào. Kháng sinh tấn công những cấu trúc chỉ vi khuẩn mới có — thành tế bào, riboxom kiểu vi khuẩn — mà virut không có cấu trúc nào trong số đó và lại nhân lên bên trong tế bào chủ. Ba cặp khái niệm còn lại phải tách bạch: kháng nguyên khác kháng thể; thực bào khác lympho bào; miễn dịch chủ động khác thụ động. Và kháng kháng sinh không phải do vi khuẩn “học được” — nó là chọn lọc tự nhiên trên các đột biến vốn đã có sẵn.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Gas Exchange and Respiration
Trao đổi khí và hô hấp
Chương có hai từ bị dùng lẫn nhiều nhất trong cả môn: thở (breathing) là động tác cơ học đưa không khí ra vào phổi, còn hô hấp (respiration) là phản ứng hoá học trong mọi tế bào sống để giải phóng năng lượng. Viết “phổi hô hấp” hay “hô hấp là hít thở” là mất điểm ngay. Bẫy thứ hai nằm ở cơ hoành: khi hít vào nó co lại và hạ xuống thành phẳng — nhiều bài làm viết ngược. Bẫy thứ ba là quên rằng hô hấp không bao giờ dừng, kể cả lúc ngủ, kể cả ở thực vật vào ban ngày.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 4 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Excretion, Homeostasis and Coordination
Bài tiết, cân bằng nội môi và điều hoà
Ba mảng nối nhau bằng một ý duy nhất: cơ thể liên tục phát hiện độ lệch rồi đảo ngược nó — đó là phản hồi âm. Nắm được khuôn này thì điều hoà nhiệt độ, điều hoà đường huyết và điều hoà nước đều là cùng một câu chuyện với ba bộ diễn viên khác nhau. Ba bẫy phải né. Một, mô tả giãn mạch là “mao mạch dâng lên gần da” — mạch máu không di chuyển được, chỉ tiểu động mạch mở rộng ra. Hai, viết mồ hôi làm mát bằng chính việc chảy ra — nó chỉ làm mát khi bay hơi. Ba, lẫn insulin với glucagon: insulin hạ đường huyết.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Reproduction in Plants and Humans
Sinh sản ở thực vật và người
Chương dài nhưng có hai cặp khái niệm chiếm phần lớn điểm mất. Cặp thứ nhất: thụ phấn là việc chuyển hạt phấn từ nhị sang đầu nhuỵ — một sự di chuyển; thụ tinh là việc hai nhân hợp nhất — một sự kết hợp. Chúng cách nhau nhiều giờ và không bao giờ là một. Cặp thứ hai: ở nhau thai, máu mẹ và máu con không bao giờ trộn lẫn — chúng chỉ chảy sát nhau để chất khuếch tán qua. Bẫy thứ ba nằm ở hạt: nảy mầm cần nước, oxy và nhiệt độ thích hợp — không cần ánh sáng, vì hạt mang sẵn kho thức ăn.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Inheritance, Variation and Selection
Di truyền, biến dị và chọn lọc
Chương ăn điểm nhất của 0610 nếu trình bày đúng khuôn, vì phép lai một tính trạng có đáp án tính ra được chứ không phải học thuộc. Barem chấm theo từng dòng của sơ đồ lai: kiểu gen bố mẹ, giao tử, khung Punnett, kiểu gen đời con, kiểu hình đời con, tỉ lệ. Bỏ dòng nào mất điểm dòng đó, kể cả khi tỉ lệ cuối viết đúng. Ba bẫy phải né: lẫn kiểu gen với kiểu hình; lẫn nguyên phân với giảm phân; và nói sinh vật “tiến hoá để thích nghi” — chọn lọc tự nhiên không có mục đích, biến dị luôn có trước.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 3 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Organisms and Their Environment, Human Influences and Biotechnology
Sinh vật và môi trường, tác động của con người và công nghệ sinh học
Chương gom ba mảng nhưng đều xoay quanh một con số: mỗi bậc dinh dưỡng chỉ chuyển được khoảng $10\%$ năng lượng lên bậc trên. Con số đó giải thích vì sao chuỗi thức ăn ngắn, vì sao ăn thực vật nuôi được nhiều người hơn, và vì sao tháp năng lượng không bao giờ lộn ngược. Ba bẫy phải né. Một, vẽ mũi tên chuỗi thức ăn ngược chiều — mũi tên chỉ chiều năng lượng đi, tức từ con bị ăn sang con ăn. Hai, mô tả phú dưỡng mà bỏ mất mắt xích vi khuẩn phân giải hô hấp hết oxy — chính đó mới là thứ giết cá. Ba, nói tảo “che ánh sáng làm cá chết ngạt”.
