| Introduction | Phòng thí nghiệm công và đại học tiêu hàng tỉ, người hoài nghi chê vô ích · lập trường: có lãng phí, nhưng phần lớn không đồng ý vì giá trị khoa học không chấm được theo từng dự án hay chấm trước. |
| Body 1 (Chỗ phe chỉ trích đúng) | Văn hoá 'publish or perish': sự nghiệp tính bằng số bài → nghiên cứu vụn, ít người đọc, phòng khác không lặp lại được · phàn nàn về ưu tiên: người chờ khám bệnh nhiều tháng thấy kính viễn vọng tiền tỉ là xa xỉ · nhưng tất cả dựa trên giả định nhận ra được nghiên cứu hữu ích TRƯỚC khi làm. |
| Body 2 (Vì sao không phí) | Lịch sử bác giả định đó: Hertz chứng minh sóng vô tuyến thập niên 1880, tự cho là không có ứng dụng → nay là nền của điện thoại, wifi · mRNA bị gạt đi là thiếu thực tế suốt nhiều năm, khó xin tài trợ → vắc-xin Covid-19 · tài trợ rộng như nhà đầu tư chịu nhiều khoản lỗ nhỏ để có một khoản lãi lớn · thí nghiệm thất bại vẫn loại bỏ ngõ cụt. |
| Conclusion | Nên thưởng chất lượng hơn số lượng, đòi kết quả lặp lại được · nhưng gọi 'a lot of' nghiên cứu là vô ích là nhầm chậm trễ với thất bại. |
Public laboratories and universities absorb billions every year, and sceptics complain that much of this spending produces nothing of use. Although some research is indeed wasteful, I largely disagree, because the value of science cannot be judged project by project, still less in advance.
The critics are not entirely wrong. In many universities, careers depend on the number of papers published, and this publish-or-perish culture encourages academics to produce minor studies that few people read and whose results other laboratories fail to replicate. Money spent in this way is hard to defend. Other complaints concern priorities rather than quality: to a taxpayer waiting months for a hospital appointment, a telescope costing billions can look like an indulgence. Such reactions are understandable, yet they rest on the assumption that useful research can be recognised before it is done.
History suggests that it cannot. When Heinrich Hertz demonstrated radio waves in the 1880s, he reportedly saw no practical use for them, yet every mobile phone and wireless network now relies on the waves he demonstrated. The mRNA technique behind the Covid-19 vaccines was similarly dismissed as impractical for many years, and its pioneers struggled to obtain grants. Because nobody can tell which line of enquiry will bear fruit, funding a wide range of projects is the only way to reach the few that transform lives, much as an investor accepts many small losses for one large gain. Even experiments that fail have value, since they rule out blind alleys and spare others the same mistake. What appears to be waste is therefore largely the unavoidable cost of discovery.
All in all, some research money is squandered, and funders should reward quality over quantity and insist that findings can be reproduced. Nevertheless, to dismiss a lot of today's science as pointless is to mistake delay for failure; taken as a whole, research remains one of the soundest investments a society can make.
| publish-or-perish culture | văn hoá 'không công bố thì bị đào thải' |
| fail to replicate | không lặp lại được (kết quả) |
| an indulgence | một thú xa xỉ |
| bear fruit | đơm hoa kết trái, cho kết quả |
| rule out blind alleys | loại bỏ những hướng đi cụt |
| mistake delay for failure | nhầm sự chậm trễ với thất bại |
| soundest investments | những khoản đầu tư chắc chắn nhất |