8020 có: 2 bài học · 14 câu trắc nghiệm · 4 bài tự luận AI chấmHọc unit này →Làm đề unit →
Các dạng tự luận và rubric chấm
| Dạng | Điểm | Đề hỏi gì |
|---|---|---|
| Câu có cấu trúc (Paper 3/4) | Theo ý | Chia phần (a)(b)(c), có câu đọc bảng, đọc đồ thị, câu giải thích và câu tính toán. |
| Paper 5 — Practical Test | 40 điểm | Làm thí nghiệm thật: đo, ghi bảng, vẽ đồ thị, nhận xét và đề xuất cải tiến. |
| Paper 6 — Alternative to Practical | 40 điểm | Không làm thí nghiệm nhưng trả lời như người vừa làm: đọc dụng cụ, xử lý số liệu, chỉ ra sai số. |
Giám khảo chấm thế nào
- Mark scheme chấm theo ĐIỂM RỜI và có ecf (error carried forward): sai một bước vẫn giữ điểm các bước sau nếu xử lý đúng với số sai đó.
- Command word quyết định mức trả lời: state · describe (nêu điều xảy ra) · explain (nêu LÝ DO) · suggest (vận dụng vào tình huống lạ) · calculate · compare.
- Số điểm in cạnh câu là số Ý cần viết — câu [3] đòi ba ý riêng biệt.
- Câu tính toán phải ghi phép tính và ĐƠN VỊ; đề IGCSE hay cho điểm riêng cho đơn vị.
- Câu "explain" trong Sinh học thường đòi nối cấu trúc với chức năng — mô tả cấu trúc không thôi chỉ ăn điểm "describe".
- Bảng số liệu phải có tiêu đề cột kèm đơn vị; đồ thị phải đủ nhãn trục, đơn vị và thang chia đều.
Máy chấm tự luận của 8020 dùng đúng khung này: điểm từng phần theo rubric, nhận xét chỉ ra ý nào có điểm, ý nào thiếu.
Kỹ năng được chấm
- AO1 Kiến thức và hiểu
- AO2 Vận dụng và phân tích
- AO3 Kỹ năng thực hành và xử lý số liệu
- Dùng đúng thuật ngữ sinh học tiếng Anh
Thang điểm A*–G
Điểm thô các paper cộng theo trọng số rồi cắt ngưỡng chữ cái theo từng kỳ thi (grade threshold công bố sau kỳ, không cố định). Điều quan trọng hơn cả điểm là TUYẾN: thí sinh tuyến Core chỉ được xếp hạng C–G dù làm đúng hết, tuyến Extended mới với tới A*. Chọn nhầm tuyến là mất trần điểm ngay từ lúc đăng ký.
| Điểm | Gọi là | Trong hồ sơ |
|---|---|---|
| A* | Xuất sắc | Điều kiện vào lớp A-Level của các trường chọn lọc; chỉ tuyến Extended mới với tới. |
| A | Giỏi | Mốc thường thấy để học tiếp môn đó ở A-Level. |
| B | Khá | Vững để học tiếp. |
| C | Trung bình khá | Mốc "đậu" quốc tế được công nhận rộng rãi; nhiều trường đòi C trở lên ở Toán và tiếng Anh. |
| D | Trung bình | Đạt nhưng thường chưa đủ điều kiện học tiếp A-Level môn đó. |
| E–G | Đạt mức thấp | Có bằng nhưng ít giá trị xét tuyển. |
| U | Ungraded | Không xếp loại. |
Học IGCSE Biology với 8020
1Học bài theo unitBài giảng song ngữ Anh–Việt, thuật ngữ giữ nguyên tiếng Anh như đề thi, có hình và ví dụ mẫu.
2Làm đề của unitMỗi unit nhiều bộ đề, chấm ngay, xem đáp án. PRO đọc hướng dẫn giải từng bước.
3Viết tự luận, AI chấm theo rubricTrả điểm từng phần và nhận xét đúng ngôn ngữ giám khảo; PRO so với bài mẫu.
4Mock test có đồng hồĐủ các section như thi thật, ra điểm thang A*–G kèm điểm từng phần.
5Trang Hôm nay chỉ dạng yếu nhấtHệ thống đo dạng nào đang yếu và xếp bước kế tiếp; lặp lại tới ngày thi.
PRO IGCSE Biology: 899.000đ / 6 tháng · Trọn bộ mọi môn IGCSE: 3.990.000đ / 12 tháng · xem gói
Kỳ thi: Ba kỳ mỗi năm: tháng 2–3 (một số nước), tháng 5–6 và tháng 10–11. Ở Việt Nam đăng ký qua trường Cambridge hoặc trung tâm khảo thí được uỷ quyền, hạn đăng ký thường trước kỳ thi 4–5 tháng.